Η Αθέατη «ματιά» στην υπερχρέωση των νοικοκυριών

Ντούνης Ανδρέας

Η υπερχρέωση των νοικοκυριών αποτελεί ένα σύνθετο κοινωνικοοικονομικό φαινόμενο που επικαλύπτει τα πεδία της κοινωνιολογίας, της στατιστικής των οικονομικών και του δικαίου και περιπλέκεται ακόμη περισσότερο καθώς σε αυτήν εγκλωβίζονται όλες οι εισοδηματικές τάξεις

Τα αίτια της υπερχρέωσης συνήθως τεκμηριώνονται βάσει των απροσδόκητων κοινωνικών και οικονομικών «σοκ» στην πορεία ζωής του ατόμου όπως η ανεργία, η ασθένεια, το διαζύγιο και ο χωρισμός. Σε επίπεδο Ε.Ε η προσπάθεια προσέγγισης ενός ενιαίου ορισμού είναι πολύ δύσκολη υπόθεση εξαιτίας των θεσμικών, δομικών, στατιστικών και θεωρητικών διαφοροποιήσεων ανα κράτος-μέλος.

Οι θεωρητικές προσεγγίσεις εστιάζουν είτε στην ευθύνη των πρακτικών «εξωφρενικής» πιστωτικής επέκτασης από την μεριά των τραπεζών, είτε στην υπαιτιότητα των «ασυγκράτητων» καταναλωτών εν μέσω μίας κουλτούρας δανεισμού και υπερκατανάλωσης. Αν και τα δύο σχήματα έχουν βάση και λογική, δεν διαθέτουν εξηγητική δυναμική.

Η μεν θεωρητική προσέγγιση της πιστωτικής επέκτασης είναι πραγματιστική και με σαφέστατες εμπειρικές αποδείξεις αλλά είναι μονομερής, καθώς έπρεπε να δημιουργηθεί μία τεχνητή «ανάγκη» ώστε οι καταναλωτές να αυξήσουν τα ποσοστά δανεισμού εν μέσω μίας γενικότερης καταναλωτικής κουλτούρας. Η τελευταία έπρεπε να «ενισχυθεί» και να «επεκταθεί» ώστε να δημιουργηθεί η έκρηξη του φαινομένου.

Η δε προσέγγιση της υπαιτιότητας των καταναλωτών είναι τόσο μονομερής όσο και «αμφιβόλων προθέσεων». Είναι μία σαφέστατη στρατηγική επίρριψης ευθυνών στα θύματα της απελευθέρωσης και απορρύθμισης της χρηματοπιστωτικής αγοράς και είναι μονομερής διότι αμελεί να αναλύσει τον ρόλο της πιστωτικής επέκτασης και του ανεύθυνου δανεισμού από τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα.

Η υπερχρέωση των νοικοκυριών πολύ συχνά, και εν μέρει λανθασμένα, ταυτίζεται με τις ανεξόφλητες οφειλές των δανειζόμενων από μία τράπεζα ή ένα πιστωτικό οργανισμό. Αυτό το γεγονός δημιουργεί ένα κλίμα θεωρητικής «συναίνεσης» αλλά αποκρύπτει τα πραγματικά οικονομικά και κοινωνικά προβλήματα που βιώνουν τα νοικοκυριά εν μέσω περιόδου έντονης οικονομικής ύφεσης και κρίσης.

Έτσι, γίνεται προφανές ότι η φτώχεια και η αποστέρηση δημιουργούν νέες στρατιές υπερχρεωμένων οι οποίοι αδυνατούν να ανταποκριθούν σε βασικά έξοδα διαβίωσης (λογαριασμούς κοινής ωφέλειας, ενοίκια, έξοδα θέρμανσης, μεταφορικά έξοδα) και οι οποίοι χρησιμοποιούν ενδεχομένως τον δανεισμό ώστε όχι απλώς να εξομαλύνουν το επίπεδο κατανάλωσής τους, αλλά για να διατηρήσουν ένα αξιοπρεπές επίπεδο διαβίωσης.

Έτσι, μία άποψη που θα έπρεπε να βρεί μεγαλύτερη απήχηση είναι ότι υπάρχουν πολλές περιπτώσεις κατά τις οποίες ο δανεισμός από κάποιο πιστωτικό ίδρυμα αποτελεί απλώς το τελικό στάδιο στην διαδικασία της υπερχρέωσης ή μία απόπειρα αποφυγής της.
 
Αυτή η άποψη θα πρέπει να κινητοποιήσει τις ερευνητικές προσπάθειες προς μία μίξη ποσοτικών αλλά και ποιοτικών μεθόδων εκτίμησης της υπερχρέωσης, ώστε να κατανοηθεί με ευρύτερο τρόπο το σύνθετο αυτό κοινωνικοοικονομικό φαινόμενο και να εντοπισθεί ως ένα κοινωνικό πρόβλημα που δημιουργείται ως αποτέλεσμα της φτώχειας, των κοινωνικών ανισοτήτων και της ανεργίας. Η υπερβολική προσήλωση ως προς την υπαιτιότητα ορισμένων (πλούσιων) καταναλωτών, απλώς επιρρίπτει την ευθύνη στα ίδια τα θύματα και συσκοτίζει τα πραγματικά κοινωνικά και οικονομικά αίτια της υπερχρέωσης.

 

© socialpolicy.gr

Διαβάστε Επίσης  Ερώτηση Νίκου Χουντή σε Κομισιόν για το ουσιαστικό κλείσιμο των κοινωνικών παντοπωλείων-συσσιτίων-φαρμακείων

There are no comments

Join the conversation

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*


error: Content is protected !!