Ο καφές και ο ζουρλομανδύας

Του Γιάννη Νικολόπουλου

Στη Γερμανία, συγκεκριμένα στη Βαυαρία και έπειτα από επτά χρόνια εγκλεισμού σε ψυχιατρική κλινική, αφέθηκε ελεύθερος ένας 56χρονος άνδρας, ο Γκουστλ Μόλαθ, που είχε αποκαλύψει ένα κολοσσιαίο σκάνδαλο φοροδιαφυγής, ξεπλύματος μαύρου χρήματος και λαθραίας μεταφοράς κεφαλαίων στην Ελβετία. Στο σκάνδαλο ενέχονταν υπάλληλοι και διευθυντικά στελέχη της έκτης μεγαλύτερης τράπεζας της Γερμανίας, μεταξύ των οποίων και η σύζυγος του 56χρονου, η οποία έκανε τα αδύνατα δυνατά για να τον κλείσει στο ψυχιατρείο ως ψυχοπαθή. Το κατάφερε πρόσκαιρα. Η έρευνα αποκάλυψε την αλήθεια των λεγομένων του, αφαίρεσε τα προσωπεία εντιμότητας από μια σειρά ενεχόμενων στελεχών και δρομολόγησε τις περαιτέρω εξελίξεις (δικαστική έρευνα), μετά και τη λαϊκή οργή που προκάλεσε η υπόθεση. Το γεγονός της απελευθέρωσης, και κυρίως της επιβεβαίωσης όσων ισχυριζόταν ο έγκλειστος στο ψυχιατρείο Μόλαθ, ενδέχεται να επηρεάσει και το αποτέλεσμα των παγγερμανικών εκλογών τουλάχιστον στο κρατίδιο της Βαυαρίας.

Στην Τουρκία, έχει εξαπολυθεί ένα εκτεταμένο πογκρόμ εναντίον δημοσιογράφων και σχολιαστών στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης, και κυρίως στον Τύπο. Όποιος έκανε το …λάθος να εναντιωθεί στην οικονομική και κοινωνική πολιτική του Ρ. Τ. Ερντογάν, να αποκαλύψει σκοτεινές πλευρές περίεργων δοσοληψιών της πολιτικής εξουσίας με οικονομικούς κύκλους, και κυρίως, να ταχθεί με το μέρος των διαδηλωτών της πλατείας Ταξίμ και να στηλιτεύσει τη βία, τα δακρυγόνα και τις συλλήψεις, είτε απολύεται, είτε εξαναγκάζεται σε παραίτηση είτε, τέλος, περιθωριοποιείται επαγγελματικά. Τα περισσότερα ΜΜΕ της χώρας ανήκουν σε εργολάβους και οικονομικούς παράγοντες, οι οποίοι κάνουν χρυσές δουλειές με την κυβέρνηση και οι κριτικές φωνές φιμώνονται με συνοπτικές διαδικασίες. Φυσικό επόμενο είναι ότι ο Τύπος βλέπει την κυκλοφορία του να έχει πάρει την κατιούσα και πλησιάζει σε ιστορικό ναδίρ απήχησης και αναγνωσιμότητας. «Στη χώρα μας δύο πράγματα δεν ευδοκιμούν, το δένδρο του καφέ και η δημοκρατία», έγραφε σκωπτικά, πριν από πολλές δεκαετίες ο Ασίζ Νεζίν, στο διήγημά του «Ο καφές και η δημοκρατία» (εκδόσεις Θεμέλιο, μετάφραση Ε. Αργαίου).

Στην Ελλάδα, όσοι αμφισβήτησαν από την πρώτη στιγμή την κυρίαρχη αφήγηση για τις αιτίες, τη νομιμοποίηση του μνημονίου και τη μονεταριστικής πολιτική, αντιμετωπίστηκαν από την ίδια κυρίαρχη μερίδα πολιτικών, mediaαρχών και κονδυλοφόρων σαν τρελοί. Είναι μάλιστα μια από τις πιο αγαπημένες φράσεις, που αποπειράται να λειτουργήσει σαν τελεσίδικος αφορισμός, γνωστού σχολιαστή και αρθρογράφου, ο οποίος ματαίως πασχίζει να προβάλει την ευρύτητα πνεύματος και την καθαρή ματιά του στα γεγονότα (δεν διαθέτει ούτε το ένα, ούτε το άλλο). Η φράση του μάλιστα εμπλουτίζεται με το απαραίτητο ουσιαστικό για να συνοδεύσει τον επιθετικό προσδιορισμό. Δεν είναι όλοι απαραίτητα παλαβοί, όπως για παράδειγμα είναι (από την επαύριο κιόλας του διάγγελματος του Γιώργου Παπανδρέου στο Καστελόριζο) τεμπέληδες, χαραμοφάηδες, διεφθαρμένοι και φαγοπότες της εποχής της επίπλαστης ευημερίας (και της φρενήρους, καπιταλιστικής επέλασης) στα χρόνια πριν από την κρίση.

Αξέχαστη, μεταξύ άλλων, καταπληκτικών στιγμών, παραμένει η (συγ)κάλυψη που δόθηκε στον μεγαλοτραπεζίτη της χώρας, όταν ξένο ειδησεογραφικό δίκτυο έβγαλε στη φόρα τις περίεργες συναλλαγές και δοσοληψίες, τις υπερτιμολογημένες αγορές ακινήτων, τις έκτακτες δανειοδοτήσεις και την εκροή κεφαλαίων από την τράπεζά του, σε εταιρίες και παρένθετα νομικά πρόσωπα, με δικαιούχους ακόμη και συγγενικά του πρόσωπα. Τα εγχώρια ΜΜΕ, κατά το κοινώς λεγόμενο, έπαιξαν τη διάψευση του μεγαλοτραπεζίτη χωρίς καν να αναφερθούν στο τι είχε προκαλέσει αυτή τη διάψευση. Με άλλα λόγια, προσπάθησαν όχι απλώς να περάσουν φίμωτρο, αλλά και κανονικό ζουρλομανδύα σε όσους πιθανώς ήξεραν είτε το θέμα είτε τη δημοσίευση και την έκτασή του. Ευνόητο επίσης, ότι χωρίς ούτως ή άλλως να έχουν την έξωθεν και την έσωθεν καλή μαρτυρία εδώ και πολλά, τελευταία, χρόνια, τα καθεστωτικά ΜΜΕ στην Ελλάδα μάλλον δεν έχουν να ζηλέψουν τίποτα από την τακτική και τις ανθρωποθυσίες στη γείτονα χώρα.

Οι πρώτοι δημοσιογράφοι που πήραν πόδι από τα κυρίαρχα ΜΜΕ καταρχάς και κυρίως από τον Τύπο και εν συνεχεία από το ραδιόφωνο ή τα τηλεοπτικά κανάλια ήταν είτε μη αρεστοί, είτε «αντιμνημονιακοί», είτε απείθαρχοι στις βουλές των ιδιοκτητών και της ιεραρχίας των διευθυντών. Δεν υπήρχε –και δεν υπάρχει– χώρος ή ανοχή για να αρθρωθεί αντικυβερνητικός, δραστικός και επίμονος, κριτικός λόγος στα θεωρούμενα μεγάλα ΜΜΕ, όπως δηλαδή συμβαίνει και τώρα στην Τουρκία. Μετά από αυτά, απορούν ορισμένοι γιατί, συν τοις άλλοις, η Ελλάδα του μνημονίου έχει κατρακυλήσει κάτω ακόμη και από χώρες με δικτατορικά και ανελεύθερα καθεστώτα στις ετήσιες, διεθνείς μετρήσεις για την ελευθερία και τον πλουραλισμό του Τύπου.

Από το άρθρο του Γιάννη Νικολόπουλου “Ο καφές και ο ζουρλομανδύας

rednotebook.gr

There are no comments

Join the conversation

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*


error: Content is protected !!