Μισέλ Φουκό: «Η ποιμαντική εξουσία»

 

{…} Κι αρχίζουμε με δύο λόγια γι’ αυτή την ποιμαντική εξουσία. Συχνά λένε πως ο χριστιανισμός γέννησε έναν κώδικα ηθικής θεμελιακά διαφορετικό από εκείνον του αρχαίου κόσμου. Γενικά όμως επιμένουν λιγότερο στο γεγονός ότι ο χριστιανισμός πρότεινε και επέκτεινε σε όλο τον αρχαίο κόσμο νέες σχέσεις εξουσίας.

Ο χριστιανισμός είναι η μόνη θρησκεία που οργανώθηκε σε Εκκλησία. Και ως Εκκλησία ο χριστιανισμός θέτει ως αίτημα στη θεωρία ότι ορισμένα άτομα είναι ικανά, χάρη στη θρησκευτική τους ιδιότητα, να υπηρετούν τους άλλους, όχι ως πρίγκιπες, άρχοντες, προφήτες, μάντεις, ευεργέτες ή παιδαγωγοί αλλά ως ποιμένες. Αυτή η λέξη ωστόσο κατονομάζει μια μορφή εξουσίας πολύ ιδιαίτερη:

1) Είναι μια μορφή εξουσίας της οποίας τελικός αντικειμενικός σκοπός είναι να εξασφαλίσει τη σωτηρία των ατόμων στον άλλο κόσμο.

2) Η ποιμαντική εξουσία δεν είναι απλά μια μορφή εξουσίας που διατάζει – οφείλει επίσης να είναι έτοιμη να θυσιαστεί για τη ζωή και τη σωτηρία του ποιμνίου. Σ’ αυτό διακρίνεται λοιπόν από την Υπέρτατη εξουσία που απαιτεί από τους υπήκοους να θυσιαστούν για να σώσουν το θρόνο.

3) Είναι μια μορφή εξουσίας που δεν μεριμνά μόνο για το σύνολο της κοινότητας αλλά και για κάθε άτομο χωριστά, για όλη του τη ζωή.

4) Τέλος, αυτή η μορφή εξουσίας δεν μπορεί να ασκείται χωρίς να γνωρίζει τι συμβαίνει μέσα στο κεφάλι των ανθρώπων, χωρίς να εξερευνά τις ψυχές τους, χωρίς να τους εξαναγκάζει να αποκαλύπτουν τα πιο ενδόμυχα μυστικά τους. Συνεπάγεται μια γνώση της συνείδησης και μια ικανότητα να τη διευθύνει.

Αυτή η μορφή εξουσίας είναι προσανατολισμένη στη σωτηρία (σε αντίθεση με την πολιτική εξουσία). Προσφέρει (σε αντίθεση με την αρχή της Υπέρτατης εξουσίας) και εξατομικεύει (σε αντίθεση με τη νομική εξουσία). Είναι συνεκτατή με τη ζωή και στην προέκτασή της – είναι συνδεδεμένη με την παραγωγή της αλήθειας – την αλήθεια του ίδιου του ατόμου.

«Θα μου πείτε», όμως, πως όλα αυτά ανήκουν στην ιστορία – η ποιμαντική, αν δεν έχει εξαφανιστεί, έχει χάσει τουλάχιστον την ουσία αυτού που συνιστούσε την αποτελεσματικότητά της. Αυτό είναι αλήθεια, σκέφτομαι όμως ότι πρέπει να διακρίνουμε δύο όψεις της ποιμαντικής εξουσίας: την εκκλησιαστική θεσμοποίηση που εξαφανίστηκε ή τουλάχιστον έχασε το σφρίγος της από τον 18ο αιώνα και μετά, και τη λειτουργία αυτής της θεσμοποίησης που επεκτάθηκε και αναπτύχθηκε έξω από τον εκκλησιαστικό θεσμό {..}.

______________

Διαβάστε Επίσης  Γλωσσάρι για το φεμινισμό

ΠΗΓΗ: Μισέλ Φουκό, Η Μικροφυσική της εξουσίας, Εκδόσεις Ύψιλον, Αθήνα 1991 – Μετάφραση-Σχόλια: Λίλα Τρουλινού, σελ. 83-84.

There are no comments

Join the conversation

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*


error: Content is protected !!