Εννοιολογικό θεμέλιο της αντεξουσίας

 

Michael Hardt/ Antonio Negri

Με τη σύγχρονη παρακμή της κυριαρχίας του έθνους κράτους, είναι δυνατό και πάλι να διερευνήσουμε την έννοια της αντεξουσίας στην πλήρη μορφή της και να επιστρέψουμε στο εννοιολογικό της θεμέλιο. Σήμερα η σχέση μεταξύ αντίστασης, εξέγερσης και συντακτικής εξουσίας έχει τη δυνατότητα να είναι μια σχέση απολύτως συνεχής, και σε κάθε μια από αυτές τις στιγμές υπάρχει η δυνατότητα έκφρασης της δύναμης της επινόησης. Με άλλα λόγια, κάθε μια από τις τρεις στιγμές – η αντίσταση, η εξέγερση και η συντακτική εξουσία – μπορεί να είναι εσωτερική σε οποιαδήποτε άλλη από τις υπόλοιπες, διαμορφώνοντας ένα κοινό μέσο πολιτικής έκφρασης.

Τα συμφραζόμενα στα οποία – και εναντίον των οποίων – δρα αυτή η αντεξουσία δεν είναι πλέον η περιορισμένη κυριαρχία του έθνους – κράτους αλλά η απεριόριστη κυριαρχία της Αυτοκρατορίας, και έτσι θα πρέπει να αντιληφθούμε εκ νέου την αντεξουσία με έναν τρόπο απεριόριστο και μη πεπερασμένο.

Εδώ αντιμετωπίζουμε μια νέα επιβλητική και συναρπαστική θεωρητική και πολιτική προβληματική. Στα σημερινά μας αυτοκρατορικά συμφραζόμενα χρειάζεται να ξανασκεφτούμε τις έννοιες της αντίστασης, της εξέγερσης, και της συντακτικής εξουσίας – και επίσης να ξανασκεφτούμε τις εσωτερικές τους συνδέσεις, δηλαδή την ενότητά τους στην έννοια και την πρακτική της αντεξουσίας.

Κοιτάζοντας το πεδίο της σύγχρονης θεωρητικής παραγωγής, βλέπουμε ότι έχουμε ήδη κάποια εργαλεία που μας επιτρέπουν να εργαστούμε σε αυτό το έδαφος. Ασφαλώς, ο τρόπος με τον οποίο πραγματεύθηκε ο Foucault την έννοια της αντίστασης, αλλά και όλα τα άλλα έργα που ακολούθησαν το δικό του, η έννοια των «όπλων των αδυνάμων» του James Scott και όλα τα άλλα έργα που προέκυψαν σχετικά με τη μικρο-πολιτική αντίσταση θα πρέπει να αποτελέσουν ένα θεμέλιο για κάθε διερεύνηση αυτής της προβληματικής. Ωστόσο, ο μεγάλος περιορισμός όλων αυτών των έργων είναι ότι ποτέ δεν κατορθώνουν να ανακαλύψουν την εσωτερική σύνδεση της αντίστασης με την εξέγερση και τη συντακτική εξουσία. Με άλλα λόγια, η αντίσταση μπορεί να είναι ένα ισχυρό πολιτικό όπλο, όμως οι μεμονωμένες ατομικές πράξεις αντίστασης ποτέ δεν μπορούν να πετύχουν το μετασχηματισμό των δομών δύναμης [1].

Σήμερα, ωστόσο, τα άλλα δύο συστατικά της αντεξουσίας παραμένουν ακόμη σε πρωτόγονη κατάσταση. Μια εξέγερση είναι μια συλλογική επαναστατική χειρονομία, ποιοι είναι όμως οι όροι της εξέγερσης σήμερα και πώς θα μπορούσε αυτή να γίνει πράξη;

Εάν με τον «εμφύλιο» εννοούμε έναν πόλεμο μέσα στον εθνικό χώρο, είναι σαφές πως δεν είναι δυνατόν να μεταφράσουμε την εξέγερση αμέσως σε εμφύλιο πόλεμο, όπως συνέβαινε τόσο συχνά στη νεώτερη εποχή. Πράγματι, η εξέγερση παραμένει ένας πόλεμος των κυριαρχούμενων ενάντια στους εξουσιαστές στο εσωτερικό μίας και μοναδικής κοινωνίας, η κοινωνία όμως αυτή τείνει πλέον να είναι μια απεριόριστη παγκόσμια κοινωνία, μια αυτοκρατορική κοινωνία ως ενότητα. Πώς θα μπορέσει να γίνει πράξη αυτή η εξέγερση ενάντια στην Αυτοκρατορία; Ποιος μπορεί να την ενεργοποιήσει; Που βρίσκεται η εσωτερική σύνδεση μεταξύ της μικροπολιτικής της αντίστασης και της αυτοκρατορικής εξέγερσης; Και πώς μπορούμε σήμερα να συλλάβουμε τη συντακτική εξουσία, δηλαδή την κοινή επινόηση μια νέας κοινωνικής και πολιτικής συγκρότησης;

Τέλος, χρειάζεται να αναλογιστούμε την αντίσταση, την εξέγερση και τη συντακτική εξουσία ως μια αδιαίρετη διαδικασία, μέσα από την οποία σφυρηλατούνται και οι τρεις σε μια πλήρη αντεξουσία και τελικά σε έναν νέο εναλλακτικό κοινωνικό σχηματισμό. Αυτά είναι τεράστια ερωτήματα και βρισκόμαστε μόνο στα πολύ πρώτα στάδια της διατύπωσής τους.

—————-

[1] Από τη δική μας σκοπιά, ο Felix Guattari, ιδίως στα κείμενα που έγραψε από κοινού με τον Gilles Deleuze, είναι ο μόνος που προώθησε την έννοια της αντίστασης προς την αντίληψη μιας μοριακής επανάστασης.

Πηγή: Michael Hardt/Antonio Negri – Παγκοσμιοποίηση και Δημοκρατία στο Η Απραγματοποίητη Δημοκρατία, Εκδόσεις Futura, Αθήνα, σελ. 120 – 121.

Διαβάστε Επίσης  Το ποινικό σύστημα ως πεδίο των σχέσεων εξουσίας

There are no comments

Join the conversation

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*


error: Content is protected !!