Gilles Deleuze: Κοινωνίες του Ελέγχου – Το Πρόγραμμα

Gilles Deleuze – Οι κοινωνίες του ελέγχου

Μετάφραση/ Απόδοση: Ντούνης Ανδρέας

3. To Πρόγραμμα

Η εννοιολόγηση του ελεγκτικού μηχανισμού, που (προ)δίδει τη θέση οποιουδήποτε στοιχείου εντός ενός ανοικτού περιβάλλοντος σε οποιαδήποτε στιγμή (είτε είναι ένα ζώο βρισκόμενο σε ένα πάρκο είτε ένας άνθρωπος που εργάζεται σε μία επιχείρηση, όπως στην περίπτωση ενός ηλεκτρικού κολάρου), δεν αποτελεί απαραιτήτως μία εκδοχή επιστημονικής φαντασίας. O Felix Guattari οραματίστηκε μία πόλη όπου ο καθένας θα μπορεί να φεύγει από το διαμέρισμα του, το δρόμο του, τη γειτονιά του, χάρις στην λειτουργία μιας ηλεκτρονικής κάρτας που θέτει ένα συγκεκριμένο όριο/ περιορισμό – όμως η κάρτα θα μπορεί με την ίδια ευκολία να απορριφθεί σε μια οποιαδήποτε καθορισμένη μέρα ή μεταξύ ενός συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος – αυτό που εχει σημασία δεν είναι το «όριο» αλλά ο υπολογιστής που ανιχνεύει τη θέση κάθε ατόμου – ρητά ή και υπόρρητα – διαμορφώντας έναν καθολικό συντονισμό.

Η κοινωνιο-τεχνολογική μελέτη των μηχανισμών ελέγχου, όπως προσλαμβάνονται κατά τη σύλληψή τους, θα πρέπει να είναι κατηγορικοί και να περιγράφουν αυτό που βρίσκεται ήδη εντός της διαδικασίας υποκατάστασης των πειθαρχικών χώρων περιχαράκωσης, η κρίση των οποίων ανακηρύσσεται παντού. Το ενδεχόμενο οι παλαιές μέθοδοι, ως δάνεια από τις προγενέστερες κοινωνίες της κυριαρχίας, να επιστρέψουν στο προσκήνιο είναι υπαρκτό αλλά με αναγκαίες τις τροποποιήσεις τους.

Αυτό που μετρά είναι ότι βρισκόμαστε στην αρχή ενός πράγματος.

Για το σωφρονιστικό σύστημα : η προσπάθεια να ανευρεθούν ποινές «υποκατάστασης», τουλάχιστον στις περιπτώσεις των πλημμελημάτων, με τη χρήση ηλεκτρονικών κολλάρων που εξαναγκάζουν τον κατάδικο να παραμένει εντός της οικίας του για συγκεκριμένες ώρες.

Για το εκπαιδευτικό σύστημα: συνεχιζόμενες μορφές ελέγχου, και την επίδραση της αέναης εκπαίδευσης στο σχολικό σύστημα με την αντίστοιχη εγκατάλειψη κάθε πανεπιστημιακής έρευνας μέσω της εισαγωγής της «επιχείρησης» σε όλα τα επίπεδα εκπαίδευσης.

Για το σύστημα της υγειονομικής περίθαλψης: νέα φάρμακα «δίχως ιατρούς ή ασθενείς» που διαχωρίζουν πιθανούς ασθενείς και υποκείμενα σε κίνδυνο, τονίζοντας ότι αυτή η πράξη δεν οδηγεί στην εξατομίκευση – απλώς υποκαθιστά σύμφωνα με τον νέο τύπο κοινωνίας το άτομο ή το «αριθμητικό» σώμα με τον κώδικα ενός διαιρεμένου υλικού προς έλεγχο.

Για τo εταιρικό σύστημα: νέοι τρόποι ελέγχου των χρημάτων, των κερδών, και των ανθρώπων που πλέον δεν διαπερνούν την παλαιά «εργοστασιακή μορφή». Αυτά είναι λίγα μόλις παραδείγματα, αλλά επιτρέπουν την καλύτερη κατανόηση αυτού που εννοείται ως κρίση των θεσμών, που σημαίνει την προοδευτική και διεσπαρμένη εγκαθίδρυση ενός νέου συστήματος κυριαρχίας.

Ένα από τα πιο σημαντικά ερωτήματα θα αφορά, πλέον, την ανεπάρκεια των συνδικάτων/ συλλογικοτήτων: συνδεδεμένοι στο σύνολο της ιστορίας τους με τη μάχη κατά των πειθαρχιών ή εντός των χώρων περιχαράκωσης, θα έχουν (τελικώς) τη δυνατότητα να προσαρμοσθούν ή θα δώσουν χώρο στις νέες μορφές αντίστασης κατά των κοινωνιών του ελέγχου; Μπορούμε ήδη να αντιληφθούμε τα αδρά περιγράμματα των επερχόμενων μορφών, που έχουν τη δυνατότητα να απειλήσουν τις χαρές του marketing; Πολλοί νέοι ανθρώποι, παραδόξως περηφανεύονται ότι έχουν «κίνητρα» – πραγματοποιούν νέες αιτήσεις για μαθητείες και μόνιμη εκπαίδευση. Εξαρτάται από αυτούς να ανακαλύψουν αυτό που υποχρεούνται να υπηρετήσουν, όπως και οι προγενέστερες γενιές ανακάλυψαν, όχι δίχως να έχουν δυσκολίες, το telos των πειθαρχιών.  Οι σπείρες του φιδιού είναι ακόμη πιο περίπλοκες από τα λαγούμια ενός τυφλοπόντικα.

 

Πηγή: Gilles Deleuze, “Postscript on the Societies of Control”, from OCTOBER59, Winter 1992, MIT Press, Cambridge, MA, pp.3-7.

Το άρθρο μεταφρασμένο στα Ελληνικά –> εδώ

 

Διαβάστε Επίσης  Διανοούμενοι και Εξουσία: Συνομιλία του Μισέλ Φουκώ και του Ζιλ Ντελέζ

© socialpolicy.gr – 17 Σεπτεμβρίου 2015.

There are no comments

Join the conversation

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*


error: Content is protected !!