Η Συμβολική Βία στον Bourdieu

Ντούνης Ανδρέας

Η θεώρηση και ανάλυση της συμβολικής βίας είναι μία κεντρική έννοια στο έργο του Bourdieu. Ουσιαστικά, η συμβολική βία αποτελεί την επιβολή τρόπων σκέψης και αντίληψης επί κυριαρχούμενων δρώντων, οι οποίοι εν συνεχεία εκλαμβάνουν μία συγκεκριμένη κοινωνική ευταξία (social order) ως «δικαιολογημένη» ή «ορθή».

Με άλλα λόγια, θα μπορούσε να αναφερθεί και ως η μορφή βίας που ασκείται σε έναν κοινωνικό δρώντα με την «συνενοχή» του, αν και με αυτό τον τρόπο ίσως ολισθήσουμε στην ερμηνεία της «επιθυμίας» του ίδιου του δρώντα να βρεθεί σε μία συγκεκριμένη δυσμενή και μειονεκτική θέση.

Η συμβολική βία οδηγεί στην ενσωμάτωση των ασυνείδητων δομών που τείνουν να «διαιωνίζουν» τις δομές δράσης του κυρίαρχου. Εν συνεχεία, οι κυριαρχούμενοι εκλαμβάνουν τις θέσεις αυτές ως «ορθές». Η συμβολική βία σε ορισμένες περιπτώσεις είναι πολύ πιο ισχυρή από την σωματική βία, καθώς ενσωματώνεται στους ίδιους τους τρόπους δράσης και στις δομές σκέψεις των ατόμων, επιβάλλοντας εν ουσία την νομιμοποίηση μίας συγκεκριμένης κοινωνικής ευταξίας.

Η συμβολική βία μπορεί να αποτελέσει το όχημα ερμηνείας των έμφυλων σχέσεων, της ταξικής κυριαρχίας, της ατομικής ευθύνης που «εμποτίζει» τον νεοφιλελευθερισμό, και της αυτο-ενοχοποίησης των θυμάτων.

Στην πραγματικότητα, τα άτομα «ενσωματώνουν» τις δομές και ιεραρχίες των κοινωνικών περιβαλλόντων στα οποία δρουν και υπάρχουν (πεδία) εντός των «νοητικών τους δομών» (habitus). Αυτή η αποδοχή της κοινωνικής πραγματικότητας ή ευταξίας, ακόμη και από ανθρώπους που επηρεάζονται αρνητικά από αυτήν, αποτελεί την σύγκρουση που κρύβεται «καλά κάτω από την επιφάνεια των συλλογισμών της κοινής λογικής που κυριαρχούν στην κοινωνική μας πραγματικότητα» (Emirbayer and Johnson). [*]

Στο υφιστάμενο κυρίαρχο πλαίσιο του οικονομικού και κοινωνικού νεοφιλελευθερισμού, της εξατομίκευσης, και της ατομικής ευθύνης, η συμβολική βία συχνά οδηγεί τα άτομα να ενοχοποιούν τους εαυτούς τους για τα δεινά που βιώνουν ενώ ο ρόλος της κοινωνίας, η επίδραση δηλαδή των κοινωνικών δυνάμεων παραμένει «κρυφή» (Bourdieu et al, 2000) [*].

[*] Pierre Bourdieu – Challenging Symbolic Violence and the Naturalisation of Power Relations url: e-ir.info»

socialpolicy.gr

Διαβάστε Επίσης  Γλωσσάρι για το φεμινισμό

There are no comments

Join the conversation

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*


error: Content is protected !!