Φιλοσοφία για παιδιά (P4C)

Ελένη Τομπέα-

Η Φιλοσοφία για Παιδιά ή P4C (Philosophy for Children), είναι μια μεθοδολογία διδασκαλίας που βοηθά στην ανάπτυξη της κριτικής σκέψης των μαθητών, δίνοντας τους τη δυνατότητα να καταπιαστούν με αρκετά πολύπλοκα παγκόσμια ζητήματα.

Η Φιλοσοφία για παιδιά προέκυψε κατά τα τέλη της δεκαετίας του 1960 στις Ηνωμένες Πολιτείες, την περίοδο του πολέμου του Βιετνάμ. Η επικρατούσα πολιτική αναταραχή προκάλεσε έντονες συζητήσεις σχετικά με τον πόλεμο και άλλα ηθικά ζητήματα, με τον ιδρυτή της P4C Mathew Lipman – στη συνέχεια καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια, να είναι απογοητευμένος από το επίπεδο της συζήτησης μεταξύ των μαθητών του. Ο ίδιος κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι μαθητές θα πρέπει να αρχίζουν να μαθαίνουν τον συλλογισμό και τη λογική σε πολύ νεότερη ηλικία.

Ο Lipman εργάστηκε για να αναπτύξει ένα νέο μοντέλο μάθησης που ονομάζεται «κοινότητες της έρευνας», στην οποία ο δάσκαλος και τα παιδιά συνεργάζονται μεταξύ τους για να αυξήσουν την κατανόηση τους, όχι μόνο μέσω του υλικού κόσμου, αλλά και από τον προσωπικό και ηθικό κόσμο γύρω τους.

Το πρόγραμμα σπουδών έχει ως στόχο να βοηθήσει τους μαθητές να αναπτύξουν ορθή κρίση και δεξιότητες συλλογισμού, που θεωρείται από τον Lipman ως ο απόλυτος στόχος της εκπαίδευσης. Ωστόσο, η P4C δεν επηρεάζει μόνο τη γνωστική ανάπτυξη. Ακολουθούμενη στην πράξη, σε πάνω από 60 χώρες, έχει αποδειχθεί ότι επηρεάζει τη συναισθηματική, κοινωνική και ηθική ανάπτυξη των παιδιών.

Η προσέγγιση της P4C στη διδασκαλία σκέψης

Η πρόθεση πίσω από την P4C δεν είναι να εισαγάγει ένα άλλο μάθημα στα σχολεία, αλλά να χρησιμοποιήσει φιλοσοφικές προσεγγίσεις για την ενίσχυση της συνολικής εκπαιδευτικής εμπειρίας των μαθητών, και να τους κάνει να σκέφτονται τόσο δημιουργικά όσο και κριτικά. Επιπλέον, η P4C επικεντρώνεται στο πως να διδάξει στα παιδιά να εφαρμόζουν τις δεξιότητες σκέψης τους και να αναπτύξουν τη γενική διάθεση «να σκέφτονται καλύτερα».

Αυτό το πετυχαίνει με δύο βασικές πρακτικές. Η πρώτη είναι η έρευνα, η οποία ξεκινά και κινεί τη διαδικασία της σκέψης (πηγαίνοντας πέρα από τις πληροφορίες στην αναζήτηση της κατανόησης). Η δεύτερη πρακτική είναι η αντανάκλαση, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικές αλλαγές της σκέψης και της δράσης.

Μια τυπική συνεδρία ξεκινά με ένα ερέθισμα, όπως μια εικόνα ή μια φανταστική ιστορία που προκαλεί ερωτήματα σχετικά με ζητήματα όπως η περιβαλλοντική ηθική, η ύπαρξη του Θεού, ο εκφοβισμός, ή μάχες. Οι μαθητές στη συνέχεια επιλέγουν μια φιλοσοφική (ανοικτού τύπου) ερώτηση για να συζητήσουν ως ομάδα, έτσι μαθαίνουν να μοιράζονται τις σκέψεις τους, να ακούν ο ένας τον άλλο, και να σέβονται τις απόψεις του άλλου, ενώ αντιπαραθέτουν και οικοδομούν πάνω σε αυτές.

Το υλικό που εγείρει τη σκέψη έχει ουσιαστική σημασία. Όπως εξίσου σημαντικός είναι και ο ρόλος των εκπαιδευτικών, οι οποίοι υποστηρίζουν τις βασικές διαδικασίες της έρευνας και προβληματισμού με τη γλώσσα που χρησιμοποιούν ώστε να καθοδηγούν τη συζήτηση. Μπορούν να ενθαρρύνουν τους μαθητές να σχηματίσουν ερωτήσεις, υποθέσεις, λόγους, και παραδείγματα, καθώς επίσης και να τους καθοδηγήσουν να διαβάσουν το ουσιαστικό νόημα των κειμένων και να εντοπίσουν τις επιπτώσεις, τις προθέσεις, τις συνδέσεις και τις πιθανές ασυνέπειες.

Χρησιμοποιώντας την P4C για διασκαλία της παγκόσμιας διάστασης

Η P4C μπορεί να είναι ένα ισχυρό εργαλείο για να κάνει τους μαθητές να σκέφτονται ως πολίτες του κόσμου, καθώς ενθαρρύνει τα παιδιά να αμφισβητούν και να εξετάζουν τα θέματα της παγκόσμιας σημασίας, όπως η ταυτότητα, η διαφορετικότητα, η αειφόρος ανάπτυξη και η φτώχεια.

Ωστόσο, το πιο σημαντικό, είναι ότι η μεθοδολογία της P4C μπορεί να αξιοποιηθεί για να βοηθήσει τους μαθητές να αναπτύξουν την απαραίτητη αυτογνωσία, τις αξίες και τις συμπεριφορές για να γίνουν τελικά ενεργοί πολίτες στις τοπικές, εθνικές, παγκόσμιες και διεθνείς κοινότητες. Με έμφαση στη δημιουργία ενός περιβάλλοντος που επιτρέπει στα παιδιά να ακουστούν, τα σέβεται και τους δίνει αξία, η P4C μπορεί να διδάξει τα παιδιά να ακούν, να επιχειρηματολογούν, να συνεργάζονται, να κατανοούν και να ταυτίζονται, και πάνω απ ‘όλα, να σκέφτονται ανεξάρτητα για τα παγκόσμια ζητήματα.

Αυτό, φυσικά, δεν είναι απλό ζήτημα. Τα παγκόσμια θέματα είναι πολύπλοκα και δεν έχουν εύκολες απαντήσεις. Ως εκ τούτου, αντί να παρέχει απαντήσεις, ή να αποδέχεται μια απλουστευμένη προσέγγιση, ο ρόλος του δασκάλου είναι να ενθαρρύνει τους μαθητές να αναγνωρίσουν την ύπαρξη πολλαπλών προοπτικών, ενώ προσεγγίζουν τέτοια θέματα.

Το παρακάτω βίντεο αφορά τη μεθοδολογία διδασκαλίας P4C που εφαρμόζει το Δημοτικό Σχολείο Gallions στο Newham, στο Ανατολικό Λονδίνο.

Χρήσιμες ιστοσελίδες

SAPERE: Ένα εκπαιδευτικό φιλανθρωπικό ίδρυμα του οποίου τα μέλη ενδιαφέρονται για το ρόλο της φιλοσοφικής έρευνας στον τομέα της εκπαίδευσης. Η ιστοσελίδα διαθέτει οδηγό για P4C στο Ηνωμένο Βασίλειο.

SOPHIA: Το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για την φιλοσοφία με τα παιδιά.

IAPC (USA):  Το Ινστιτούτο για την Πρόοδο της Φιλοσοφίας για τα Παιδιά ιδρύθηκε από τον ιδρυτή της P4C Matthew Lipman. Παρέχει πληροφορίες για τους καθηγητές, και υλικό για την συμμετοχή των παιδιών στη φιλοσοφική έρευνα.

Development Education Centres:

socialpolicy.gr

Διαβάστε Επίσης  Σεμιναριακός Κύκλος "Η φιλοσοφία στην πράξη" | Διάλεξη: Τρόποι ερμήνευσης του υπαρκτού (22/11/2018)

There are no comments

Join the conversation

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*


error: Content is protected !!