H ανοιχτή γνώση ως δημόσιο αγαθό

 

Παναγιώτης Καρλαγάνης,

Φοιτητής Τμήματος Κοινωνικής και Εκπαιδευτικής Πολιτικής,

Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου

Ανοικτή Πρόσβαση είναι η ελεύθερη, άμεση, διαρκής και απαλλαγμένη από τέλη και τους περισσότερους περιορισμούς πνευματικών δικαιωμάτων διαδικτυακή πρόσβαση σε ψηφιακό ακαδημαϊκό και επιστημονικό περιεχόμενο. Οι αναγνώστες μπορούν να χρησιμοποιούν ελεύθερα το διατιθέμενο υλικό για ερευνητικούς, εκπαιδευτικούς και άλλους σκοπούς. [1]  Βασικός σκοπός της είναι να δημιουργήσει ένα ευνοϊκότερο περιβάλλον έρευνας για τα μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας και όχι μόνο.

Οι βασικοί τρόποι ανάπτυξης της είναι η αυτό-αρχειοθέτηση όπου οι ίδιοι οι συγγραφείς καταθέτουν σε κατάλληλες δομές τα έργα τους ώστε να είναι ελεύθερα προσβάσιμα και τα ηλεκτρονικά περιοδικά Ανοικτής Πρόσβασης όπου βρίσκεται έγκυρο και αξιολογημένο επιστημονικό υλικό προσβάσιμο χωρίς χρέωση.

Αυτή η λογική, εκτός του ευρύ κοινού, είναι ιδιαίτερα χρήσιμη και για τους συγγραφείς καθώς τα έργα τους μπορούν να γίνουν γνωστότερα με συχνότερες αναφορές σε αυτά. Επίσης δύναται να παρακολουθήσουν το ενδιαφέρον γύρω από το έργο τους και να συμβαδίζουν με διεθνή πρότυπα. Στη χωρά μας όλα σχεδόν τα ιδρύματα έχουν δημιουργήσει ψηφιακά αποθετήρια όπου εκτός από τις εκροές της ερευνητικής διαδικασίας, διατίθενται ακόμα και διπλωματικές & άλλες εργασίες προπτυχιακών φοιτητών.

Να σημειωθεί ότι παρόλη την αυξανόμενη δημοφιλία που κερδίζουν παγκοσμίως τέτοιες κινήσεις υπάρχουν αντιδράσεις μεμονωμένα αλλά και οργανωμένα κυρίως από εκδοτικά κατεστημένα στον ακαδημαϊκό χώρο (παλιοί εκδότες επιστημονικών περιοδικών κλπ).

Μια σημαντική διάσταση και συνάμα ένας εύλογος προβληματισμός είναι το ζήτημα των πνευματικών δικαιωμάτων. Η επικρατέστερη πρακτική είναι ο ίδιος ο δημιουργός να χορήγει μια άδεια αναφορικά με το έργο του (βλ. Creative Commons όπου το έργο μπορεί να χρησιμοποιηθεί ελευθέρα για μη κερδοσκοπική χρήση) ή το έργο να διατίθεται ελεύθερα προς χρήση μετά την πάροδο κάποιου χρονικού διαστήματος. Σε κάθε περίπτωση η αναφορά στο δημιουργό είναι δεδομένη.

Αναμφισβήτητα το μέλλον της ακαδημαϊκής κοινότητας είναι η ανοιχτή πρόσβαση. Χαρακτηριστικό σημείο είναι το γεγονός ότι στα πλαίσια του χρηματοδοτούμενου ευρωπαϊκού προγράμματος έρευνας και καινοτομίας Ορίζοντας 2020 (Horizon 2020) αποτελεί πάγια υποχρέωση των ερευνητών τα έργα τους να κατατίθενται στα σχετικά ψηφιακά αποθετήρια και στο Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ) που έχει κεντρικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία.

  • Το σύνολο πληροφοριών του κειμένου αντλήθηκε από τον ισότοπο http://www.openaccess.gr.

——————————-

[1] Όπως αναφέρεται στο http://www.openaccess.gr/openaccess/intro.dot

There are no comments

Join the conversation

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*


error: Content is protected !!