Innovative Social Policy: όταν το συλλογικό γίνεται καινοτόμο

 

Του Αντώνη Πύργου,

Κοινωνικός Ερευνητής,

ΜΔΕ Πανεπιστήμιου Πελοποννήσου

Νέα δημόσια διοίκηση: αλλαγές μέσω περικοπών ή μέσω καινοτομίας;

Το νέο δημόσιο μάνατζμεντ είναι το πρακτικό αποτέλεσμα της κανονιστικής ιδέας που επικράτησε τη δεκαετία του 80, ότι «το ιδιωτικό είναι καλύτερο από το δημόσιο ή εάν δε μετράς τα αποτελέσματα, δε μπορείς να διαχωρίσεις την επιτυχία από την αποτυχία». Ο νεοφιλελεύθερης έμπνευσης «εκσυγχρονισμός» και η αναμόρφωση του δημόσιου τομέα, καθώς και η αλλαγή των σχέσεων εργασίας σε αυτόν ήταν μια επιδίωξη των κυβερνήσεων των περισσότερο αναπτυγμένων χωρών ήδη από τη δεκαετία του 1980. Από το 1990 και μετά, η προσοχή άλλαξε επίκεντρο και μετατοπίστηκε στην ποιότητα και την ικανοποίηση των πολιτών.

Η κεντρική ιδέα που διακατέχει το νέο δημόσιο μάνατζμεντ είναι ότι για να επιτευχθούν καλύτερα αποτελέσματα στο δημόσιο τομέα πρέπει αυτός να λειτουργεί σαν επιχείρηση, έτσι ώστε να επιτυγχάνεται το βέλτιστο αποτέλεσμα με τις μικρότερες δυνατές δαπάνες. Οι στόχοι του περιγράφονται αφενός από τις «αλλαγές μέσω περικοπών» και αφετέρου από τις «αλλαγές μέσω καινοτομίας». Αν και συχνά οι όροι αλλαγή και καινοτομία συγχέονται, η καινοτομία μπορεί να θεωρηθεί ως μια ειδικής μορφής αλλαγή (όχι ταυτόσημη της αλλαγής) που παραπέμπει σε κάτι νέο το οποίο εισάγεται σε έναν οργανισμό και συνίσταται στην εισαγωγή ή την υιοθέτηση νέων προϊόντων, διαδικασιών και πρακτικών. Αντιθέτως, οι αλλαγές διαμέσου περικοπών περιλαμβάνουν τις απολύσεις, το πάγωμα των προσλήψεων, τον περιορισμό των παρεχόμενων υπηρεσιών, συγχωνεύσεις κ.ο.κ. Τέτοιοι στόχοι οδηγούν στην υιοθέτηση από το κράτος ιδιωτικοοικονομικών τρόπων λειτουργίας. Τούτων δοθέντων, το «κράτος μάνατζμεντ» διαδέχεται την απορρύθμιση του κράτους πρόνοιας, ενώ η κοινωνική πολιτική ανακαθορίζεται/επανακαθορίζεται από κριτήρια όπως η «αρχή των τριών E» (Economy, Effectiveness, Efficiency [1]).

 

Ευρώπη 2020 και κοινωνική καινοτομία

Σύμφωνα με την στρατηγική Ευρώπη 2020, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θέτει πέντε κύριους στρατηγικούς άξονες ανάπτυξης στον τομέα της απασχόλησης, της έρευνας και της ανάπτυξης / καινοτομίας, της κλιματικής αλλαγής, της εκπαίδευσης και της φτώχειας. Ενδεικτικά, οι κοινωνικοί στόχοι προς επίτευξη περιλαμβάνουν την αύξηση του ποσοστού απασχόλησης, τη μείωση της πρόωρης σχολικής εγκατάλειψης, την αύξηση του ποσοστού του πληθυσμού που έχει ολοκληρώσει την τριτοβάθμια εκπαίδευση, τη μείωση του αριθμού των πολιτών που ζουν κάτω από τα εθνικά όρια φτώχειας.

Η κοινωνική καινοτομία είναι στο επίκεντρο της Ευρωπαϊκής Πλατφόρμας για την καταπολέμηση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού, σύμφωνα με την οποία υπάρχει η δέσμευση για το σχεδιασμό και την εφαρμογή προγραμμάτων για την προώθηση της κοινωνικής καινοτομίας για τους πιο ευάλωτους.

Με βάση τις παραπάνω αναφορές, για την αντιμετώπιση των πολυσύνθετων αστικών προκλήσεων των σύγχρονων κοινωνιών παρατηρείται στα επίσημα κείμενα η εμφάνιση μιας (νέας;) ορολογίας, της κοινωνικής καινοτομίας. Στο πλαίσιο της στρατηγικής Ευρώπη 2020, η κοινωνική καινοτομία μπορεί να οριστεί ως «νέες ιδέες που εργάζονται για την επίτευξη κοινωνικών στόχων με έμφαση στα ποιοτικά χαρακτηριστικά». Στον τομέα των κοινωνικών υπηρεσιών, κοινωνική καινοτομία σημαίνει νέες πρακτικές, πολιτικές ή διαδικασίες για την κάλυψη των κοινωνικών αναγκών και την αντιμετώπιση των κοινωνικών προκλήσεων μέσω της βελτίωσης της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας της υφιστάμενης υπηρεσίας ώστε να δημιουργηθεί μια νέα υπηρεσία που θα ανταποκρίνεται καλύτερα στις ανάγκες των χρηστών.

Η κοινωνική καινοτομία περιλαμβάνει διάφορους παράγοντες που καθορίζουν την ανάπτυξή της και τα κοινωνικά αποτελέσματα. Σε ότι αφορά τη διοικητική πρακτική, παρατηρούνται νέες αρχές όπως ενδεικτικά η αυτοευθύνη, η ομαδική εργασία, η συγκέντρωση στο αποτέλεσμα, η επίπεδη οργάνωση, το project management, η στοχοπροσήλωση και τα κίνητρα.

Innovative social policy & social experimentation

Στο αντικείμενο που μας ενδιαφέρει, της Κοινωνικής Πολιτικής και του κοινωνικού πειραματισμού η αρχή της αλληλοβοήθειας μπορεί να δημιουργήσει την κουλτούρα της αλλαγής προσδιορίζοντας εκ νέου τις κοινωνικές ανάγκες. Με σύγχρονες εφαρμογές που θέτουν ως κύριο στόχο την αναγνώριση των κοινωνικών αναγκών των πολιτών, μπορούν να χαραχθούν αναπτυξιακές πολιτικές από τα κάτω αυξάνοντας την αποτελεσματικότητα και την ποιότητα των προσφερόμενων υπηρεσιών.

Επιπρόσθετα με την εφαρμογή του κοινωνικού πειραματισμού στο σχεδιασμό κοινωνικής πολιτικής παρέχεται η δυνατότητα συγκέντρωσης ποσοτικών και ποιοτικών στοιχείων σχετικά με τις πραγματικές επιπτώσεις των μέτρων στους πολίτες. Με βάση αυτά τα «πειράματα» αναδεικνύονται πιλοτικά μοντέλα άσκησης πολιτικής από τα κάτω εστιασμένα στην αποτελεσματικότητα και την αποδοτικότητα. Ενδεικτικά αποτελέσματα είναι η ενεργός ενσωμάτωση και οι καινοτόμες απαντήσεις στις πολυσύνθετες κοινωνικές ανάγκες, οι ολιστικές παρεμβάσεις μικρής κλίμακας για τη δοκιμή των επιπτώσεων και τα μετρήσιμα αποτελέσματα για τις κοινωνικές επιπτώσεις στην τοπική κοινωνία, η μεταφορά των αποτελεσμάτων και της τεχνογνωσίας μέσω καλών πρακτικών σε περιοχές που αντιμετωπίζουν παρόμοιες αστικές προκλήσεις.

Από και με τα παραπάνω προκύπτει ότι, προωθώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο ένα νέο κοινωνικό δίκτυο μεταξύ των δημόσιων και ιδιωτικών φορέων, της κοινωνίας των πολιτών και ιδίως των κοινωνικών επιχειρήσεων με κεντρικό στόχο την ενίσχυση της συμμετοχικότητας, υποστηρίζουμε την ενεργό ενσωμάτωση με σκοπό την οργάνωση, τον συντονισμό και την υποστήριξη της κοινωνικής διαβούλευσης και των τοπικών δημοτικών κοινωνικών δικτύων ενδυναμώνοντας τη διασύνδεση με την κοινωνία των πολιτών και την αγορά εργασίας (απασχόληση, εκπαίδευση/κατάρτιση, κοινωνική ένταξη, κοινωνικές διακρίσεις, εργαλεία στήριξης κοινωνικής οικονομίας).

Το νέο μοντέλο άσκησης κοινωνικής πολιτικής έχει ως προτεραιότητα τον εντοπισμό, την καταγραφή, την αξιολόγηση και την αντιμετώπιση των σύνθετων παραγόντων κοινωνικής ένταξης σε τοπικό επίπεδο εστιάζοντας σε πολυδιάστατες ενταξιακές πολιτικές, οι οποίες ανταποκρίνονται σε πραγματικές κοινωνικές ανάγκες διασφαλίζοντας συνέχεια και παράγοντας ένταξη και όχι αποκλεισμό.

Κλείνοντας παραθέτω σύνδεσμο που περιλαμβάνει οδηγό για τον τρόπο σχεδιασμού πρότασης, με τον οποίο μπορεί κανείς να έρθει σε επαφή και να εξοικειωθεί με τους άξονες δράσης, καταγραφής, υλοποίησης και αξιολόγησης. Το παρών αποτελεί παραδοτέο του έργου “The theoretical, empirical and policy foundations for building social innovation in Europe” (TEPSIE), European Commission.

http://www.tepsie.eu/images/documents/d6.2final.pdf

Απεικόνιση Μοντέλου με την Μορφή Γραφήματος

Σχήμα_Innovative_Social_Policy

«ένας άνθρωπος είναι ένας άνθρωπος διαμέσου άλλων ανθρώπων», που σημαίνει ότι κάποιος χρειάζεται ολόκληρη τη συλλογικότητα για να προωθήσει την ατομικότητα του άλλου..

*Ο Αντώνης Πύργος είναι κοινωνικός ερευνητής, απόφοιτος του Τμήματος Κοινωνικής και Εκπαιδευτικής Πολιτικής με μεταπτυχιακές σπουδές στις «Κοινωνικές Διακρίσεις, Μετανάστευση και Ιδιότητα του Πολίτη»

————–

[1] Η αξιολόγηση με οικονομικά κριτήρια μιας παραγωγικής μονάδας ή ενός έργου (απόδοση επί της επένδυσης) συνδέοντας την ανάλυση οικονομικών δεδομένων με τη μέτρηση της αποτελεσματικότητας των οργανισμών.

Αποτελεσματικότητα νοείται η ικανότητα ενός οργανισμού να επιτυγχάνει προκαθορισμένους στόχους. Η αποτελεσματικότητα αποτελεί, κατά κύριο λόγο, μέτρο αξιολόγησης του βαθμού επίτευξης των αποτελεσμάτων (outcomes).

Η αποδοτικότητα αναφέρεται στη διαδικασία μετασχηματισμού των απασχολούμενων παραγωγικών συντελεστών (εισροών) σε προϊόντα/υπηρεσίες (εκροές). Η μέτρηση της αποδοτικότητας βοηθά στην αξιολόγηση της παραγωγικής διαδικασίας που εφαρμόζει ένας οργανισμός και στον προσδιορισμό των βέλτιστων πρακτικών παραγωγής.

There are no comments

Join the conversation

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*


error: Content is protected !!