Οι καθαροί άστεγοι δεν παύουν να είναι άστεγοι

EUROKINISSI/ ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ

 
Νίκος Κουραχάνης*

Με διθυραμβικό τρόπο από διάφορα μέσα ενημέρωσης πραγματοποιήθηκε πριν από δύο εβδομάδες η υποδοχή του πρώτου λεωφορείου αστέγων. Πρόκειται για μια πρωτοβουλία που, όπως αναγράφεται στην ταμπέλα του οχήματος, προσφέρει σε άστεγους «πρόσβαση σε υπηρεσίες υγιεινής».

Το λεωφορείο θα διέρχεται καθημερινά από διάφορα σημεία της Αθήνας και του Πειραιά ως μια κινητή μονάδα ατομικής υγιεινής.

Για να γίνει το σχέδιο αυτό πραγματικότητα συνέπραξαν το υπουργείο Εργασίας στον σχεδιασμό, ο ΟΑΣΑ για την παραχώρηση του λεωφορείου, η Κοινωνία των Πολιτών για την υλοποίηση της δράσης και μια ιδιωτική εταιρεία για τη χρηματοδότησή της.

Πρόκειται για πρωτότυπη πρωτοβουλία, ιδιαίτερα χρήσιμη, που θα βοηθήσει σε καθημερινά πρακτικά ζητήματα έναν πληθυσμό με πολλές κοινωνικές ανάγκες και πολυδιάστατα προβλήματα.

Είναι επί της ουσίας μία καινοτόμος πρακτική, η οποία όμως διαποτίζεται από την κυρίαρχη περί καινοτομίας αντίληψη που έχει τα τελευταία χρόνια διαμορφωθεί στους κόλπους της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Μια πρώτη διάσταση είναι το ιδεολογικό πρόσημο των κοινωνικών καινοτομιών. Η σουμπετεριανή εννοιολόγηση της Καινοτομίας, μιας κατεξοχήν οικονομοκεντρικής έννοιας, επιλέγεται ως η προσφορότερη κοινωνικά λύση στη Στρατηγική «Ευρώπη 2020».

Η μεταπήδηση του λόγου περί καινοτομίας από το οικονομικό στο κοινωνικό πεδίο εμπίπτει στο φάσμα αλλαγών του δημόσιου μάνατζμεντ και δεν αποκόπτεται από ευρύτερες ιδεολογικές συνδηλώσεις.

Το αντίδοτο που προκρίνεται, σε συνθήκες αλματώδους αύξησης των κοινωνικών ανισοτήτων, είναι η ανάπτυξη καινοτόμων συμπράξεων με την Κοινωνία των Πολιτών και τον ιδιωτικό τομέα.

Ετσι, η απάντηση του κράτους σε ακραία κοινωνικά προβλήματα που θέτουν σε κίνδυνο την ανθρώπινη διαβίωση είναι η υλοποίησή τους από μη κυβερνητικούς φορείς και η χρηματοδότησή τους από επιχειρήσεις.

Μια δεύτερη κομβική διάσταση, πέρα από το γεγονός ότι στο σημερινό μείγμα κοινωνικών πολιτικών η κοινωνία των πολιτών και ο ιδιωτικός τομέας υπερισχύουν του δημόσιου, σχετίζεται με τον προσανατολισμό αυτών των καινοτομιών.

Δεν στοχεύουν στη ριζική αντιμετώπιση του προβλήματος. Αντίθετα, ως προτεραιότητα τίθεται η διαχείριση της «έκτακτης ανάγκης». Με βασική επιδίωξη τη στοιχειώδη κάλυψη των απολύτως απαραίτητων για την αποτροπή του θανάτου και το «σουλούπωμα» ενός προβλήματος με υψηλή δημόσια ορατότητα.

Ετσι, ο απειλούμενος από στεγαστικό αποκλεισμό μπορεί τελικά να χάνει το σπίτι του, ωστόσο έχει την ευκαιρία να μην είναι κοινωνικά αποκρουστικός για τον εαυτό του και, κυρίως, για τους γύρω του.

Πόσο παρήγορο είναι άραγε για έναν άνθρωπο που θα του κατασχέσει (πλέον) το σπίτι η τράπεζα ή για έναν ενοικιαστή που θα του κάνει έξωση ο ιδιοκτήτης ότι δεν θα είναι βρόμικος; Πώς τελικά εκπληρώνεται η κοινωνική ιδιότητα του πολίτη μέσω ενός αφρόλουτρου ή ενός συσσιτίου;

Προς αποφυγήν του μηδενισμού: Το λεωφορείο αστέγων είναι σημαντική πρωτοβουλία που θα καλύψει λειτουργικές ανάγκες και θα βοηθήσει αποτελεσματικά τον άστεγο πληθυσμό της Αθήνας και του Πειραιά. Ομως δεν είναι η λύση στο πρόβλημα, αλλά ακόμα μία ασπιρίνη. Η ασπιρίνη ανακουφίζει, αλλά το πρόβλημα δεν εξαλείφεται.

Βασικό διακύβευμα στην παραπάνω προβληματική είναι η τοποθέτηση του λεωφορείου εκεί που του αναλογεί. Δηλαδή, στη δέσμη των πολιτικών επείγουσας διαχείρισης του προβλήματος.

Το μεγάλο στοίχημα μιας κυβέρνησης με δημοκρατικές και κοινωνικές ευαισθησίες είναι να εντάξει τις, μέχρι σήμερα κυρίαρχες, πολιτικές «έκτακτης ανάγκης» κάτω από ευρύτερη ομπρέλα. Ομπρέλα που δεν είναι άλλη από την ανάπτυξη μιας Στρατηγικής αντιμετώπισης της έλλειψης στέγης.

Στρατηγική που θα βασίζεται σε πρωτογενή στοιχεία, τα οποία ακόμη και τώρα απουσιάζουν, για το μέγεθος του προβλήματος. Και κυρίως θα μεταθέτει τη φιλοσοφία των παρεμβάσεων από τις υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης στις υπηρεσίες με προτεραιότητα στη στέγαση. Κρίσιμη προϋπόθεση σε μια τέτοια προοπτική είναι η συνέχιση του Προγράμματος «Στέγαση και Επανένταξη» που εφαρμόζεται πιλοτικά από τον Ιούλιο του 2015.

Το εν λόγω πρόγραμμα, παρά τα επιμέρους και αναμενόμενα προβληματικά σημεία που αναδεικνύονται στην περίοδο δοκιμαστικής εφαρμογής του, μπορεί να θεωρηθεί ουσιαστική καινοτομία που φέρει απτά αποτελέσματα στη μάχη εναντίον ενός πολυδιάστατου και ακραίου κοινωνικού προβλήματος. Ας δοθεί λοιπόν το κέντρο της προσοχής (και των πανηγυρισμών) στην έγκριση της κανονικής λειτουργίας του.

 

Διαβάστε Επίσης  Ένα παράθυρο στη φωτεινή πλευρά της Ψυχολογίας: Συνέντευξη με τον Mihalyi Csikszentmihalyi

*μεταδιδακτορικός ερευνητής, Πάντειο Πανεπιστήμιο

efsyn.gr

There are no comments

Join the conversation

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*


error: Content is protected !!