Η Φεμινιστική Θεωρία

 

Μετάφραση: Ελένη Τομπέα

Επιμέλεια: Ντούνης Ανδρέας

Η φεμινιστική θεωρία είναι μία από τις σημαντικές σύγχρονες κοινωνιολογικές θεωρίες, που αναλύει την κατάσταση των γυναικών και των ανδρών στην κοινωνία με σκοπό να χρησιμοποιηθεί αυτή η γνώση για την καλυτέρευση της ζωής των γυναικών. Οι θεωρητικοί του φεμινισμού αμφισβητούν επίσης τις διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών, συμπεριλαμβανομένου το τρόπου με τον οποίο η φυλή, η κοινωνική τάξη, η εθνότητα, η σεξουαλικότητα, η εθνικότητα και η ηλικία διατέμνονται με το φύλο. Η σύγχρονη κοινωνιολόγος Patricia Hill Collins είναι γνωστή σε όλο το πεδίο για την ανάπτυξη, την ανάδειξη και διάδοση της έννοιας της διατομής (intersectionality) στη θεωρία και έρευνα. Η φεμινιστική θεωρία ασχολείται επίσης πολύ με το να δίνει «φωνή» στις γυναίκες και να αναδεικνύει τους διάφορους τρόπους που οι γυναίκες έχουν συμβάλει στην κοινωνία.

Υπάρχουν τέσσερις βασικοί τύποι φεμινιστικής θεωρίας που προσπαθούν να επεξηγήσουν τις κοινωνιακές διαφορές μεταξύ ανδρών και γυναικών:

  • Έμφυλες διαφοροποιήσεις

Η οπτική των έμφυλων διαφοροποιήσεων εξετάζει πώς η θέση των γυναικών, και οι εμπειρίες τους, στις κοινωνικές καταστάσεις διαφέρουν από αυτές των ανδρών. Για παράδειγμα, οι θεωρητικοί του πολιτιστικού φεμινισμού δίνουν έμφαση στις διαφορετικές αξίες που συνδέονται με τη γυναικεία φύση και τη θηλυκότητα ως αιτία για το γεγονός πως οι άνδρες και οι γυναίκες αντιμετωπίζουν τον κοινωνικό κόσμο διαφορετικά. Άλλοι θεωρητικοί πιστεύουν ότι οι διαφορετικοί ρόλοι που αποδίδονται στις γυναίκες και στους άνδρες μέσα από τους κοινωνικούς θεσμούς, εξηγούν καλύτερα την έμφυλη διαφοροποίηση, συμπεριλαμβανομένου του έμφυλου καταμερισμού της εργασίας εντός του νοικοκυριού. Οι θεωρητικοί του υπαρξιακού φεμινισμού και η φαινομενολογική προσέγγιση επικεντρώνονται στο πώς οι γυναίκες έχουν περιθωριοποιηθεί και οριστεί ως ο «άλλος» στις πατριαρχικές κοινωνίες. Οι γυναίκες θεωρούνται έτσι ως αντικείμενα και στερούνται την ευκαιρία για αυτοπραγμάτωση.

  • Ανισότητα των φύλων

Οι θεωρίες για την ανισότητα των φύλων αναγνωρίζουν ότι η θέση των γυναικών, και οι εμπειρίες τους, στις κοινωνικές καταστάσεις είναι όχι μόνο διαφορετικές, αλλά επίσης άνισες σε σχέση με αυτές των ανδρών. Οι φιλελεύθερες/οι φεμινίστριες/ες υποστηρίζουν ότι οι γυναίκες έχουν την ίδια ικανότητα με τους άνδρες για δράση και ηθικό συλλογισμό, αλλά η πατριαρχία, ιδιαίτερα ο σεξιστικός σχηματισμός του καταμερισμού της εργασίας, έχει ιστορικά αρνηθεί στις γυναίκες την ευκαιρία να εκφράσουν και να πράξουν αυτή τη συλλογιστική. Οι γυναίκες έχουν απομονωθεί στην ιδιωτική σφαίρα του νοικοκυριού και, κατά συνέπεια, άφησαν τη δημόσια σφαίρα χωρίς γυναικεία φωνή. Ακόμη και όταν οι γυναίκες εισέρχονται στη δημόσια σφαίρα, αναμένεται να διαχειριστούν την ιδιωτική σφαίρα και να ασχοληθούν με τα οικιακά καθήκοντα και την ανατροφή των παιδιών. Ο φιλελεύθερος φεμινισμός επισημαίνει ότι ο γάμος είναι ένας «χώρος» ανισότητας των φύλων, και ότι οι γυναίκες δεν επωφελούνται με το να παντρεύονται, όπως οι άνδρες. Πράγματι, οι παντρεμένες γυναίκες έχουν υψηλότερα επίπεδα άγχους από ό, τι οι ανύπαντρες γυναίκες και οι παντρεμένοι άντρες. Σύμφωνα με τις φιλελεύθερες φεμινίστριες, ο σεξιστικός καταμερισμός της εργασίας και στις δύο σφαίρες – δημόσια και ιδιωτική-  πρέπει να μεταβληθεί ώστε οι γυναίκες να πετύχουν την ισότητα.

  • Έμφυλη καταπίεση

Οι θεωρίες για την έμφυλη καταπίεση προχωρούν πέρα από τις θεωρίες των έμφυλων διαφοροποιήσεων και της ανισότητας των φύλων, με το επιχείρημα ότι οι γυναίκες όχι μόνο είναι διαφορετικές ή άνισες με τους άνδρες, αλλά ότι καταπιέζονται ενεργά, αντιμετωπίζονται ως κατώτερες, ακόμη και κακοποιούνται από τους άνδρες. Η εξουσία είναι το κλειδί και στις δύο κύριες θεωρίες της έμφυλης καταπίεσης: στο ψυχαναλυτικό φεμινισμό και τον ριζοσπαστικό φεμινισμό. Ο ψυχαναλυτικός φεμινισμός προσπαθεί να εξηγήσει τις σχέσεις εξουσίας μεταξύ ανδρών και γυναικών αναδιαμορφώνοντας τις θεωρίες του Φρόυντ για το υποσυνείδητο και το ασυνείδητο, τα ανθρώπινα συναισθήματα, και την παιδική ανάπτυξη. Οι θεωρητικοί του ψυχαναλυτικού φεμινισμού υποστηρίζουν ότι ο συνειδητός υπολογισμός δεν μπορεί να εξηγήσει πλήρως την παραγωγή και την αναπαραγωγή της πατριαρχίας. Ο ριζοσπαστικός φεμινισμός υποστηρίζει ότι το να είσαι γυναίκα είναι θετικό από μόνο του, αλλά ότι αυτό δεν αναγνωρίζεται στις πατριαρχικές κοινωνίες όπου οι γυναίκες καταπιέζονται. Οι θεωρητικοί του ριζοσπαστικού φεμινισμού αναγνωρίζουν τη σωματική βία ως τη βάση της πατριαρχίας, αλλά θεωρούν ότι η πατριαρχία μπορεί να νικηθεί εάν οι γυναίκες αναγνωρίσουν τη δική τους αξία και δύναμη, ιδρύσουν μια αδελφότητα εμπιστοσύνης με άλλες γυναίκες, αντιμετωπίσουν την καταπίεση μέσω της κριτικής και σχηματίσουν γυναικεία αυτονομιστικά δίκτυα/κινήματα στον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα.

  • Δομική καταπίεση

Οι θεωρίες της δομικής καταπίεσης σημειώνουν ότι η καταπίεση και η ανισότητα των γυναικών είναι αποτέλεσμα του καπιταλισμού, της πατριαρχίας, και του ρατσισμού. Οι Σοσιαλιστές Φεμινιστές συμφωνούν με τον Μαρξ και τον Ένγκελς ότι η εργατική τάξη γίνεται το θύμα εκμετάλλευσης ως συνέπεια του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής, αλλά επιδιώκουν να επεκτείνουν την εκμετάλλευση όχι μόνο στην κατηγορία της τάξης αλλά και σε αυτή του φύλου. Οι θεωρητικοί της διατομής προσέγγισης επιδιώκουν να εξηγήσουν την καταπίεση και την ανισότητα μέσα από μια ποικιλία μεταβλητών, συμπεριλαμβανομένης της τάξης, του φύλου, της φυλής, της εθνικότητας και της ηλικίας. Πραγματοποιούν τη σημαντική διάκριση ότι δεν αντιμετωπίζουν όλες οι γυναίκες την καταπίεση με τον ίδιο τρόπο. Οι λευκές και οι μαύρες γυναίκες, για παράδειγμα, αντιμετωπίζουν διαφορετικές μορφές διακρίσεων στο χώρο εργασίας. Έτσι, διάφορες ομάδες γυναικών βλέπουν τον κόσμο μέσα από μια κοινή σκοπιά, αυτή των «κοινών ετερογενών στοιχείων.»

 

Διαβάστε Επίσης  Zygmunt Bauman: Πόλη των φόβων, πόλη των ελπίδων: Μέρος Β'

Πηγή: sociology.about.com

socialpolicy.gr

There are no comments

Join the conversation

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*


error: Content is protected !!