Ταυτότητα φύλου και πρόσβαση στην αγορά εργασίας

Θανάσης Θεοφιλόπουλος*

Η παρακάτω εισήγηση πραγματοποιήθηκε στα πλαίσια της Πρώτης Ημερίδας του socialpolicy.gr με τίτλο «Η διάσταση του φύλου στην κοινωνική πολιτική και κοινωνιολογία» και εντάσσεται στα πλαίσια της παρουσίασης μελετών στους άξονες της κοινωνικής πολιτικής, κοινωνικής θεωρίας και κοινωνιολογίας (Αρθρογραφία / Μελέτες)

 

1. Πρόσβαση διεμφυλικών ανθρώπων στην ελληνική αγορά εργασίας: δεδομένα.

Υπάρχουν ελλιπείς πληροφορίες για τα περιστατικά διακρίσεις {1} λόγω ταυτότητας φύλου, {2} έκφρασης φύλου {3} ή σεξουαλικού προσανατολισμού {4} στον εργασιακό τομέα – δημόσιο και ιδιωτικό – στη χώρα μας.

—————–

{1} Λαμβάνοντας υπόψη τις σχετικές Ευρωπαϊκές Οδηγίες (Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ΟΔΗΓΙΑ 2000/43/ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 29ης Ιουνίου 2000 περί εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχείρισης προσώπων ασχέτως φυλετικής ή εθνοτικής τους καταγωγής, 19 Ιουλίου 2000 / Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ΟΔΗΓΙΑ 2000/78/ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 27ης Νοεμβρίου 2000 για τη διαμόρφωση γενικού πλαισίου για την ίση μεταχείριση στην απασχόληση και την εργασία, 02 Δεκεμβρίου 2000 / Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ΟΔΗΓΙΑ 2004/113/ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 13ης Δεκεμβρίου 2004 για την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών στην πρόσβαση σε αγαθά και υπηρεσίες και την παροχή αυτών, 21 Δεκεμβρίου 2004 / Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, OΔΗΓΙΑ 2006/54/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ της 5ης Ιουλίου 2006 για την εφαρμογή της αρχής των ίσων ευκαιριών και της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών σε θέματα εργασίας και απασχόλησης (αναδιατύπωση), 26 Ιουλίου 2006) η διάκριση ορίζεται ως εξής:

Υπάρχει άμεση διάκριση όταν, ένας άνθρωπος λόγω φυλετικής καταγωγής, εθνοτικής καταγωγής, φύλου, θρησκείας, πεποιθήσεων, ειδικών αναγκών, ηλικίας, ταυτότητας φύλου ή/και σεξουαλικού προσανατολισμού δέχεται λιγότερο ευνοϊκή μεταχείριση από αυτήν την οποία δέχεται, δέχτηκε ή θα δεχόταν σε ανάλογη κατάσταση ένας άλλος άνθρωπος, ενώ, έμμεση διάκριση, υπάρχει όταν μια – σε πρώτη ανάγνωση – ουδέτερου χαρακτήρα διάταξη, πρακτική ή κριτήριο ενδεχομένως να προκαλέσει την μειονεκτική μεταχείριση ενός ανθρώπου λόγω φυλετικής καταγωγής, εθνοτικής καταγωγής, φύλου, θρησκείας, πεποιθήσεων, ειδικών αναγκών, ηλικίας, ταυτότητας φύλου ή/και σεξουαλικού προσανατολισμού, σε σχέση με άλλους ανθρώπους.

Το 2010 το ελληνικό κοινοβούλιο ψήφισε το ΝΟΜΟ ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 3896 / ΦΕΚ 207 / 08/12/2010 ¨¨Εφαρμογή της αρχής των ίσων ευκαιριών και της ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών σε θέματα εργασίας και απασχόλησης − Εναρμόνιση της κείμενης νομοθεσίας με την Οδηγία 2006/54/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5ης Ιουλίου 2006 και άλλες συναφείς διατάξεις¨, σύμφωνα με τον οποίο:
¨ΜΕΡΟΣ ΠΡΩΤΟ
ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ
2006/54/ΕΚ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΝΝΟΜΗ ΤΑΞΗ
ΤΙΤΛΟΣ Ι
ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ
(…) Άρθρο 2
Ορισμοί
(Άρθρο 2 παρ. 1 της Οδηγία)
Για την εφαρμογή του παρόντος νόμου, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
α. «άμεση διάκριση»: όταν ένα πρόσωπο υφίσταται, για λόγους φύλου, μεταχείριση λιγότερο ευνοϊκή από αυτήν την οποία υφίσταται, υπέστη ή θα υφίστατο ένα άλλο πρόσωπο σε ανάλογη κατάσταση,
β. «έμμεση διάκριση»: όταν μία εκ πρώτης όψεως ουδέτερη διάταξη, κριτήριο ή πρακτική ενδέχεται να θέσει σε μειονεκτική θέση πρόσωπα του ενός φύλου σε σύγκριση με πρόσωπα του άλλου φύλου, εκτός αν αυτή η διάταξη, το κριτήριο ή η πρακτική δικαιολογείται αντικειμενικά από ένα θεμιτό σκοπό και τα μέσα επίτευξης του σκοπού αυτού είναι πρόσφορα και αναγκαία,
(…)
Άρθρο 3
Αρχή ίσης μεταχείρισης − Απαγόρευση διακρίσεων
(Άρθρο 2 παρ. 2 της Οδηγίας)
1. Απαγορεύεται κάθε μορφής άμεση ή έμμεση διάκριση λόγω φύλου, σε συσχετισμό ιδίως με την οικογενειακή κατάσταση, σε όλους τους τομείς που περιλαμβάνονται στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος νόμου, όπως εξειδικεύονται στις κατωτέρω διατάξεις.

2. α) Η παρενόχληση, η σεξουαλική παρενόχληση, καθώς και οποιαδήποτε λιγότερο ευνοϊκή μεταχείριση που οφείλεται στην ανοχή ή στην απόρριψη αυτής της συμπεριφοράς, συνιστούν διάκριση λόγω φύλου και απαγορεύονται.
β) Διάκριση λόγω φύλου συνιστά, επίσης, οποιαδήποτε λιγότερο ευνοϊκή μεταχείριση προσώπου που συνδέεται με αλλαγή φύλου.
3. Η εντολή που ενέχει διάκριση εις βάρος ενός προσώπου λόγω φύλου συνιστά διάκριση κατά την έννοια του παρόντος νόμου.
4. Συνιστά επίσης διάκριση κατά την έννοια του παρόντος νόμου η λιγότερο ευνοϊκή μεταχείριση γυναικών λόγω εγκυμοσύνης ή μητρότητας, στις περιπτώσεις των προεδρικών διαταγμάτων 176/1997 (ΦΕΚ 150 Α΄), 41/2003 (ΦΕΚ 44 Α΄) και του άρθρου 142 του ν. 3655/2008 (ΦΕΚ 58 Α΄)¨.
Τέλος αξίζει να αναφέρουμε και τον ορισμό που περιλαμβάνεται στις Αρχές της Γιογκιακάρτα, σχετικά με τις διακρίσεις λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού ή ταυτότητας φύλου:
¨Οι διακρίσεις με βάση τον σεξουαλικό προσανατολισμό ή την ταυτότητα φύλου, περιλαμβάνουν κάθε διάκριση, αποκλεισμό, περιορισμό ή προτίμηση με βάση τον σεξουαλικό προσανατολισμό ή την ταυτότητα φύλου που έχει ως σκοπό ή αποτέλεσμα την αναίρεση ή την εξασθένηση της ισότητας ενώπιον του νόμου ή την ίση προστασία από το νόμο, ή την αναγνώριση, την απόλαυση ή την άσκηση – σε ισότιμη βάση – όλων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των θεμελιωδών ελευθεριών. Οι διακρίσεις με βάση τον σεξουαλικό προσανατολισμό ή την ταυτότητα φύλου μπορούν να επιδεινώνονται – και συνήθως έτσι γίνεται – από διακρίσεις για άλλους λόγους περιλαμβανομένων του κοινωνικού φύλου, της φυλής, της ηλικίας, του θρησκεύματος, της αναπηρίας, της κατάστασης υγείας και της οικονομικής κατάστασης¨ (στο The International Commission of Jurists and the International Service for Human Rights, «Yogyakarta Principles on the Application of International Human Rights Law in relation to Sexual Orientation and Gender Identity», March 2007, σελ. 10-11. Διαθέσιμες στην διεύθυνση http://www.yogyakartaprinciples.org/principles_en.pdf, τελευταία είσοδος 01 Οκτωβρίου 2016.

{2} Σύμφωνα με τις «Αρχές της Γιογκιακάρτα στις «Αρχές της Γιογκιακάρτα για την Εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα σε σχέση με τον Σεξουαλικό Προσανατολισμό και την Ταυτότητα Φύλου»:
¨Η ταυτότητα φύλου είναι κατανοητό ότι αναφέρεται στην βαθιά αισθητή, εσωτερική και ατομική εμπειρία του κάθε ανθρώπου για το κοινωνικό φύλο το οποίο μπορεί να αντιστοιχεί ή όχι με το βιολογικό φύλο που του αποδόθηκε κατά τη γέννηση, περιλαμβανομένης της προσωπικής αίσθησης του σώματος (η οποία μπορεί να περιλαμβάνει – αν επιλέχθηκε ελεύθερα – την τροποποίηση της σωματικής εμφάνισης ή λειτουργίας με ιατρικά, χειρουργικά ή άλλα μέσα) και άλλων εκφράσεων του κοινωνικού φύλου περιλαμβανομένων του ντυσίματος, της ομιλίας και των ιδιομορφιών¨ (στο «Yogyakarta Principles on the Application of International Human Rights Law in relation to Sexual Orientation and Gender Identity», όπ. π., σελ. 6).
Όπως προσθέτει εδώ ο Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης:
¨Εκείνοι των οποίων η ταυτότητα φύλου δεν αντιστοιχεί με το βιολογικό φύλο που [τους] αποδόθηκε κατά τη γέννηση συνήθως αναφέρονται ως διεμφυλικά άτομα. Η ομάδα αυτή περιλαμβάνει άτομα που επιθυμούν κάποια στιγμή στη ζωή τους να υποβληθούν σε αγωγές επαναπροσδιορισμού φύλου (συνήθως αναφέρονται ως διαφυλικά άτομα), καθώς και άτομα που «παρ – ενδύονται» ή άτομα που δεν ή δεν θέλουν να θεωρούν τους εαυτούς τους ως «άνδρες» ή «γυναίκες». Μερικά από αυτά αναφέρονται στους εαυτούς τους ως «εναλλακτικού φύλου»¨ (στο European Union Agency for Fundamental Rights – FRA, «EU LGBT survey. European Union lesbian, gay, bisexual and transgender survey. Main results», 2014, σελ. 19. Διαθέσιμη στην διεύθυνση http://fra.europa.eu/sites/default/files/fra-eu-lgbt-survey-main-results_tk3113640enc_1.pdf, τελευταία είσοδος 01 Οκτωβρίου 2016).

{3} Σύμφωνα με τον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η έκφραση φύλου αναφέρεται ¨στην εκδήλωση ενός ατόμου της ταυτότητας του κοινωνικού του φύλου, για παράδειγμα μέσω της «αρσενικής», «θηλυκής» ή «εναλλακτικού φύλου» συμπεριφοράς, ντυσίματος, κόμμωσης, φωνής ή των σωματικών χαρακτηριστικών¨ (στο ίδιο, σελ. 19).
Παρομοίως, σύμφωνα με το ευρωπαϊκό παράρτημα της Διεθνούς Ένωσης για τις Λεσβίες, τους/τις Ομοφυλόφιλους-ες, τους/τις Αμφιφυλόφιλους, τους/τις Τρανς και τους/τις Μεσοφυλικούς-ές (European Region of the International Lesbian, Gay, Bisexual, Trans and Intersex Association – ILGA Europe) η «έκφραση φύλου» («gender expression») αναφέρεται ¨στην εκδήλωση της ταυτότητας φύλου των ανθρώπων κι εκείνης που γίνεται αντιληπτή από τους άλλους. Συνήθως, οι άνθρωποι προσπαθούν να κάνουν την έκφραση ή την παρουσίαση του φύλου τους να ταιριάζει με την/τις ταυτότητα-ες του φύλου τους, ανεξαρτήτως από το βιολογικό φύλο που τους αποδόθηκε κατά τη γέννησή τους¨ (στο International Lesbian, Gay, Bisexual, Trans and Intersex Association – Europe, «ILGA – Europe Glossary», July 2014).

{4} Σύμφωνα με τις Αρχές της Γιογκιακάρτα:
¨Ο σεξουαλικός προσανατολισμός είναι κατανοητό ότι αναφέρεται στην ικανότητα κάθε ατόμου για βαθιά συναισθηματική, στοργική και σεξουαλική έλξη για – και προσωπικές και σεξουαλικές σχέσεις με – άτομα διαφορετικού κοινωνικού φύλου ή του ίδιου κοινωνικού φύλου ή περισσοτέρων του ενός κοινωνικών φύλων¨ (στο «Yogyakarta Principles on the Application of International Human Rights Law in relation to Sexual Orientation and Gender Identity», όπ. π., σελ. 6).

Όπως συμπληρώνει ο Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης: ¨Ο σεξουαλικός προσανατολισμός αναφέρεται στην ταυτότητα (είναι), στη διαγωγή (συμπεριφορά) και αφορά άλλα πρόσωπα (σχέσεις). Είναι γενικά παραδεκτό ότι τα άτομα είναι ετεροφυλόφιλα (προσανατολισμός προς άτομα διαφορετικού κοινωνικού φύλου), ομοφυλόφιλα (γκέι ή λεσβίες, προσανατολισμός προς άτομα του ιδίου κοινωνικού φύλου) ή αμφιφυλόφιλα (προσανατολισμένη προς και τα δύο κοινωνικά φύλα)¨ (στο «EU LGBT survey. European Union lesbian, gay, bisexual and transgender survey. Main results», όπ. π., σελ. 19).

Ο Συνήγορος του Πολίτη, τονίζει ότι: ¨ο σεξουαλικός προσανατολισμός εκτός από κοινωνικό δεδομένο, αποτελεί στοιχείο της προσωπικότητας του ατόμου, και προστατεύεται αυτοτελώς τόσο από την εθνική και διεθνή νομοθεσία που δεσμεύει τη χώρα, όσο και από την ίδια τη συνταγματική μας έννομη τάξη, στο πλαίσιο της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας (άρθρο 5 παρ. 1 του Συντάγματος) και του σεβασμού της αξίας του ανθρώπου (άρθρο 2 του Συντάγματος)¨ (στο Συνήγορος του Πολίτη, «Ποιον έχω απέναντι μου. Οδηγός διαφορετικότητας για δημοσίους υπαλλήλους με σκοπό την καταπολέμηση των διακρίσεων», 2014, ενότητα τέσσερα, σελ. 1. Διαθέσιμος στην διεύθυνση http://www.synigoros.gr/resources/web.pdf, τελευταία είσοδος 01 Οκτωβρίου 2016).

—————

Διαβάστε Επίσης  Νομοσχέδιο επιχειρεί να γεφυρώσει πλήρως το έμφυλο χάσμα αμοιβών στην Ισλανδία

Γενικά, στη χώρα μας δεν υφίσταται ένας κεντρικός, θεσμικός φορέας – με πανελλαδική εμβέλεια – που να συγκεντρώνει, να καταγράφει και να αναλύει με συστηματικό τρόπο δεδομένα αναφορικά με τη βία με ρατσιστικό κίνητρο ή τις διακρίσεις. Επομένως, δεν εντοπίστηκαν αναλυτικά ποσοτικά και ποιοτικά στοιχεία από κάποιον θεσμικό φορέα ειδικά για την ομάδα στόχου (Τρανς άνθρωποι). Παρ’ όλα αυτά, θα επιχειρήσω να σχηματίσω μια όσο το δυνατόν πιο σαφή και αντιπροσωπευτική εικόνα του φαινομένου, με τη βοήθεια δεδομένων από ελληνικούς και διεθνείς φορείς καταπολέμησης των διακρίσεων και προάσπισης ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Σύμφωνα με Έκθεση Επιτροπής Νομικών Υποθέσεων και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης, που δημοσιεύτηκε το 2011, σχετικά με τις διακρίσεις λόγω ταυτότητας φύλου στα κράτη μέλη, διαπιστώθηκαν πολλές παραβιάσεις δικαιωμάτων (και) στον εργασιακό τομέα:

  • Οι διεμφυλικοί άνθρωποι αντιμετωπίζουν διακρίσεις κυρίως στον τομέα της υγείας και της εργασίας. {5}

———  
{5} «Discrimination on the basis of sexual orientation and gender identity – Report by the Committee on Legal Affairs and Human Rights of the Parliamentary Assembly – Rapporteur: Mr Andreas Gross, Switzerland, Socialist Group», στο COMBATING DISCRIMINATION ON GROUNDS OF SEXUAL ORIENTATION OR GENDER IDENTITY, σελ. 65, Council of Europe Publishing, June 2011. Διαθέσιμο στη διεύθυνση http://www.coe.int/t/dghl/standardsetting/hrpolicy/Publications/LGBT_en.pdf, τελευταία είσοδος 01 Οκτωβρίου 2016.

——– 

Οι διακρίσεις σε συνδυασμό με τις δυσκολίες πρόσβασης σε ιατρικές πράξεις/διαδικασίες – που συχνά είναι απαραίτητες για τη νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου – οδηγούν τους διεμφυλικούς ανθρώπους σε απώλεια επιπλέον δικαιωμάτων όπως αυτό της εργασίας: πολλοί διεμφυλικοί άνθρωποι έρχονται αντιμέτωποι με τη φτώχεια, με εναλλακτική διέξοδο την παροχή σεξουαλικής εργασίας. {6}

Έτσι, οι άνθρωποι αυτοί έρχονται αντιμέτωποι και με κινδύνους για την υγεία τους αλλά και με την κακομεταχείριση από αστυνομικά όργανα και εγκληματικά στοιχεία. {7}

 Χωρίς τη νομική αναγνώριση ταυτότητας φύλου, οι διεμφυλικοί άνθρωποι στιγματίζονται σε κάθε τομέα και δραστηριότητα της ζωής, επηρεάζοντας ιδιαίτερα αρνητικά – μεταξύ άλλων – τη δυνατότητα εύρεσης εργασίας. {8}

Το 2011, δημοσιεύτηκε επίσης Έκθεση του Επιτρόπου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων σχετικά με τις σχετικά με τις διακρίσεις λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού και ταυτότητας φύλου στα κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης, όπου διαπιστώθηκαν ξανά πολλές παραβιάσεις δικαιωμάτων (και) στον εργασιακό τομέα:

  • Όσον αφορά τους διεμφυλικούς ανθρώπους, δεν προσφωνούνται με το σωστό όνομα ή αντωνυμία εντός του χώρου εργασίας, δεν λαμβάνουν άδεια με την αιτιολογία διαδικασιών επαναπροσδιορισμού φύλου, ενώ οι διεμφυλικές γυναίκες εξαναγκάζονται να περιμένουν για τη συνταξιοδότησή τους μέχρι να φτάσουν τα ηλικιακά όρια των ανδρών. {9}
  • Οι διεμφυλικοί άνθρωποι αποκρύπτουν την ταυτότητα φύλου τους από τους εργοδότες τους. {10}
  • Οι διεμφυλικοί άνθρωποι εξωθούνται στο περιθώριο της αγοράς εργασίας, ενώ σε ορισμένα κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης το γεγονός αυτό οδηγεί διεμφυλικές γυναίκες στην σεξουαλική εργασία. {11}

———

{6} Στο ίδιο, σελ. 65.
{7} Στο ίδιο, σελ. 65.
{8} Στο ίδιο, σελ. 65.
{9} Commissioner for Human Rights Hammarberg Thomas, “Discrimination on grounds of sexual orientation and gender identity in Europe”, Council of Europe Publishing, September 2011, σελ. 118.
{10} Στο ίδιο, σελ. 120.
{11} Στο ίδιο, σελ. 120.

———–

Ακόμα, σύμφωνα με την Έκθεση αυτή, κατά το χρονικό διάστημα 2005-2010, σε 21 κράτη-μέλη (δεν συμπεριλαμβάνεται η Ελλάδα σε αυτά), υποθέσεις διακρίσεων στον χώρο εργασίας έφτασαν ενώπιον της δικαιοσύνης ή σε φορείς ισότητας. {12} Όμως, γενικά, ενώ υπάρχουν αναφορές για διακρίσεις κατά ΛΟΑΤ στον τομέα της εργασίας, αυτές δεν μετατρέπονται σε καταγγελίες στις αρμόδιες Αρχές: μια πιθανή αιτία είναι ότι οι ΛΟΑΤ άνθρωποι θεωρούν ότι έχουν να χάσουν περισσότερα σε σχέση με άλλους ανθρώπους αν προβούν σε καταγγελία (π.χ. εκτός από τη θυματοποίηση και την απόλυση, θα «αποκαλυφθεί» μόνιμα ο σεξουαλικός τους προσανατολισμός και η ταυτότητα φύλου τους, με αποτέλεσμα να μείνουν μόνιμα άνεργοι-ες, ειδικά αν μένουν σε μια μικρή πόλη). {13}

Το 2014, ο Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (European Union Agency for Fundamental Rights – FRA) δημοσιεύει δεδομένα που συγκέντρωσε το 2012, σχετικά με τις διακρίσεις κατά ΛΟΑΤΚΙ+ ανθρώπων σε χώρες της ΕΕ: πρόκειται για την μεγαλύτερη μέχρι τότε έρευνα πάνω στο ζήτημα αυτό.{14}

Όσον αφορά ειδικά την Ελλάδα, ορισμένα από τα πορίσματα της έρευνας που μας ενδιαφέρουν εδώ – διακρίσεις στον εργασιακό τομέα – είναι τα εξής:

  • 23% των ερωτηθέντων ΛΟΑΤ στην Ελλάδα (42% ο αντίστοιχος μ.ό. στην ΕΕ) γνώριζαν ότι υπήρχε ένας νόμος στη χώρα ο οποίος απαγορεύει τις διακρίσεις εναντίον προσώπων λόγω της ταυτότητας φύλου τους κατά την υποβολή αίτησης για μια θέση εργασίας.{15}

———

{12} Στο ίδιο, σελ. 118-119.

{13} Στο ίδιο, σελ. 119.

{14} Η έρευνα αυτή είναι η μεγαλύτερη που διεξήχθη ποτέ στην ΕΕ (και στην Κροατία) σε ΛΟΑΤ ανθρώπους. Διεξήχθη στην ΕΕ (και στην Κροατία), από τον Απρίλιο έως τον Ιούλιο του 2012. Το δείγμα ανήλθε στους 93.079 ενήλικες (άνω των 18 ετών) ΛΟΑΤ ανθρώπους, οι οποίοι απάντησαν σε ερωτήματα που αφορούσαν τις προσωπικές τους εμπειρίες παρενοχλήσεων ή/και βίας λόγω μίσους, διακρίσεων και άλλων σχετικών θεμάτων (στο «EU LGBT survey. European Union lesbian, gay, bisexual and transgender survey. Main results», όπ. π., σελ. 23). Το δείγμα για την Ελλάδα ανήλθε στα 2760 ενήλικα άτομα (στο ίδιο, σελ. 115). Από αυτά, τα 399 ήταν λεσβίες γυναίκες (14%), 1590 γκέι άνδρες (58%), 219 αμφιφυλόφιλες γυναίκες (8%), 288 αμφιφυλόφιλοι άνδρες (10%) και 264 διεμφυλικά άτομα (10%) (στο ίδιο, σελ. 117). Όσον αφορά την ηλικία και το βιολογικό-ανατομικό φύλο, 11% των ατόμων ήταν γυναίκες 18-24 ετών, 13% ήταν γυναίκες 25 έως 39 ετών, 6% ήταν γυναίκες 40 έως 54 ετών, 3% ήταν γυναίκες από 55 ετών και πάνω, 15% ήταν άνδρες 18 έως 24 ετών, 24% ήταν άνδρες 25 έως 39 ετών, 20% ήταν άνδρες 40 έως 54 ετών και 9% ήταν άνδρες από 55 ετών και πάνω (στο ίδιο, σελ. 125). Ως προς τον τόπο κατοικίας, τον 81% κατοικούσαν σε πόλεις και το 19% σε περιοχές με μικρότερο πληθυσμό, ενώ ως προς το μέγεθος του νοικοκυριού, το 61% συγκατοικούσε και το 39% έμενε μόνο του (στο ίδιο, σελ. 130-131).
{15} Στο ίδιο, σελ. 44.

———– 

  • 52% των ερωτηθέντων ΛΟΑΤ στην Ελλάδα (32% ο αντίστοιχος μ.ό. στην ΕΕ) που εργαζόντουσαν οποιαδήποτε στιγμή κατά τα τελευταία πέντε χρόνια, δεν ήταν ποτέ ανοιχτά ΛΟΑΤ στη δουλειά τους. {16}

Το 2014, σε ειδική έκδοση του για τους δημοσίους υπαλλήλους, ο Συνήγορος του Πολίτη παρουσίασε μια συνοπτική εικόνα των διακρίσεων τις οποίες αντιμετωπίζουν ορισμένοι άνθρωποι στη χώρα, λόγω του σεξουαλικού τους προσανατολισμού ή/και της ταυτότητας φύλου τους. Όσον αφορά ειδικά τις διακρίσεις στην εργασία,διαπιστώθηκε ότι:

¨Άτομα με «διαφορετικό» σεξουαλικό προσανατολισμό συχνά υφίστανται εξευτελιστική συμπεριφορά από προϊσταμένους ή συναδέλφους τους (παρενόχληση). Για τον λόγο αυτό τα άτομα αυτά συνήθως αποφεύγουν να δηλώσουν τον σεξουαλικό τους προσανατολισμό στον χώρο εργασίας. Επιπλέον ο σεξουαλικός προσανατολισμός μπορεί να αποτελέσει λόγο αποκλεισμού από την πρόσβαση στην απασχόληση ή την επαγγελματική εξέλιξη¨. {17}

Επίσης, διαπιστώθηκε ότι:

¨Ενώ υφίσταται νομοθεσία (ν. 3896/2010, άρθρο 3, παρ. 2β) που προστατεύει τα διεμφυλικά άτομα από διακρίσεις στην πρόσβαση στην απασχόληση και στην εργασία, στην πράξη, όλα όσα αναφέρθηκαν παραπάνω, οδηγούν τα άτομα αυτά σε πλήρη αποκλεισμό από την αγορά εργασίας¨. {18}

Τέλος, το 2015, δημοσιεύεται ειδική Έκθεση της Εθνικής Επιτροπής για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ) σχετικά με τους τρανς ανθρώπους και τη νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου {19} όπου γίνεται μνεία σε σειρά διακρίσεων κατά των διεμφυλικών ανθρώπων στη χώρα μας. {20}

————–

{16} Στο ίδιο, σελ. 100.

{17} Στο «Ποιον έχω απέναντι μου. Οδηγός διαφορετικότητας για δημοσίους υπαλλήλους με σκοπό την καταπολέμηση των διακρίσεων», όπ. π., ενότητα τέσσερα, σελ. 2.

{18} Στο ίδιο, ενότητα πέντε, σελ. 2.

{19} Σύμφωνα με την Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, όσον αφορά τη νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου: ¨Πρόκειται, ουσιαστικά, για τη διαδικασία της μεταβολής ονόματος, επωνύμου και φύλου που δηλώνεται στα επίσημα (κρατικά) έγγραφα και μητρώα, προκειμένου να αναγνωριστεί η ταυτότητα του φύλου ενός ανθρώπου και απορρέει, σύμφωνα με το ΕΔΔΑ, από το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή, όπως αυτό κατοχυρώνεται στο άρθρο 8 της ΕΣΔΑ. Τα Κράτη μπορούν να καθορίσουν το πλαίσιο προϋποθέσεων εντός του οποίου επιτρέπεται σε ένα διεμφυλικό άτομο να προχωρήσει στις εν λόγω αλλαγές. Ωστόσο, τα προβλεπόμενα προαπαιτούμενα δεν πρέπει να παραβιάζουν τα θεμελιώδη δικαιώματα του ανθρώπου¨ (Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, Έκθεση «Διεμφυλικά άτομα και νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου», Σεπτέμβριος 2015, σελ. 46. Διαθέσιμη στη διεύθυνση http://www.nchr.gr/images/pdf/apofaseis/diakriseis/EKTHESI_Nomiki%20anagnorisi%20taytotitas%20fylou.pdf, τελευταία είσοδος 01 Οκτωβρίου 2016).

{20} Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, Έκθεση «Διεμφυλικά άτομα και νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου», Σεπτέμβριος 2015, σελ. 46. Διαθέσιμη στη διεύθυνση http://www.nchr.gr/images/pdf/apofaseis/diakriseis/EKTHESI_Nomiki%20anagnorisi%20taytotitas%20fylou.pdf, τελευταία είσοδος 01 Οκτωβρίου 2016).

{21} Στο ίδιο, σελ. 45.

—————

Στην Έκθεση αυτή, αναφέρεται ότι οι διεμφυλικοί άνθρωποι – συγκεκριμένα οι διεμφυλικές γυναίκες – έχουν να αντιμετωπίσουν την ανισότητα και στον τομέα της συνταξιοδότησης. Πιο αναλυτικά, σύμφωνα με την ΕΕΔΑ:

¨Στις περισσότερες χώρες της ΕΕ, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα, η θεμελίωση του συνταξιοδοτικού δικαιώματος λόγω γήρατος συνδέεται με συγκεκριμένα ηλικιακά όρια τα οποία είναι διαφορετικά για τους άνδρες και τις γυναίκες. Το ίδιο ασφαλώς ισχύει και για την πρόσβαση σε άλλες υπηρεσίες κοινωνικής πρόνοιας, όπως για παράδειγμα τα επιδόματα αναπηρίας που συχνά βασίζονται στο επίσημο ηλικιακό όριο συνταξιοδότησης. Οι τρανς γυναίκες, ωστόσο, οι οποίες δεν έχουν επιτύχει τη νομική αναγνώριση του φύλου τους, δε θεμελιώνουν συνταξιοδοτικό δικαίωμα, κατά παράβαση τόσο του κοινοτικού δικαίου όσο και της ΕΣΔΑ, εάν δε συμπληρώσουν τα ηλικιακά όρια που προβλέπονται για τους άνδρες. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να ενεργοποιείται ένας φαύλος κύκλος διακριτικής μεταχείρισης σε βάρος των γυναικών λόγω της ταυτότητας φύλου τους, καθώς όχι μόνο δεν μπορούν να λάβουν τη σύνταξή τους, αλλά μπροστά στον κίνδυνο της αποκάλυψής τους αναγκάζονται σε παραίτηση. Όπως μάλιστα επισημαίνει ο Ευρωπαίος Επίτροπος για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, οι γυναίκες αυτές δε θεμελιώνουν αναδρομικά συνταξιοδοτικό δικαίωμα για την ενδιάμεση αυτή περίοδο ούτε μετά τη νομική αναγνώριση του φύλου τους στις έννομες τάξεις στις οποίες προβλέπεται και νομοθετικά αυτή η δυνατότητα¨. {21}

Διαβάστε Επίσης  Νομοσχέδιο επιχειρεί να γεφυρώσει πλήρως το έμφυλο χάσμα αμοιβών στην Ισλανδία

2. Προτάσεις πολιτικής.

  • Εφαρμογή της Σύστασης CM/REC/(2010)5 της Επιτροπής Υπουργών των κρατών μελών του Συμβουλίου της Ευρώπης:
    ¨29. Τα κράτη μέλη οφείλουν να διασφαλίσουν την κατοχύρωση και εφαρμογή κατάλληλων μέτρων που επιτρέπουν την αποτελεσματική προστασία κατά διακρίσεων λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού ή ταυτότητας φύλου στο χώρο της εργασίας και απασχόλησης στο δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα. Αυτά τα μέτρα πρέπει να καλύπτουν τους όρους πρόσβασης στην εργασία, τις προαγωγές, τις απολύσεις, τις αμοιβές και άλλες εργασιακές συνθήκες, συμπεριλαμβανομένης της αποτροπής, καταπολέμησης και τιμωρίας της παρενόχλησης και άλλων μορφών θυματοποίησης¨.
    30. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δίνεται στην παροχή αποτελεσματικής προστασίας στο δικαίωμα της ιδιωτικότητας των διεμφυλικών ατόμων στο πλαίσιο της εργασίας, ιδιαίτερα όσον αφορά τις αιτήσεις εργασίας, ώστε να αποτρέπεται η άσχετη διάδοση του ιστορικού του φύλου τους ή το πρώην όνομά τους στον εργοδότη και τους άλλους εργαζομένους¨. {22}
  • Άμεση νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου χωρίς υποχρέωση – των κοστοβόρων και επίπονων – ιατρικών πράξεων. Πρόκειται ίσως για το πιο ουσιαστικό μέτρο για την κοινωνική (επαν)ένταξη των τρανς ανθρώπων, την άρση πληθώρας διακρίσεων και τον σημαντικό περιορισμό κακοποιητικών συμπεριφορών εις βάρος τους.
  • Τερματισμός εξίσωσης συνταξιοδοτικών ορίων διεμφυλικών γυναικών με αυτά των ανδρών.
  • Δημιουργία ενιαίου, ολοκληρωμένου συστήματος καταγραφής περιστατικών βία και διακρίσεων κατά το πρότυπο του Δικτύου Καταγραφής Περιστατικών Ρατσιστικής Βίας.
    Η οργανωμένη και συστηματική καταγραφή περιστατικών βίας και διακρίσεων – με ρατσιστικό κίνητρο γενικά και με τρανσφοβικό {23} ειδικά – είναι απαραίτητη για την ανάδειξη του φαινομένου και κατ’ επέκταση την άσκηση (πιο αποτελεσματικής) πίεσης στις αρμόδιες αρχές ώστε να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα πρόληψης και καταπολέμησής του. Παράλληλα, η διαχρονική μελέτη της έκτασης και της εξέλιξης του φαινομένου και η ανάδειξη των ποιοτικών χαρακτηριστικών του επιτρέπει τον σχεδιασμό και την εφαρμογή στοχευμένων πολιτικών σε διάφορους τομείς της ανθρώπινης ζωής και δραστηριότητας (παιδεία, υγεία, εργασία, καθημερινότητα κ.λπ.) και όχι τη λήψη ακατάλληλων/αναποτελεσματικών μέτρων.

————

{22} Σύσταση CM/REC/(2010)5 της Επιτροπής Υπουργών των κρατών μελών σχετικά με μέτρα για την καταπολέμηση των διακρίσεων λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού ή ταυτότητας φύλου (Υιοθετήθηκε από την Επιτροπή Υπουργών στις 31 Μαρτίου 2010 κατά την 1081η συνεδρίαση των Αναπληρωτών Υπουργών) [Non official translation / Traduction non-officielle], σελ. 10. Διαθέσιμη στη διεύθυνση https://wcd.coe.int/com.instranet.InstraServlet?command=com.instranet.CmdBlobGet&InstranetImage=2811895&SecMode=1&DocId=2307712&Usage=2, τελευταία είσοδος 01 Οκτωβρίου 2016.

{23} Σύμφωνα με το ευρωπαϊκό παράρτημα της Διεθνούς Ένωσης για τις Λεσβίες, τους/τις Ομοφυλόφιλους-ες, τους/τις Αμφιφυλόφιλους, τους/τις Τρανς και τους/τις Μεσοφυλικούς-ές (European Region of the International Lesbian, Gay, Bisexual, Trans and Intersex Association – ILGA Europe), η τρανσφοβία ¨αναφέρεται σε αρνητικές πολιτισμικές και προσωπικές πεποιθήσεις, γνώμες, στάσεις και συμπεριφορές, που βασίζονται σε προκατάληψη, αποστροφή, φόβο ή/και μίσος για τους τρανς ανθρώπους ή κατά παραλλαγών ταυτότητας φύλου και έκφρασης φύλου¨ (στο «ILGA – Europe Glossary», όπ. π.).

H Μη Κυβερνητική Οργάνωση Διεμφυλική Ευρώπη (Transgender Europe – TGEU), χρησιμοποιεί (σχεδόν) τον ίδιο ορισμό για την τρανσφοβία: ¨Ένας όρος που σημαίνει αρνητικές, πολιτισμικές και προσωπικές πεποιθήσεις, απόψεις, στάσεις και συμπεριφορές που βασίζονται σε προκαταλήψεις, αποστροφή, φόβο ή/και μίσος για τους τρανς* ανθρώπους ή κατά των παραλλαγών της ταυτότητας φύλου και της έκφρασης φύλου¨ (στο Transgender Europe – TGEU, «“…And Others!” Argumentation Training for Transgender Inclusion in Europe – A ‘Good Practice’ Toolkit for Trans* Activists and Allies Working for Trans* Equality, Rights and Inclusion», August 2011, σελ. 18. Διαθέσιμο στη διεύθυνση, http://tgeu.org/sites/default/files/transgender_inclusion_argumentation_toolkit%20.pdf, τελευταία είσοδος 01 Οκτωβρίου 2016).

Η ILGA Europe διακρίνει μεταξύ «θεσμοποιημένης» και «κοινωνικής» τρανσφοβίας: ¨Η θεσμοποιημένη τρανσφοβία εκδηλώνεται μέσω νομικών κυρώσεων, παθολογικοποίησης και ανύπαρκτων/ανεπαρκών μηχανισμών για την καταπολέμηση της βίας και των διακρίσεων. Η κοινωνική τρανσφοβία εκδηλώνεται με τις μορφές φυσικής και άλλων μορφών βίας, ρητορικής μίσους, διάκρισης, απειλών, περιθωριοποίησης, κοινωνικού αποκλεισμού, εξωτικοποίησης, γελοιοποίησης και προσβολών¨ (στο «ILGA – Europe Glossary», όπ. π.).

Παρομοίως, σύμφωνα με την TGEU: ¨Η τρανσφοβία μπορεί να λάβει διάφορες μορφές όπως άμεση σωματική βία, παρενόχληση, απειλές, ρητορική μίσους και προσβλητικό λόγο, διακριτική κάλυψη από τα ΜΜΕ και κοινωνικός αποκλεισμός. Περιλαμβάνει επίσης θεσμοθετημένες μορφές διακρίσεων και στιγματισμού του, όπως η μεταχείριση των ανθρώπων ως εγκληματίες ή ψυχικά ασθενών επειδή απλώς είναι τρανς* ή εκφράζουν μια διακύμανση κοινωνικού φύλου¨ (στο «“…And Others!” Argumentation Training for Transgender Inclusion in Europe – A ‘Good Practice’ Toolkit for Trans* Activists and Allies Working for Trans* Equality, Rights and Inclusion», όπ. π., σελ. 18).

————-

Επιπλέον, η οργανωμένη και συστηματική καταγραφή τέτοιων περιστατικών βίας και διακρίσεων συμβάλλει:
1. στην επιπλέον ενθάρρυνση των θυμάτων να μιλήσουν για τις τραυματικές τους εμπειρίες σε φορείς της κοινωνίας των πολιτών και να αναζητήσουν στήριξη (ψυχοκοινωνική, νομική) ή/και να απευθυνθούν στις αρχές

2. στην αποτροπή επανάληψης παρομοίων συμπεριφορών/πράξεων από τους δράστες, στην αποθάρρυνση άλλων ατόμων με παρόμοιες ρατσιστικές αντιλήψεις ώστε να μην περάσουν στη «δράση» καθώς και στην αποθάρρυνση εξτρεμιστικών ομάδων

3. στην απονομή δικαιοσύνης και στη λογοδοσία των δραστών.

Βέβαια, θα πρέπει να υπάρχει συνεχής και συστηματική ενθάρρυνση των διεμφυλικών – και γενικότερα των ΛΟΑΤΚΙ+ ανθρώπων – αλλά και δυνατότητα (δωρεάν) νομικής υποστήριξης αυτών, με τη συνεργασία φορέων της κοινωνίας των πολιτών που παρέχουν υποστηρικτικές υπηρεσίες (και) σε ΛΟΑΤΚΙ+ ανθρώπους, συνδικαλιστικών οργανώσεων (για περιπτώσεις εργαζομένων) και Ανεξάρτητων Αρχών (Συνήγορος του Πολίτη, Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου).

  •  Δικτύωση, συνεργασία επιστημονικών/ερευνητικών φορέων που ασχολούνται (και) με ζητήματα φύλου, διακρίσεων και εργασιακών σχέσεων – για παράδειγμα ΙΝΕ/ΓΣΕΕ, Κ.Ε.Θ.Ι., Εργαστήριο Σπουδών Φύλου Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής Παντείου, Επιτροπή Φύλου και Ισότητας Α.Π.Θ. κ.α. – Ανεξάρτητων Αρχών (ΕΕΔΑ, ΣτΠ) και φορέων της κοινωνίας των πολιτών με σκοπό:
    1. Την επιστημονική έρευνα για το φαινόμενο της βίας και των διακρίσεων στον εργασιακό τομέα στην Ελλάδα, λόγω ταυτότητας φύλου, έκφρασης φύλου, σεξουαλικού προσανατολισμού (στατιστικά στοιχεία, ποιοτικά χαρακτηριστικά, προφίλ εμπλεκομένων, γεωγραφική διασπορά, τομείς δραστηριότητας)
    2. Την παραγωγή και υποβολή στις αρμόδιες Αρχές ολοκληρωμένων προτάσεων πολιτικής για την πρόληψη και αντιμετώπιση του φαινομένου, με βάση και (καλές) διεθνείς πρακτικές.
  • Επιμόρφωση, ευαισθητοποίηση και δραστηριοποίηση του Σώματος Επιθεώρησης Εργασίας για τη βία και τις διακρίσεις στην εργασία κατά διεμφυλικών – και γενικότερα κατά ΛΟΑΤΚΙ+ ανθρώπων. Ιδιαίτερο βάρος στην ενθάρρυνση θυμάτων να καταγγείλουν τα περιστατικά αυτά έστω και ανώνυμα – η σταθερά υψηλή ανεργία ενδεχομένως να δρα ιδιαίτερα αποθαρρυντικά για τους ανθρώπους αυτούς (φόβος εκδικητικής απόλυσης).
  • Δικτύωση, συνεργασία φορέων που παρέχουν πληροφόρηση σε εργαζομένους και ανέργους για ζητήματα εργασιακά/ασφαλιστικά – Ινστιτούτο Εργασίας ΓΣΕΕ, {24} Κέντρο Πληροφόρησης Εργαζομένων και Ανέργων ΓΣΕΕ, {25} Κοινωνικές Υπηρεσίες των ΟΤΑ – και του Οργανισμού Απασχόλησης Εργατικού Δυναμικού με σκοπό την ενημέρωση εργαζομένων και ανέργων για τα δικαιώματά τους, μέσω παραγωγής ειδικού εκπαιδευτικού/ενημερωτικού υλικού.
  • Υλοποίηση προγραμμάτων επιμόρφωσης και ευαισθητοποίησης – σε συνεργασία με φορείς της κοινωνίας των πολιτών, επιστημονικούς/ερευνητικούς φορείς και Ανεξάρτητες Αρχές – διοικήσεων και μελών εργοδοτικών οργανώσεων (π.χ. ΣΕΒ, ΓΣΕΒΕΕ, ΕΣΕΕ, ΕΕΤ, ΣΕΤΕ, Εμπορικοί Σύλλογοι) και μελών Οργανώσεων/Ενώσεων Διαχειριστών Ανθρώπινου Δυναμικού και Διοίκησης Επιχειρήσεων και Δημόσιας Διοίκησης (ΕΕΔΕ, ΕΝΙΔΕΑ, ΕΑΣΕ, ΣΔΑΕ, ΕΙΕΑΔ, ΕΚΔΑΑ), αναφορικά με τη βία, τις διακρίσεις και τον εκφοβισμό στην εργασία (βασική ορολογία, στατιστικά δεδομένα, ισχύον νομοθετικά πλαίσιο, υπάρχοντες φορείς υποστήριξης, καλές πρακτικές υποστήριξης στην Ελλάδα και στο εξωτερικό κ.λπ.).
  • Ενίσχυση προγραμμάτων Κοινωνικής Οικονομίας {26} – μέσω άρσης γραφειοκρατικών εμποδίων, εξασφάλισης πόρων από ευρωπαϊκούς πόρους αλλά και από κοινωφελή ιδρύματα της Ελλάδας και του εξωτερικού – σε συνεργασία με φορείς της κοινωνίας των πολιτών που προασπίζονται τα ανθρώπινα δικαιώματα των ΛΟΑΤΚΙ+ ανθρώπων, με σκοπό τη σύσταση Κοινωνικών Συνεταιριστικών από ειδικές κατηγορίες ανέργων, προερχόμενων από ευάλωτες πληθυσμιακές ομάδες.{27} Η πρωτοβουλία αυτή είναι κρίσιμης σημασίας – ειδικότερα για τους διεμφυλικούς ανθρώπους – καθώς αντιμετωπίζουν πολύ έντονα διακρίσεις και αποκλεισμό στον τομέα της εργασίας. Επιπλέον, σε πολλούς από αυτούς, τους προσφέρεται μια εναλλακτική διέξοδος από την παροχή σεξουαλικής εργασίας.

———–

{24} Ως προς την σύσταση και το σκοπό του ΙΝΕ της ΓΣΕΕ: ¨Το Ινστιτούτο Εργασίας της ΓΣΕΕ ιδρύθηκε το 1990 με στόχο τη συμβολή του στην επιστημονικά τεκμηριωμένη παρέμβαση του ελληνικού συνδικαλιστικού κινήματος που αφορά:

  • Tην έρευνα, τη μελέτη και την τεκμηρίωση θεμάτων που ενδιαφέρουν τη ΓΣΕΕ, τις συνδικαλιστικές οργανώσεις-μέλη της σε κλαδικό και περιφερειακό επίπεδο καθώς και τους εργαζομένους, τους ανέργους και τους συνταξιούχους.
  • Το σχεδιασμό, την υλοποίηση και την ανάπτυξη προγραμμάτων επαγγελματικής κατάρτισης/απασχόλησης/υποστήριξης κοινωνικών ομάδων που παρουσιάζουν ευπάθεια, καθώς και το συντονισμό και τη στήριξη των αντίστοιχων ενεργειών που πραγματοποιούνται από τις οργανώσεις-μέλη της ΓΣΕΕ.
  • Tο σχεδιασμό και την υλοποίηση σεμιναρίων και προγραμμάτων συνδικαλιστικής επιμόρφωσης και διά βίου μάθησης σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο
  • Το ΙΝΕ διοικείται από διοικητικό συμβούλιο που ορίζει η ΓΣΕΕ. Η οργάνωσή του δεν έχει μόνο κεντρική δομή αλλά και περιφερειακή, με βάση τις 13 διοικητικές περιφέρειες, καθώς και κλαδική δομή, με βάση τους επιμέρους κλάδους οικονομικής δραστηριότητας¨ (στο Ινστιτούτο Εργασίας της Γ.Σ.Ε.Ε., «ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΙ & ΣΤΟΧΟΙ», http://www.inegsee.gr/stratigiki-stochi/, τελευταία είσοδος 01 Οκτωβρίου 2016).
  • Ακόμα: ¨ (…) το Ινστιτούτο Εργασίας κατά την περίοδο της λειτουργίας του δραστηριοποιείται ενεργά και αποτελεσματικά:

1. Στην επιστημονική τεκμηρίωση των θέσεων της ΓΣΕΕ τόσο σε θέματα θεσμικού, διαρθρωτικού και αναπτυξιακού χαρακτήρα όσο και σε θέματα συγκυρίας ή τρέχουσας οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής με την οργάνωση και δραστηριότητα του Παρατηρητηρίου Οικονομικών και Κοινωνικών Εξελίξεων.

2. Στην επαφή και στην ανταλλαγή εμπειριών των συνδικάτων της χώρας μας με τα συνδικάτα άλλων χωρών, τόσο της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και των άλλων χωρών της ανατολικής Ευρώπης και των Βαλκανίων, στους τομείς της συνδικαλιστικής επιμόρφωσης και έρευνας, της οικονομίας, της κοινωνικής προστασίας και της αγοράς εργασίας.

3. Στη σύνδεση της γνώσης που παράγεται στο ΙΝΕ με τη συνδικαλιστική επιμόρφωση (ΚΑΝΕΠ), τη συνδικαλιστική δράση και την τεκμηρίωση του συνδικαλιστικού λόγου.

4. Στη δραστηριοποίηση των συνδικάτων στο πεδίο της επαγγελματικής κατάρτισης και στην έμπρακτη εμπλοκή τους στο πεδίο της συνεχιζόμενης επαγγελματικής κατάρτισης με τη διεύρυνση και την ανάπτυξη της δραστηριότητας του ΚΕΚ και του Κέντρου Συνδικαλιστικής Επιμόρφωσης των συνδικαλιστικών στελεχών σε κεντρικό και περιφερειακό/τοπικό επίπεδο.

5. Στη συμβολή για την αντιμετώπιση φαινομένων αποκλεισμού, διακρίσεων, ανισότητας, ανεργίας, κοινωνικής ευπάθειας και μετανάστευσης, εντείνοντας τις δραστηριότητές του για την πρόσβαση όλων στην απασχόληση και την ένταξή τους, με σεβασμό των εργασιακών, κοινωνικοασφαλιστικών, συνδικαλιστικών και κοινωνικών δικαιωμάτων στην αγορά εργασίας.

Οι πρωτοβουλίες και η δράση του ΙΝΕ εντάσσονται ψηλά στην ιεράρχηση των επιδιώξεων της ΓΣΕΕ, με βάση τη στρατηγική και τις επιλογές της, συμβάλλοντας στην ανάπτυξη επιθετικών πρωτοβουλιών για την αντιμετώπιση των οικονομικών, αναπτυξιακών και κοινωνικών προβλημάτων της χώρας, των εργαζομένων, των ανέργων και των συνταξιούχων.

Κατά τη διάρκεια της λειτουργίας του ΙΝΕ, οι άξονες της μελετητικής/ερευνητικής δραστηριότητάς του, ως συμβολή στη διαμόρφωση των θέσεων της ΓΣΕΕ, αναπτύσσονται κυρίως στα εξής πεδία: Ευρωπαϊκή και ελληνική οικονομία, περιφερειακή ανάπτυξη, ειδικές οικονομικές ζώνες, διεθνής/ευρωπαϊκή ύφεση και κρίση της ελληνικής οικονομίας, δημοσιονομική προσαρμογή, δημόσιες και κοινωνικές δαπάνες, πράσινη οικονομία, κοινωνική συνοχή και απασχόληση, αγορά εργασίας, απασχόληση, ανεργία, εργασιακές σχέσεις, υγεία, κοινωνική ασφάλιση, φτώχεια και κοινωνικός αποκλεισμός, συνδικαλιστική οργάνωση και εκπροσώπηση του κόσμου της εργασίας, ανταγωνιστικότητα και διαρθρωτικές αλλαγές, νέες Τεχνολογίες και καινοτομία, κλαδικές πολιτικές, ανάπτυξη με αύξηση των μισθών, των δημόσιων και κοινωνικών δαπανών, μετανάστευση, επαγγελματική κατάρτιση, εκπαίδευση, διά βίου μάθηση, δημόσιος τομέας και δημόσιες επιχειρήσεις¨ (στο Ινστιτούτο Εργασίας της Γ.Σ.Ε.Ε., «ΠΡΟΦΙΛ ΙΝΕ-ΓΣΕΕ», http://www.inegsee.gr/profil-ine/, τελευταία είσοδος 01 Οκτωβρίου 2016).

{25} Η ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΕΡΓΑΤΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ (Γ.Σ.Ε.Ε.) δημιούργησε το 2000 το «ΚΕΝΤΡΟ ΠΛΗΡΟΦΟΡΗΣΗΣ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ & ΑΝΕΡΓΩΝ» (ΚΕ.Π.Ε.Α./Γ.Σ.Ε.Ε.) το οποίο έχει έδρα το κτίριο της Συνομοσπονδίας στην οδό Αινιάνος 3 & Πατησίων 69 στην Αθήνα. Το ΚΕ.Π.Ε.Α. στελεχώνεται από έμπειρο και εξειδικευμένο προσωπικό παρέχοντας εξατομικευμένες υπηρεσίες πληροφόρησης στους εργαζόμενους, Έλληνες και οικονομικούς μετανάστες για την εφαρμογή των διατάξεων της εργατικής, ασφαλιστικής και μεταναστευτικής νομοθεσίας. Επίσης οι άνεργοι έχουν την δυνατότητα να καταχωρήσουν το βιογραφικό τους και να ενημερωθούν για θέματα απασχόλησης, ενώ οι εργοδότες μπορούν να αναζητήσουν προσωπικό μέσω μιας σύγχρονης on line εφαρμογής. Διακρίνεται από τα εξής

Γραφεία: Το Γραφείο Εργασιακών Σχέσεων και το Γραφείο Ασφαλιστικών Θεμάτων παρέχουν υπηρεσίες πληροφόρησης στους εργαζόμενους για την εφαρμογή της Εργατικής & Ασφαλιστικής Νομοθεσίας αντίστοιχα. Επίσης υποδεικνύουν τρόπους διεκδίκησης των δικαιωμάτων τους, επιλύουν προβλήματα και παρεμβαίνουν όπου χρειαστεί και κρίνεται απαραίτητο Ειδικά για τους μετανάστες συναδέλφους μας, το Κέντρο με το Γραφείο Οικονομικών Μεταναστών που ίδρυσε, θέλει να αποτελέσει τον χώρο όπου θα τους υποδέχονται και θα τους ενημερώνουν άνθρωποι που ενδιαφέρονται γι΄ αυτούς, τους θεωρούν ισότιμο κομμάτι της εργατικής τάξης της χώρας μας που έχει ίσα δικαιώματα και υποχρεώσεις με τους Έλληνες συναδέλφους τους. Στα πλαίσια λειτουργίας του ΚΕ.Π.Ε.Α. λειτουργεί Γραφείο Εύρεσης Εργασίας, όπου οι άνεργοι μπορούν να απευθυνθούν για να καταχωρήσουν το βιογραφικό τους, να αναζητήσουν εργασία και να ενημερωθούν για προγράμματα απασχόλησης και σεμινάρια κατάρτισης. Παράλληλα, οι εργοδότες έχουν τη δυνατότητα να αναζητήσουν προσωπικό μέσω της δωρεάν πρόσβασης στην ηλεκτρονική βάση των ανέργων που έχει καταρτίσει το Γραφείο στην ιστοσελίδα μας.

Το Γραφείο Συμβουλευτικής απευθύνεται τόσο σε ανέργους, με κύριο στόχο την υποβοήθηση και υποστήριξή τους στη πορεία της επαγγελματικής τους ανάπτυξης (εξατομικευμένη προσέγγιση), μέρος της οποίας είναι και η ανεύρεση της κατάλληλης θέσης εργασίας όσο και σε ευρύτερες ομάδες όπως εργαζόμενοι ή οικονομικοί μετανάστες όπου μπορούν να τύχουν πολύπλευρης καθοδήγησης και στήριξης σε δυσκολίες των εργασιακών προβλημάτων τους.

Το Γραφείο Υποστήριξης του Κέντρου συγκεντρώνει, αναλύει και επεξεργάζεται τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των ανέργων που επισκέπτονται το ΚΕΠΕΑ, τα ερωτήματα που θέτουν οι εργαζόμενοι και τα προβλήματα που κατά καιρούς απασχολούν τους οικονομικούς μετανάστες. Μέσω ενός ηλεκτρονικού προγράμματος πραγματοποιείται η διεξαγωγή στατιστικών στοιχείων για τα οποία ενημερώνει το Διοικητικό Συμβούλιο της Γ.Σ.Ε.Ε.

Η Νομική Υπηρεσία συνεπικουρεί το έργο των τμημάτων του ΚΕΠΕΑ/ΓΣΕΕ, γνωμοδοτώντας και παρέχοντας όλη την εργατική και ασφαλιστική νομοθεσία και νομολογία, ώστε να γνωρίζουν όλοι οι εργαζόμενοι τα εργασιακά και ασφαλιστικά τους δικαιώματα. Συμβάλλει στην επίλυση διαφορών, παρεμβαίνει στους αρμόδιους φορείς όπου αυτό κρίνεται σκόπιμο και γενικά παρέχει την νομική στήριξη σε συμβουλευτικό επίπεδο με τους νομικούς της συμβούλους σε εργαζόμενους και συνδικαλιστικές οργανώσεις¨ (στο Κέντρο Πληροφόρησης Εργαζομένων & Ανέργων της Γ.Σ.Ε.Ε., http://kepea.gr/article.php?cat=2, τελευταία είσοδος 01 Οκτωβρίου 2016).

{26} ¨Σύμφωνα με τον Ν. 4019/2011, Κοινωνική Οικονομία ορίζεται: «το σύνολο των οικονομικών, επιχειρηματικών, παραγωγικών και κοινωνικών δραστηριοτήτων, οι οποίες αναλαμβάνονται από νομικά πρόσωπα ή ενώσεις προσώπων, των οποίων ο καταστατικός σκοπός είναι η επιδίωξη του συλλογικού οφέλους και η εξυπηρέτηση γενικότερων κοινωνικών συμφερόντων«¨

(Ειδική Υπηρεσία για την Κοινωνική Ένταξη και την Κοινωνική Οικονομία, «Η κοινωνική οικονομία στην Ελλάδα», http://www.keko.gr/el/Pages/page2.aspx, τελευταία είσοδο 01 Οκτωβρίου 2016).

{27} ¨Ως φορέας της Κοινωνικής Οικονομίας, θεσπίζεται η Κοινωνική Συνεταιριστική Επιχείρηση (Κοιν.Σ.Επ.). Είναι αστικός συνεταιρισμός με κοινωνικό σκοπό και διαθέτει εκ του νόμου την εμπορική ιδιότητα. Ανάλογα με τον ειδικότερο σκοπό τους, μπορούν να δημιουργηθούν 3 είδη Κοιν.Σ.Επ.:

Α) Κοιν.Σ.Επ. Ένταξης
Αφορούν στην ένταξη στην οικονομική και κοινωνική ζωή των ατόμων που ανήκουν στις Ευάλωτες Ομάδες Πληθυσμού. Ποσοστό 40% κατ’ ελάχιστον των εργαζομένων σε αυτές τις επιχειρήσεις θα πρέπει να ανήκουν υποχρεωτικά στις Ευάλωτες Ομάδες Πληθυσμού. Οι Κοινωνικοί Συνεταιρισμοί Περιορισμένης Ευθύνης (Κοι.Σ.Π.Ε.), θεωρούνται αυτοδικαίως Κοιν.Σ.Επ. Ένταξης και υπάγονται στις διατάξεις του Νόμου 4019/2011.
Ένταξη είναι η διαδικασία κοινωνικής ενσωμάτωσης ατόμων που ανήκουν στις ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού, κυρίως μέσω της προώθησής του στην απασχόληση.
Ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού είναι οι κοινωνικές ομάδες πληθυσμού των οποίων η συμμετοχή στην κοινωνική και οικονομική ζωή δυσχεραίνεται, είτε εξ’ αιτίας κοινωνικών και οικονομικών προβλημάτων, είτε εξ’ αιτίας σωματικής ή ψυχικής ή νοητικής ή αισθητηριακής αναπηρίας, είτε εξ’ αιτίας απρόβλεπτων γεγονότων τα οποία επηρεάζουν την εύρυθμη λειτουργία της τοπικής ή και ευρύτερα περιφερειακής οικονομίας.
Οι ευπαθείς ομάδες πληθυσμού χωρίζονται σε δύο κατηγορίες:
Ευάλωτες Ομάδες Πληθυσμού: είναι εκείνες οι ομάδες του πληθυσμού που η ένταξή τους στην κοινωνική και οικονομική ζωή εμποδίζεται από σωματικά και ψυχικά αίτια ή λόγω παραβατικής συμπεριφοράς. Σε αυτές ανήκουν άτομα με αναπηρίες (σωματικές ή ψυχικές ή νοητικές ή αισθητηριακές), εξαρτημένα ή απεξαρτημένα από ουσίες άτομα, οροθετικοί, φυλακισμένοι/αποφυλακισμένοι, ανήλικοι παραβάτες.
Ειδικές Ομάδες Πληθυσμού: είναι οι ομάδες εκείνες του πληθυσμού οι οποίες βρίσκονται σε μειονεκτική θέση ως προς την ομαλή έταξή τους στην αγορά εργασίας, από οικονομικά, κοινωνικά και πολιτισμικά αίτια. Σε αυτές ανήκουν ενδεικτικά οι άνεργοι νέοι, οι άνεργες γυναίκες, οι άνεργοι άνω των πενήντα ετών, οι μακροχρόνια άνεργοι, οι αρχηγοί μονογονεϊκών οικογενειών και τα μέλη πολύτεκνων οικογενειών, γυναίκες θύματα κακοποίησης, οι αναλφάβητοι, οι κάτοικοι απομακρυσμένων ορεινών και νησιωτικών περιοχών, τα άτομα με πολιτισμικές ιδιατερότητες, οι μετανάστες και οι πρόσφυγες.

Β) Κοιν.Σ.Επ. Κοινωνική φροντίδας
Αφορούν στην παραγωγή και παροχή προϊόντων και υπηρεσιών κοινωνικού-προνοιακού χαρακτήρα σε συγκεκριμένες ομάδες πληθυσμού, όπως ηλικιωμένοι, βρέφη, παιδιά, άτομα με αναπηρία και άτομα με χρόνιες παθήσεις.

Γ) Κοιν.Σ.Επ. Συλλογικού και Παραγωγικού Σκοπού
Αφορούν την παραγωγή προϊόντων και παροχή υπηρεσιών για την ικανοποίηση των αναγκών της συλλογικότητας (πολιτισμός, περιβάλλον, οικολογία, εκπαίδευση, παροχές κοινής ωφέλειας, αξιοποίηση τοπικών προϊόντων, διατήρηση παραδοσιακών δραστηριοτήτων και επαγγελμάτων κ.α.) που προάγουν το τοπικό και συλλογικό συμφέρον, την προώθηση της απασχόλησης, την ενδυνάμωση της κοινωνικής συνοχής και την ενδυνάμωση της τοπικής ή περιφερειακής ανάπτυξης¨ (στο ίδιο).

——————-

* Θανάσης Θεοφιλόπουλος Κοινωνιολόγος, υπ. διδάκτορας Παντείου Πανεπιστημίου, Υπεύθυνος Έργου «Πες το σ’ εμάς», ΜΚΟ Colour Youth Κοινότητα LGBTQ Νέων Αθήνας Σύμβουλος Απασχόλησης, ΙΝΕ/ΓΣΕΕ

 

Πηγές:

  • Commissioner for Human Rights Hammarberg Thomas, “Discrimination on grounds of sexual orientation and gender identity in Europe”, Council of Europe Publishing, September 2011.
  • Discrimination on the basis of sexual orientation and gender identity – Report by the Committee on Legal Affairs and Human Rights of the Parliamentary Assembly – Rapporteur: Mr Andreas Gross, Switzerland, Socialist Group», στο COMBATING DISCRIMINATION ON GROUNDS OF SEXUAL ORIENTATION OR GENDER IDENTITY, Council of Europe Publishing, June 2011.
  • Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, Έκθεση «Διεμφυλικά άτομα και νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου», Σεπτέμβριος 2015. Διαθέσιμη στη διεύθυνση http://www.nchr.gr/images/pdf/apofaseis/diakriseis/EKTHESI_Nomiki%20anagnorisi%20taytotitas%20fylou.pdf, τελευταία είσοδος 01 Οκτωβρίου 2016.
  • Ειδική Υπηρεσία για την Κοινωνική Ένταξη και την Κοινωνική Οικονομία, «Η κοινωνική οικονομία στην Ελλάδα», http://www.keko.gr/el/Pages/page2.aspx, τελευταία είσοδος 01 Οκτωβρίου 2016.
  • European Union Agency for Fundamental Rights – FRA, «EU LGBT survey. European Union lesbian, gay, bisexual and transgender survey. Main results», 2014.
    Διαθέσιμη στην διεύθυνση http://fra.europa.eu/sites/default/files/fra-eu-lgbt-survey-main-results_tk3113640enc_1.pdf, τελευταία είσοδος 01 Οκτωβρίου 2016.
  • Ινστιτούτο Εργασίας της Γ.Σ.Ε.Ε., «ΠΡΟΦΙΛ ΙΝΕ-ΓΣΕΕ», http://www.inegsee.gr/profil-ine/, τελευταία είσοδος 01 Οκτωβρίου 2016.
  • International Lesbian, Gay, Bisexual, Trans and Intersex Association – Europe, «ILGA – Europe Glossary», July 2014.
  • Κέντρο Πληροφόρησης Εργαζομένων & Ανέργων της Γ.Σ.Ε.Ε., http://kepea.gr/article.php?cat=2, τελευταία είσοδος 01 Οκτωβρίου 2016.
  • Συνήγορος του Πολίτη, «Ποιον έχω απέναντι μου. Οδηγός διαφορετικότητας για δημοσίους υπαλλήλους με σκοπό την καταπολέμηση των διακρίσεων», 2014.
    Διαθέσιμος στην διεύθυνση http://www.synigoros.gr/resources/web.pdf, τελευταία είσοδος 01 Οκτωβρίου 2016.
  • Σύσταση CM/REC/(2010)5 της Επιτροπής Υπουργών των κρατών μελών σχετικά με μέτρα για την καταπολέμηση των διακρίσεων λόγω σεξουαλικού προσανατολισμού ή ταυτότητας φύλου (Υιοθετήθηκε από την Επιτροπή Υπουργών στις 31 Μαρτίου 2010 κατά την 1081η συνεδρίαση των Αναπληρωτών Υπουργών) [Non official translation / Traduction non-officielle], σελ. 10. Διαθέσιμη στη διεύθυνση https://wcd.coe.int/com.instranet.InstraServlet?command=com.instranet.CmdBlobGet&InstranetImage=2811895&SecMode=1&DocId=2307712&Usage=2 τελευταία είσοδος 01 Οκτωβρίου 2016.
  • The International Commission of Jurists and the International Service for Human Rights, «Yogyakarta Principles on the Application of International Human Rights Law in relation to Sexual Orientation and Gender Identity», March 2007.
    Διαθέσιμες στην διεύθυνση
    http://www.yogyakartaprinciples.org/principles_en.pdf, τελευταία είσοδος 01 Οκτωβρίου 2016.
  •  Transgender Europe – TGEU, «“…And Others!” Argumentation Training for Transgender Inclusion in Europe – A ‘Good Practice’ Toolkit for Trans* Activists and Allies Working for Trans* Equality, Rights and Inclusion», August 2011.
    Διαθέσιμο στη διεύθυνση,
    http://tgeu.org/sites/default/files/transgender_inclusion_argumentation_toolkit%20.pdf, τελευταία είσοδος 01 Οκτωβρίου 2016

There are no comments

Join the conversation

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*


error: Content is protected !!