Έμφυλες Διαστάσεις στην Αγορά Εργασίας: Πως τα ΜΜΕ επηρεάζουν την ανισότητα των φύλων στην Αγορά Εργασίας

Της Κωνσταντίνας Καραγιαννοπούλου,

Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής Παντείου

Το φύλο είναι ένα σύστημα δύναμης με την έννοια ότι παρέχει προνόμια σε μερικούς άνδρες και αδικεί τις περισσότερες γυναίκες. Βέβαια, όσον αφορά την αγορά εργασίας, δηλαδή το θέμα με το οποίο θα ασχοληθώ σε αυτή την εργασία, οι διακρίσεις κάποιες φορές μπορεί να υφίστανται και έναντι των αντρών! Υπάρχουν διαφοροι παράγοντες που επηρεάζουν και καθοδηγούν την κοινωνία ως προς το να ομαδοποιεί επαγγέλματα σύμφωνα με τα παραδοσιακά πρότυπα!

Τα ΜΜΕ είναι ενας σημαντικός παράγοντας που επηρεάζει τις κοινωνικές νόρμες και ενδυναμώνει τις κοινωνικές κατασκευές περί των αντιλήψεων για το φύλο. Οι κοινωνικοί κανόνες, έκδηλοι ή μη, είναι παντού. Ο κατά φύλο επαγγελµατικός διαχωρισµός της αγοράς εργασίας αναγνωρίσθηκε ως το μεγαλύτερο εµπόδιο για την επίτευξη της ισότητας αµοιβών, της ισότητας στην πρόσβαση και την επαγγελµατική εξέλιξη και τα ΜΜΕ φυσικά διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο σε αυτό. Ενώ η ανισότητα των φύλων σε μεγάλο βαθμό αποσιωπάται από τα ΜΜΕ και δεν γίνεται καμια προσπάθεια από αυτά για αλλαγή και επαναπροσδιορισμό κάποιων προτύπων. Αντιθέτως τα στερεότυπα ενδυναμώνονται και φυσικά το πρότυπο γυναίκας-νυκοκοιράς καλά κρατεί.

Αν παρακολουθήσει κάποιος για ενα συγκεκριμένο χρονικό διαστημα τηλεόραση, ραδιόφωνο,διαβάσει Τύπο, ερευνήσει και ψάξει στο ίντερνετ αλλά και γενικότερα ασχοληθεί μετα ΜΜΕ, μπορει να βγάλει κάποια συμπεράσματα σχετικά με την ευθύνη που έχουν ως προς την θέση της γυναίκας στην αγορά εργασίας αλλά και γενικότερα. Διότι, όπως ανέφερα και παραπάνω τα ΜΜΕ έχουν υπόρρητα τον τρόπο να κατευθύνουν την κοινή γνώμη με ευρηματικούς τρόπους, χωρίς βέβαια να γίνεται πάντα αντιληπτό (ακόμη και το γεγονός ότι συνήθως λέμε τηλεθεατής ακροατής δεν λέγεται ποτέ ‘’τηλεθεάτρια,ακροάτρια’’).

Ενώ, ακόμα με  την επανάσταση της τεχνολογίας η οποία όπως είναι γνωστό έχει για τα καλά εγκατασταθεί στις ζωες των ανθρώπων,τα ΜΜΕ έχουν φτάσει σε ανώτερο επίπεδο, συνεχίζουν να εξελίσσονται και ο καθένας μας μπόρει να έχει άμεση πρόσβαση σε αυτα. Επομένως θεωρώ χρήσιμο αν θέλει κάποιος να ασχοληθεί με την ανισότητα του φύλου στην αγορά εργασίας, να ασχοληθεί πρώτα με τα ΜΜΕ και να δει τι μηνύματα περνάνε στους πολίτες μιας κοινωνίας, σχετικά με την γυναίκα στην αγορά εργασίας αλλά και την θέση της στην ίδια την κοινωνία. Επίσης πολλά έργα της ψηφιακής τεχνοεπιστήμης χαρακτηρίζουν την τεχνολογία ως αρσενική επειδή χρησιμοποιείται σε μεγάλο βαθμό από άνδρες και η χρήση της θεωρείτο κυρίως ανδρική δραστηριότητα (Stabile 1994, Ormrord 1995, Grind and Woolgar 1995, Terry and Calvert 1997, Wakeford 1999:178 – «Φύλο και ΜΜΕ» μελέτη επισκόπησης Κρίνη Καφίρη για το ΚΕΘΙ 8-1-2002). Άρα οι ιδέες που διαδίδονται,τα ιδανικά, τα πρότυπα, οι απόψεις και οι χαρακτήρες επηρεάζονται αρκετά απο τον ανδροκρατούμενο αυτόν κυβερχνοχώρο των ΜΜΕ. Ενώ τις περισσότερες φορές τα ΜΜΕ αποχαυνώνουν αντί να αφυπνίζουν τους πολίτες και έτσι επιβάλλουν απόψεις και πρότυπα.

Σε σύγκριση με το πως παρουσιάζονταν  άντρες σε σχέση με τις γυναίκες παλαιότερα,οι άντρες συνήθως προβάλλονταν πιο δυναμικοί, έξυπνοι, πετυχημένοι επαγγελματικά και δραστήριοι. Οι γυναίκες από την άλλη ήταν το συμπλήρωμα τους και ακόμη και σήμερα στόχος τους είναι να παντρευτούν να αποκτήσουν οικογένεια και παιδιά. Παλαιότερα δηλαδή τα πράγματα όσον αφορά την γυναίκα ήταν πόλυ πιο συντηρητικά και οπισθοδρομικά. Τα μέσα προέβαλαν την γυναίκα ως νοικοκυρά και σύζυγο-μητέρα. Αυτά ήταν τα μοναδικά καθήκοντα της στα όποια όφειλε να ήταν σωστή.

Όσες διάλεγαν τον δρόμο της δουλειάς-καριέρας θα έμεναν ‘’μόνες’’ χωρίς να φτιάξουν οικογένεια,οπότε και τα δύο μαζί δεν συνδιάζονταν και έπρεπε να διαλέξουν αν θέλουν να ζουν στην μοναξιά ή όχι. Ο άντρας ήταν αυτός που μπορούσε να συνδιάσει και τα δύο και θα χαρακτηρίζονταν πετυχημένος στην ζωή του. Η εργασία λοιπόν για την γυναίκα τότε θα μπορούσε κανείς να πει ότι ήταν κάτι σαν ‘’ρετσινιά’’.

Διότι κύριο μέλημα της ήταν να μένει σπίτι κάνοντας οικιακές δουλειές και να φροντίζει,μεγαλώνει τα παιδιά της. Ας φανταστούμε πόσο δύσκολο θα ήταν αν χρειαζόταν και ήθελε να βρει δουλειά. Κανένας εργοδότης δεν θα δεχόταν μια γυναίκα, με αυτήν την εικόνα που κυριαρχούσε στην κοινωνία. Όμως σταδιακά άρχισε να εμφανίζεται η γυναίκα που ήταν ταυτόχρονα και μητέρα-σύζυγος-νοικουρά αλλά και εργαζόμενη.

Τα μέσα άρχισαν να προβάλλουν την γυναίκα ως «super woman» διότι τώρα είναι καλές όχι μόνο στις εργασίες του οίκου τους αλλά και στην δουλειά/καριέρα τους. Φυσικά πουθενά δεν γράφεται αυτό που πολλοί σκέφτονται αλλά δεν λένε, ότι πίσω από αυτά τα κατορθώματα των γυναικών κρύβονται ανάγκες. Διότι το πρότυπο νοικοκυράς/συζύγου κλεισμένης στο σπίτι δεν μπορεί να επιβιώσει. Το χρήμα είναι αυτό που έφερε την αλλαγή, η ανάγκη δηλαδή για περισσότερο χρήμα από αυτό που εξασφάλιζε μόνο ένας μέσα στο σπίτι, δηλαδή ο άντρας. Επίσης η γυναίκα έπρεπε να ξεκινήσει να εργάζεται όχι μόνο για οικονομικούς λόγους, αλλά και για κοινωνικούς, έπρεπε δηλαδή να βγει επιτέλους έξω από το σπίτι της. Μια δουλειά θα της εξασφάλιζε και καλύτερη κοινωνική ζωή, διότι σίγουρα μέσα στο σπίτι δεν υπήρχε κάποιο είδος κοινωνικοποίησης εκτός της οικογένειας.

Συμπεραίνοντας λοιπόν τα μέσα πάντα προέβαλαν και προβάλλουν ακόμη και τώρα το πρότυπο γυναίκας-νοικοκυρας που ασχολείται με τις δουλειές του σπιτιού μεγαλώνει και φροντίζει τα παιδιά της καθώς και τον άντρα της. Ο άντρας σπανίως εμφανίζεται σε οικιακές δουλειές και αν τον βλέπουμε τότε υμνείται ο δυναμισμός και η γενναιότητα του και οι δουλείες του σπιτιού ειναι ένα σπουδαίο κατόρθωμα για εκείνον, ενώ φυσικά για την γυναίκα είναι κάτι φυσιολογικό και δεδομένο. Η καθημερινότητα και η ρουτίνα δηλαδή των γυναικών είναι οι δουλείες του σπιτιού. Ενώ συνήθως οι άντρες παρουσιάζονται ως ήρωες για όλα και οι γυναίκες ανίκανες για πολλά, ζητώντας πάντα την αντρική βοήθεια και το αντρικό στήριγμα.

Τέλος στο εργασιακό περιβάλλον σε αρκετές περιπτώσεις η εργαζόμενη γυναίκα αντιμετωπίζεται από τους ιεραρχικά προϊστάμενους , αλλά και τους συναδέλφους της , με προκατάληψη, δυσπιστία και επιφυλακτικότητα ως προς τις γνώσεις και τις ικανότητες της. Τα ΜΜΕ είναι ένας από τους λόγους  λοιπόν, που η γυναίκα βιώνει αυτές τις διακρίσεις, διότι αναπαράγουν συνεχώς όπως προανέφερα στις παραπάνω παραγράφους, μια εικόνα αδύναμης γυναίκας ικανής μόνο για συγκεκριμένες εργασίες όπως αυτές του σπιτιού. Η κοινωνία μας άγεται και φέρεται από φορείς εξουσίας και τα ΜΜΕ προσηλυτίζουν πάρα πολύ καλά τους πολίτες, ενδυναμώνοντας την γυναικεία ανισότητα. Έτσι οι έντονες διαφοροποιήσεις των εργασιών κατά φύλο παγίωσαν έναν αυθαίρετο, συμβατικό διαχωρισμό των θέσεων εργασίας σε «ανδρικές» και «γυναικείες».

Υπάρχουν συγκεκριμένοι τομείς της οικονομικής δραστηριότητας και απασχόλησης, οι οποίοι κυριαρχούνται συνήθως από γυναίκες , όπως οι κοινωνικές υπηρεσίες, τα παραϊατρικά επαγγέλματα και η εκπαίδευση , ενώ στα κατασκευαστικά επαγγέλματα, την βιομηχανία και τις μεταφορές έχουν μεγαλύτερη διείσδυση οι άνδρες. Οι γυναίκες συγκριτικά με τους άνδρες κατέχουν θέσεις εργασίας με ελάχιστη αυτονομία, χαμηλότερο γόητρο, λιγότερη εμπλοκή σε διαδικασίες λήψης αποφάσεων και μεγαλύτερη εποπτεία από τους άνδρες. Οι άνδρες έχουν, ακόμη, διπλάσιες πιθανότητες σε σύγκριση με τις γυναίκες να κατέχουν θέσεις διευθυντών και τριπλάσιες για θέσεις γενικών διευθυντών. Η διαίρεση αυτή των αρμοδιοτήτων κατά φύλο εφαρμόστηκε κυρίως για να αποκλείσει τις γυναίκες από τα ανώτερα και όχι από τα βαριά και ανθυγιεινά επαγγέλματα. Η γυναίκα κατά κόρον απορροφήθηκε σε επίπονα , άχαρα και κακοπληρωμένα επαγγέλματα , όπως αυτό της καθαρίστριας. Η απαξιωτική αυτή εικόνα της γυναίκας όπως έχει διαμορφωθεί στα διεθνή αλλά και στα ελληνικά ΜΜΕ εξακολουθεί να κυριαρχεί χωρίς ενδείξεις βελτίωσης.

There are no comments

Join the conversation

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*


error: Content is protected !!