Η εκπαιδευτική πολιτική της δια βίου μάθησης

Της Έλενας Χαβαλεδάκη

Απόφοιτη του τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής

Παντείου Πανεπιστημίου

Το παρόν άρθρο αφορά την εκπαιδευτική πολιτική της δια βίου μάθησης και τα βασικά της χαρακτηριστικά. Δια βίου μάθηση μπορεί να νοηθεί η διαδικασία που βρίσκεται πέρα από τα όρια της υποχρεωτικής εκπαίδευσης και είναι διαθέσιμη για όλα τα μέλη της κοινωνίας. Δύο από τα κύρια χαρακτηριστικά της είναι ότι δεν έχει ηλικιακούς περιορισμούς και δεν περιορίζεται σε συγκεκριμένες κατηγορίες πληθυσμού.

Διαβάστε Επίσης  Ημερίδα για Εκπαιδευτικούς: Education Evolution, οι προκλήσεις των εκπαιδευτικών στην ψηφιακή εποχή

Η εκπαιδευτική πολιτική αποτελεί τον βασικό μοχλό της οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής των σύγχρονων κοινωνιών που είναι γεμάτες αβεβαιότητες και κρίσεις. Η εκπαίδευση μπορεί να διακριθεί σε υποχρεωτική και μετα-υποχρεωτική. Οι δύο αυτές κατηγορίες διακρίνονται από αυτοτέλεια ως προς το χαρακτήρα και τους επιδιωκόμενους σκοπούς τους. Η πρώτη είναι ένα σύστημα γενικής κοινωνικοποίησης, ενώ η δεύτερη είναι ένα σύστημα επιμέρους κοινωνικοποίησης και μάθησης. Επίσης, η πρώτη έχει ως σκοπό να διαμορφώσει τους πολίτες, ενώ η δεύτερη να μεταδώσει γνώσεις στους εκπαιδευόμενους και να τους δώσει τα κατάλληλα εφόδια, έτσι ώστε να εξασφαλίσουν ικανοποιητική εργασία, καλό επίπεδο διαβίωσης και καλή κοινωνική θέση.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για να εξασφαλίσει τον μαζικό χαρακτήρα της δια βίου μάθησης προωθεί τις νέες τεχνολογίες της πληροφορικής. Διότι, οι νέες τεχνολογίες, με τις δυνατότητες της τηλεκπαίδευσης, δίνουν περισσότερες δυνατότητες και μεγαλύτερη ελευθερία επιλογής αντικειμένου μάθησης καθώς και επιλογής διδάσκοντος. Έτσι, τη σημερινή εποχή, η κοινωνία της γνώσης ταυτίζεται με την κοινωνία της πληροφορίας. Επιπρόσθετα, η κοινωνία της γνώσης προϋποθέτει την ίση και αντικειμενική δυνατότητα πρόσβασης όλων των πολιτών στις πληροφορίες καθώς και την υποκειμενική δυνατότητα πρόσβασης στις πληροφορίες. Η υποκειμενική αυτή δυνατότητα σημαίνει ότι το κάθε άτομο έχει τις απαραίτητες δεξιότητες για την αναζήτηση, την επιλογή και την σύνθεση των πληροφοριών εκείνων που θα μεταδώσουν και θα παράγουν γνώση. Δια βίου μάθηση σημαίνει ελεύθερη, σταθερή και συνεχής πρόθεση αναζήτησης και χρήσης πληροφοριών. Ακόμη, η δια βίου μάθηση δεν κατατείνει στην απλή μετάδοση αυτοτελών γνωστικών ενοτήτων, αλλά στην συνδυασμένη μετάδοση γνωστικών ικανοτήτων και πληροφοριών.

Επιπλέον, η μετα-υποχρεωτική εκπαίδευση προϋποθέτει την ύπαρξη ελεύθερου χρόνου που μπορεί να καταναλωθεί για εκπαιδευτικούς σκοπούς. Την σημερινή εποχή, ο ελεύθερος χρόνος των ατόμων έχει διευρυνθεί και συνεχίζει να διευρύνεται. Συγκεκριμένα, ο χρόνος των ανθρώπων χωρίζεται σε τρεις κατηγορίες: στον ελεύθερο χρόνο στο πλαίσιο της εργασίας (για παράδειγμα οι εκπαιδευτικές άδειες), στον υποχρεωτικά ελεύθερο χρόνο (για παράδειγμα οι αργίες και οι άδειες με αποδοχές) και στον ελεύθερα επιλεγόμενο χρόνο για την κάλυψη ατομικών αναγκών. Το κάθε είδος ελεύθερου χρόνου έχει τις δικές του απαιτήσεις και τα δικά του προβλήματα. Ωστόσο, και οι τρεις κατηγορίες ελεύθερου χρόνου μπορούν να αξιοποιηθούν για την επίτευξη μαθησιακών σκοπών.

Επιπρόσθετα, η δια βίου μάθηση μπορεί να καλύψει κάθε είδος διδακτικής και μαθησιακής δραστηριότητας που εκτυλίσσεται στον ελεύθερο χρόνο ανεξάρτητα από τον τύπο και το είδος της δραστηριότητας αυτής και τους σκοπούς που επιδιώκει. Για παράδειγμα, στη δια βίου μάθηση εντάσσεται η απόκτηση γνώσεων και δεξιοτήτων, που θα βοηθήσουν στην επαγγελματική σταδιοδρομία των ατόμων καθώς και η απόκτηση κοινωνικών δεξιοτήτων, όπως αυτή της εθελοντικής προσφοράς. Συνεπώς, η δια βίου μάθηση είναι ένα δυναμικό και πολύσκοπο μέτρο κοινωνικής, οικονομικής και εκπαιδευτικής πολιτικής.

Είναι αλήθεια ότι, η δια βίου μάθηση αποτελεί βασική οργανωτική αρχή της ατομικής και συλλογικής ζωής, καθώς και αναγκαία προϋπόθεση επιβίωσης στην σημερινή κοινωνία της γνώσης. Τα άτομα χωρίς την αναζήτηση και την απόκτηση νέων πληροφοριών και γνώσεων δε μπορούν να προσαρμοστούν στο συνεχώς μεταβαλλόμενο και ρευστό κοινωνικό και οικονομικό περιβάλλον. Επιπλέον, ο τρόπος με τον οποίο είναι οργανωμένο το σημερινό εκπαιδευτικό σύστημα δεν ανταποκρίνεται στις ανάγκες της κοινωνίας και δεν βοηθά στη μετάδοση ικανοτήτων και δεξιοτήτων που είναι απαραίτητη για την επαγγελματική πρόοδο και σταδιοδρομία των ατόμων.

Αξίζει να σημειωθεί ότι, η εφαρμογή της δια βίου μάθησης προσφέρει θετικές συνέπειες στο επίπεδο του γενικού προσανατολισμού της εκπαιδευτικής πολιτικής των κρατών, στο επίπεδο της γενικής παιδείας, στο επίπεδο της αναδιάρθρωσης του εθνικού συστήματος παροχής εκπαιδευτικών υπηρεσιών, στο επίπεδο της σχέσης μεταξύ του εθνικού συστήματος παιδείας και του εθνικού συστήματος επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης. Από την άλλη όμως, αποσυνδέεται η διδακτική και η μαθησιακή διαδικασία από την αίθουσα και δημιουργεί νέες μορφές διαλόγου και επικοινωνίας μεταξύ των διδασκόντων και των διδασκομένων.

Παράλληλα, ο ρόλος των εκπαιδευτών αλλάζει σε ρόλο εμψυχωτών με αποτέλεσμα την ανάγκη δημιουργίας νέων ειδικοτήτων, όπου οι πτυχιούχοι των Παιδαγωγικών τμημάτων θα μπορούν να απευθυνθούν σε ποικίλες κατηγορίες πληθυσμού και όλων των ηλικιών. Είναι γεγονός ότι, οι διδακτικές διαδικασίες που αφορούν τους ενήλικες δεν ταυτίζονται με εκείνες των ανηλίκων. Συνεπώς, η ύπαρξη μικτών ακροατηρίων μπορεί να οδηγήσει σε ανακατατάξεις στον τομέα της παιδαγωγικής και της ψυχολογίας. Ταυτόχρονα, οι εξελίξεις στον τομέα της δια βίου μάθησης θα είναι ιδιαίτερα εμφανείς στον τομέα της επαγγελματικής εκπαίδευσης και στον χώρο του πολιτισμού. Διότι, χωρίς την καλλιέργεια του νου η ανάπτυξη της προσωπικότητας είναι ανέφικτη.

Κλείνοντας, η μελλοντική οικονομική ευημερία, η κοινωνική και η πολιτική συνοχή και η ύπαρξη δημοκρατικών κοινωνιών με πλήρη ενότητα και συνοχή εξαρτώνται από την ύπαρξη μορφωμένου πληθυσμού. Η αντιμετώπιση των κινδύνων που δημιουργεί το ασταθές οικονομικό και κοινωνικό περιβάλλον απαιτεί ένα νέο σχέδιο: οι πολιτικές αρχές να επιδιώξουν την δημιουργία ενός θετικού, προτρεπτικού περιβάλλοντος μέσα στο οποίο θα μπορεί να αναπτυχθεί η δια βίου μάθηση, και θα δημιουργηθούν εκείνοι οι μηχανισμοί που θα την καταστήσουν μια ζωντανή πραγματικότητα, όπου όλα τα άτομα θα ικανοποιούν τις ανάγκες τους για υψηλή ποιότητα εκπαίδευσης.

There are no comments

Join the conversation

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*


error: Content is protected !!