Όρια στις πειθαρχικές ποινές απομόνωσης ανηλίκων κρατουμένων

Εξορθολογισμό και ουσιαστικό αποκλεισμό της πειθαρχικής απομόνωσης των ανηλίκων κρατουμένων επιφέρει το Υπουργείο Δικαιοσύνης, με Εγκύκλιο του Γενικού Γραμματέα Αντεγκληματικής Πολιτικής κ. Ευτύχη Φυτράκη. Με τη συγκεκριμένη εγκύκλιο, σύμφωνα και με τις διεθνείς προδιαγραφές, ο περιορισμός σε πειθαρχικό κελί ανηλίκου αναγνωρίζεται ρητά ως έσχατο μέτρο κύρωσης, που επιβάλλεται μόνο όταν ηπιότερες ποινές δεν επαρκούν για τον επιδιωκόμενο σκοπό και εφ’ όσον οι προβλεπόμενοι χώροι καλύπτουν τις σχετικές προβλέψεις. Επιπλέον, η πειθαρχική απομόνωση ανηλίκων πρέπει να έχει μικρή διάρκεια ενώ πρέπει να υπάρχει καθημερινή επίσκεψη ιατρού και ψυχολόγου ή κοινωνικού λειτουργού.

Με βάση την εγκύκλιο, πρόκειται να ελεγχθούν όλες οι υποδομές των φυλακών ενώ θα εξετάζεται εναλλακτικά, αντί της απομόνωσης η απλή επιβολή περιορισμών διαβίωσης του ανηλίκου κρατουμένου στο κελί του. Επιπλέον, κάθε πειθαρχική απομόνωση που αποφασίζεται για ανήλικο θα υποβάλλεται άμεσα στο Υπουργείο Δικαιοσύνης, ώστε ο Υπουργός Δικαιοσύνης να μπορεί να την διακόψει, να την αναστείλει ή να την χαρίσει, όπως ορίζει ο νόμος. Σημειώνεται, παράλληλα, ότι με πρόσφατες εντολές του Υπουργείου Δικαιοσύνης, έπαψαν να λειτουργούν τα πειθαρχικά κελιά στη φυλακή Κέρκυρας, τα οποία (με απόφαση του Υπουργού κ. Σταύρου Κοντονή) μετατρέπονται ήδη σε μουσειακό χώρο, ενώ γκρεμίστηκαν τα πειθαρχικά κελιά στη φυλακή Πάτρας. Και οι δύο αυτές επεμβάσεις έγιναν χωρίς να μειωθεί το επίπεδο ασφάλειας των φυλακών αφού τα κελιά, για τα οποία υπάρχουν σχετικές επικρίσεις της CPT (Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων  και της Απάνθρωπης ή Ταπεινωτικής Μεταχείρισης ή Τιμωρίας) και του Συνηγόρου του Πολίτη, αντικαταστάθηκαν από άλλους κατάλληλους χώρους.

Κύρια αποσπάσματα από τη σχετική εγκύκλιο:

I.  Το θέμα της πειθαρχική κράτησης – απομόνωσης των ανηλίκων κρατουμένων έχει απασχολήσει, κατ’ επανάληψη, τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών αλλά και το Συμβούλιο της Ευρώπης, επιτροπές των οποίων έχουν εκδώσει σειρά συστάσεων αλλά και δεσμευτικών νομικών κειμένων προς τα κράτη-μέλη, αναφορικά με τη διαχείριση του εξαιρετικά ευαίσθητου αυτού ζητήματος.
Κατά τα προβλεπόμενα στη Διεθνή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού (άρθρο 37 περ. γ’ ν. 2101/1992) «[κ]άθε παιδί που στερείται την ελευθερία [του] αντιμετωπίζεται με ανθρωπισμό και με τον οφειλόμενο στην αξιοπρέπεια του ανθρώπου σεβασμό, και κατά τρόπο που ανταποκρίνεται στις ανάγκες της ηλικίας του».
Η διάταξη αυτή, κατά την αρμόδια Επιτροπή του ΟΗΕ (GENERAL CRC/C/GC/10 25 April 2007, σημείο 89) έχει την έννοια ότι κάθε πειθαρχικό μέτρο πρέπει να είναι συνεπές με την προάσπιση της εγγενούς αξιοπρέπειας του ανηλίκου, ενώ τα πειθαρχικά μέτρα της σωματικής τιμωρίας, της τοποθέτησης σε σκοτεινό κελί, της απομόνωσης ή οποιασδήποτε άλλης τιμωρίας που μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την σωματική ή ψυχική υγεία ή την ευημερία του συγκεκριμένου παιδιού απαγορεύονται αυστηρά.

II. Στο Σωφρονιστικό Κώδικα (Σ.Κ.) εμπεριέχονται εξαιρετικές ρυθμίσεις αναφορικά με τους όρους και τις προϋποθέσεις βάσει των οποίων επιβάλλονται και εκτελούνται πειθαρχικές ποινές σε ειδικές ομάδες κρατουμένων όπως οι υπερήλικες, οι γυναίκες, οι ασθενείς και οι έφηβοι. Ειδικότερα, σύμφωνα με το άρθρο 69 παρ. 5 Σ.Κ.  «Σε υπερήλικες, γυναίκες, ασθενείς και εφήβους η ποινή της παραγράφου 1α (περιορισμός σε κελί κράτησης) του άρθρου αυτού επιβάλλεται μόνον εφόσον συντρέχουν ειδικές περιστάσεις και ύστερα από ειδικά αιτιολογημένη απόφαση του αρμόδιου οργάνου. Εφόσον δεν συντρέχουν τέτοιες περιστάσεις επιβάλλονται οι ποινές των εδαφίων β’ ή γ’ τις παραγράφου 1 του παρόντος άρθρου».

Οι επιβληθείσες πειθαρχικές ποινές θα πρέπει να εκτελούνται με τους όρους του  άρθρου 21 παρ. 3 Σ.Κ., ως εξής: «Τα κελιά που προορίζονται για τον πειθαρχικό περιορισμό του άρθρου 69 του παρόντος, κτιριολογικά δεν διαφέρουν από τα λοιπά κελιά και βρίσκονται σε ιδιαίτερο χώρο του καταστήματος, ώστε να μην παρεμποδίζεται η εύρυθμη λειτουργία του». Οι δε προδιαγραφές των κελιών αυτών όπως ορίζονται από τις  διατάξεις του άρθρου 20 παρ. 2 Σ.Κ. ως εξής: «… οι χώροι κράτησης ανταποκρίνονται στους όρους υγιεινής, εξασφαλίζουν τις κατάλληλες συνθήκες ομαλής διαβίωσης των κρατουμένων και πληρούν τις αναγκαίες προϋποθέσεις ασφαλούς και εύρυθμης λειτουργίας των καταστημάτων. Ιδιαίτερα, η κατασκευή και η διαρρύθμισή τους εξασφαλίζουν σε ικανοποιητικό βαθμό ηλιακό φως και ατμοσφαιρικό αέρα, με χρήση παραθύρων, θέρμανση, άνετη κυκλοφορία και χώρους κίνησης, σύμφωνα με τις κλιματολογικές συνθήκες του τόπου κράτησης». Σε κάθε περίπτωση, βέβαια, σύμφωνα με το άρθρο 66 παρ. 3 ΣΚ  «[α]παγορεύεται η κράτηση σε σκοτεινά κελιά».

III. Από τα ανωτέρω (υπό I και II) συνάγεται ότι:

  • η επιβολή της πειθαρχικής ποινής του περιορισμού σε κελί σε ανήλικο κρατούμενο αποτελεί απολύτως εξαιρετικό μέτρο και δικαιολογείται τότε και μόνο όταν προκύπτει με βεβαιότητα ότι ηπιότερες ποινές δεν επαρκούν προκειμένου να επιτευχθεί ο επιδιωκόμενος σκοπός.
  • Η εκτέλεση της πειθαρχικής ποινής του περιορισμού σε κελί επί ανηλίκου κρατουμένου τελεί υπό την προϋπόθεση ότι, όπως βεβαιώνεται από τα αρμόδια όργανα του Καταστήματος Κράτησης, ο διαθέσιμος χώρος πληροί τις προδιαγραφές που αναφέρονται ανωτέρω.

 

There are no comments

Join the conversation

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*


error: Content is protected !!