Η συμμετοχή του ΤΕΙ Αθήνας στο δίκτυο του HOUSING EUROPE – Συνέντευξη με τον Γαβριήλ Αμίτση, Αν. Καθηγητή Δικαίου Κοινωνικής Ασφάλειας ΤΕΙ Αθήνας

Sorcha Edwards - Γενική Γραμματέας HOUSING EUROPE / Γαβριήλ Αμίτσης - Αν. Καθηγητής ΤΕΙ Αθήνας

Πως συμμετέχει το ΤΕΙ Αθήνας στο δίκτυο του HOUSING EUROPE;

Το ΤΕΙ Αθήνας είναι ο πρώτος Ακαδημαϊκός Εταίρος (academic partner) του HOUSING EUROPE σύμφωνα με σχετική απόφαση της Γενικής Συνέλευσης των μελών του τον Σεπτέμβριο του 2016 στη Γενεύη. Η διαδικασία αυτή υπογραμμίζει τη σημασία αξιοποίησης των πρωτοβουλιών της ακαδημαϊκής κοινότητας για την ενίσχυση των πολιτικών κάλυψης των στεγαστικών αναγκών του πληθυσμού, ιδίως στις χώρες εκείνες που δεν έχουν αναπτύξει ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα κοινωνικής κατοικίας.

Εκπρόσωπος του ΤΕΙ Αθήνας είναι ο Αν. Καθηγητής του Τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων Γαβριήλ Αμίτσης, που πρόσφατα ορίσθηκε και Αντιπρόεδρος της Ομάδας Εργασίας για τα συστήματα στέγασης σε μετάβαση (Working Group on Housing Systems in Transition). Η συγκεκριμένη επιτροπή θα υποστηρίξει πρωτοβουλίες δημόσιων και ιδιωτικών φορέων από χώρες της Νότιας και της Ανατολικής Ευρώπης στο πεδίο της κοινωνικής κατοικίας, παρέχοντας τεχνογνωσία για την ανάπτυξη σχετικών πολιτικών και προγραμμάτων σε εθνικό, περιφερειακό και τοπικό επίπεδο.

Πως δραστηριοποιείται το ΤΕΙ Αθήνας στο πεδίο της κοινωνικής κατοικίας;

Το ΤΕΙ Αθήνας προσεγγίζει από τις αρχές της δεκαετίας του 2010 την κοινωνική κατοικία ως έναν αυτοτελή τομέα  των πολιτικών ρύθμισης της στέγασης, που δεν περιορίζεται μόνο στο επίπεδο αναδιανεμητικών πρωτοβουλιών με κριτήρια κοινωνικής δικαιοσύνης και αλληλεγγύης, αλλά περιλαμβάνει και οριζόντιες (ελάχιστες προδιαγραφές χώρου και άνεσης, κανόνες πολεοδομίας και κατασκευής, φορολόγηση ιδιοκτησίας, όροι λειτουργίας και ανάπτυξης κτηματομεσιτικής αγοράς, όροι μισθώσεων ακινήτων κλπ.) ή στοχευμένες (χορήγηση εισοδηματικών παροχών, μέτρα φορολογικού χαρακτήρα) στρατηγικές για την διασφάλιση μίας επαρκούς και βιώσιμης στεγαστικής αγοράς. Στο πλαίσιο αυτό έχει αναπτύξει μία σύνθετη διεπιστημονική ερευνητική ατζέντα, που προωθείται ιδίως από τον Τομέα Διοίκησης Μονάδων Υγείας και Πρόνοιας του Τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων και το Ερευνητικό Εργαστήριο Κοινωνικής Καινοτομίας, και το 2015 ολοκλήρωσε – σύμφωνα με σχετική Προγραμματική Σύμβαση με το Υπουργείο Εργασίας, Κοινωνικής Ασφάλισης και Κοινωνικής Αλληλεγγύης – την εκπόνηση της πρώτης Εθνικής Στρατηγικής για την πρόληψη και καταπολέμηση της αστεγίας. Παράλληλα, μέλη του ακαδημαϊκού προσωπικού του ΤΕΙ Αθήνας συμμετείχαν στην  υλοποίηση του Έργου του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών «Ανάπτυξη μίας εξειδικευμένης Στρατηγικής Κοινωνικής Κατοικίας, στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Αντιμετώπιση του Προβλήματος της Έλλειψης Στέγης».

Πως ρυθμίζεται ο τομέας της κοινωνικής κατοικίας στις χώρες της Ευρωπαϊκής Περιφέρειας;

Οι χώρες της Ευρωπαϊκής Περιφέρειας δεν χρησιμοποιούν με ενιαίο τρόπο τον όρο «Κοινωνική Κατοικία» στις ρυθμίσεις της εσωτερικής έννομης τάξης τους για το πεδίο της στέγασης, αλλά επιλέγουν διαφορετικές προσεγγίσεις για να προσδιορίσουν προγράμματα που ενσωματώνουν σχετικές διαστάσεις, όπως:

  • Δημόσια Κατοικία (Αυστρία)
  • Μη Κερδοσκοπική Κατοικία (Δανία)
  • Στέγαση με χαμηλό ενοίκιο (Γαλλία)
  • Εξασφαλισμένη Κατοικία (Γερμανία)
  • Προστατευόμενη Κατοικία (Ισπανία)
  • Κατοικία Κοινής Ωφέλειας (Σουηδία).

Από την άλλη πλευρά, ο όρος «Κοινωνική Κατοικία» δεν εντοπίζεται σε κανένα Σύνταγμα Κράτους Μέλους της Ευρωπαϊκής Περιφέρειας, εάν και συγκεκριμένα Συντάγματα, όπως το Βελγικό, το Ελληνικό και το Ολλανδικό, κατοχυρώνουν το κοινωνικό δικαίωμα στη στέγαση.

Πως έχουν διαμορφωθεί οι πολιτικές κοινωνικής κατοικίας στις χώρες της Ευρωπαϊκής Περιφέρειας;

Η διερεύνηση των εθνικών πολιτικών κοινωνικής κατοικίας στις χώρες της Ευρωπαϊκής Περιφέρειας αναδεικνύει μία βασική ταξινόμηση – τυπολογία, που περιλαμβάνει:

α) Το καθολικό μοντέλο κοινωνικής κατοικίας (Universalistic model) προσεγγίζει την στέγαση ως θεμελιώδες δημόσιο δικαίωμα. Επιδιώκει την εξασφάλιση σε κάθε πρόσωπο αξιοπρεπούς και ποιοτικής κατοικίας σε μια προσιτή τιμή, αντανακλώντας το αξίωμα περί της κρατικής ευθύνης για την κάλυψη των στεγαστικών αναγκών του πληθυσμού. Υπό το πρίσμα αυτό, η ανάπτυξη πολιτικών κοινωνικής κατοικίας χρησιμοποιείται ως βασικός μηχανισμός ρύθμισης της ιδιωτικής αγοράς στέγασης (π.χ. μέσω του ελέγχου των ενοικίων), στοχεύοντας να εγγυηθεί την πρόσβαση κάθε πολίτη στην ποιοτική και προσιτή κατοικία.

β) Το στοχευμένο μοντέλο κοινωνικής κατοικίας (Targeted model) προσεγγίζει την στέγαση ως πεδίο ρύθμισης της αγοράς, νομιμοποιώντας την ανάπτυξη δημόσιων πολιτικών στέγασης υπέρ ομάδων του πληθυσμού που αντιμετωπίζουν αυξημένες δυσχέρειες κάλυψης των στεγαστικών τους αναγκών μέσω της ιδιωτικής αγοράς. Υπό το πρίσμα αυτό, η ανάπτυξη πολιτικών κοινωνικής κατοικίας προσανατολίζεται μόνο σε άτομα και οικογένειες  που αντιμετωπίζουν αυξημένες δυσχέρειες κάλυψης των αναγκών για ποιοτική και προσιτή κατοικία μέσω της ιδιωτικής αγοράς.

Ποιοί παράγοντες επηρεάζουν την ανάπτυξη των πολιτικών κοινωνικής κατοικίας στις χώρες της Ευρωπαϊκής Περιφέρειας;

Τα συστήματα στέγασης επηρεάζονται την περίοδο αυτή από τρεις βασικούς παράγοντες:

  • τις κοινωνικές επιπτώσεις της οικονομικής ύφεσης, που επηρεάζουν δυσανάλογα τις χώρες της Ανατολικής και της Νότιας Ευρώπης, εγκλωβίζοντας μεγάλα τμήματα του πληθυσμού σε συνθήκες φτώχειας, κοινωνικού αποκλεισμού και στεγαστικής στέρησης
  • το ποσοστό ιδιοκατοίκησης, που κυμαίνεται από 40% (Γερμανία) έως 90% (Εσθονία, Ρουμανία και Βουλγαρία), με υψηλότερα επίπεδα ιδιοκατοίκησης στη Νότια σε σχέση με τη Βόρεια Ευρώπη
  • το μέγεθος της αγοράς ενοικίων, που εμφανίζεται μεγαλύτερο στη Βόρεια Ευρώπη σε σχέση με την Ανατολική και τη Νότια Ευρώπη.

Έχει αναπτυχθεί ο τομέας της κοινωνικής κατοικίας στην Ελλάδα;

Η Ελληνική πολιτεία δεν έχει αναπτύξει ακόμα ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα κοινωνικής κατοικίας, καλύπτοντας τις διαπιστωμένες αδυναμίες της αγοράς ως προς την αποτελεσματική κάλυψη των στεγαστικών αναγκών του πληθυσμού. Επισημαίνεται ότι το Σύνταγμα του 1975 προβλέπει στην παρ. 4 του άρθρου 21 ότι «η απόκτηση κατοικίας από αυτούς που την στερούνται ή που στεγάζονται ανεπαρκώς αποτελεί αντικείμενο ειδικής φροντίδας του Κράτους», ενώ δεν κάνει καμία αναφορά σε γενικές προδιαγραφές κοινωνικής κατοικίας, ούτε περιορίζει τα όρια της διακριτικής ευχέρειας του νομοθέτη με την υποχρέωση εφαρμογής των ειδικών προνοιακών αρχών (επικουρικότητα και εξατομίκευση) κατά τον σχεδιασμό και την εφαρμογή κοινωνικών πολιτικών στο πεδίο της στέγασης.

Ποιές είναι οι προτεραιότητες του ΤΕΙ Αθήνας στο πεδίο της κοινωνικής κατοικίας;

Το ΤΕΙ Αθήνας θα αναπτύξει περαιτέρω στο επίπεδο του Τμήματος Διοίκησης Επιχειρήσεων και του Τμήματος Κοινωνικής Εργασίας τη διδασκαλία σε προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα του τομέα της κοινωνικής κατοικίας. Παράλληλα, σε συνεργασία με το HOUSING EUROPE επεξεργάζεται τη δημιουργία της πρώτης ερευνητικής πλατφόρμας κοινωνικής κατοικίας στην Ελλάδα, ενώ θα προωθήσει άμεσα δράσεις ενημέρωσης των κοινοβουλευτικών κομμάτων, της κεντρικής διοίκησης και των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, της επιχειρηματικής κοινότητας (χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, εταιρείες του κατασκευαστικού τομέα) καθώς και των ιδιοκτητών ακινήτων για τις προκλήσεις κάλυψης των στεγαστικών αναγκών των ομάδων του πληθυσμού μέσω προγραμμάτων κοινωνικής κατοικίας.

Διαβάστε Επίσης  The State of Housing in the EU 2015

There are no comments

Join the conversation

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*


error: Content is protected !!