Αποκλεισμός από την αγορά εργασίας και ψυχική υγεία: Ο ρόλος των ενταξιακών κοινωνικών πολιτικών

Ντούνης Ανδρέας

Η Παγκόσμια Ημέρα για την Ψυχική Υγεία 2017 είναι αφιερωμένη στη σχέση ψυχικής υγείας και εργασίας. Μία σημαντική διάσταση, στην οποία δεν δόθηκε η απαραίτητη προσοχή, είναι αυτή του αποκλεισμού από την αγορά εργασίας και η συσχέτισή του με την ψυχική νόσο.

Η διάσταση αυτή επιχειρεί να δώσει έμφαση στην τεκμηριωμένη σχέση μεταξύ κοινωνικού αποκλεισμού και ψυχικής ασθένειας υπό το πρίσμα του στίγματος και του ταμπού που την περιβάλλει. Δυστυχώς, το ταμπού και το στίγμα που περιβάλλουν την ψυχική ασθένεια συχνά οδηγούν στο φαινόμενο του αποκλεισμού από την αγορά εργασίας.

Οι διεθνείς οργανισμοί, αλλά και οι κυβερνήσεις προσπαθούν να αμβλύνουν το φαινόμενο του εργασιακού αποκλεισμού ή/ και τις συνέπειές του με αίτιο την ψυχική νόσο μέσω δύο απλουστευτικών προσεγγίσεων:

Η πρώτη αφορά στην προσπάθεια διευκόλυνσης της πρόσβασης στην αγορά εργασίας, μέσω της δημιουργίας «φιλικότερων» και πιο «υποστηρικτικών» εργασιακών περιβαλλόντων, δίχως να επιχειρείται μία συνολικότερη ευαισθητοποίηση και αλλαγή του δομικού πλαισίου των εργασιακών πολιτικών, που θα έχουν ως στόχο την ισότιμη πρόσβαση όλων των ατόμων στην εργασία.

Μία δεύτερη προσέγγιση, αφορά στην προσπάθεια μείωσης των απωλειών παραγωγικότητας των εργαζομένων που αντιμετωπίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας. Η περίπτωση αυτή αφορά στην επανένταξη στην εργασία [1]. Η οικονομιστική αυτή οπτική, μετατρέπει τον εργαζόμενο άνθρωπο σε παραγωγικό υποκείμενο, το οποίο θα πρέπει να πληροί απαρέγκλιτα στόχους παραγωγικότητας. Η προσέγγιση αυτή αμελεί τεχνηέντως να αναφερθεί στο κοινωνικο-δομικό πλαίσιο αλλά και στο πλαίσιο της αγοράς εργασίας (χαμηλοί μισθοί, ευελιξία, εργασιακή επισφάλεια) που οδηγούν σε προβλήματα ψυχικής υγείας στην εργασία.

Εξετάζοντας το ζήτημα μαξιμαλιστικά, θα πρέπει να τονίσουμε πώς οι κοινωνικές – εργασιακές πολιτικές θα πρέπει να είναι πολύ πιο ενταξιακές ως προς τη διάσταση της ψυχικής υγείας. Μόνο έτσι μπορούμε να είμαστε ειλικρινείς αναφορικά με την πρόθεση της ολιστικής και ολοκληρωμένης συμπερίληψης της διάστασης της ψυχικής υγείας στα εργασιακά περιβάλλοντα και στην αγορά εργασίας.

Πράγματι, αν θέλουμε να αλλάξουμε το πλαίσιο στο οποίο η κοινωνία μας, εν γένει, αλλά και ειδικότερα η αγορά εργασίας, εντάσσουν τα άτομα με ψυχικές νόσους θα πρέπει να σχεδιαστούν διατομεακές πολιτικές (εκπαίδευσης, υγείας, απασχόλησης, πρόνοιας) οι οποίες με άξονες την ευαισθητοποίηση, τη μη-διάκριση, την ισότητα, την ισότητα ευκαιριών και την ισότητα πρόσβασης θα μπορούν να βελτιώνουν πραγματικά την ζωή των ανθρώπων.

Σε αυτό το πλαίσιο, η φωνή των ίδιων των ανθρώπων με ψυχικές ασθένειες θα πρέπει να ακουστεί «πολύ πιο δυνατά» καθόλα τα στάδια σχεδιασμού, υλοποίησης και αξιολόγησης των συναφών διατομεακών πολιτικών.

Οι κοινωνικές πολιτικές μπορούν να βελτιώσουν το επίπεδο ψυχικής υγείας ενός πληθυσμού. Το ζήτημα, όμως, είναι πώς πρέπει να κινούνται προς την κατεύθυνση της ισχυροποίησης του συστήματος κοινωνικής προστασίας, προς την εργασιακή σταθερότητα, προς την ισότητα ευκαιριών, και των ευκαιριών πρόσβασης.

———————–

[1] Επανένταξη ή επιστροφή στην εργασία έπειτα από πρόβλημα ψυχικής υγείας κατά τη διάρκεια της εργασιακής πορείας.

socialpolicy.gr

Διαβάστε Επίσης  Αποσπασμένοι εργαζόμενοι: στοιχεία και νέοι κανόνες

There are no comments

Join the conversation

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*


error: Content is protected !!