Για το ‘Ολοκαύτωμα των Εβραίων’

του Σίμου Ανδρονίδη

«Με το Ολοκαύτωμα συνειδητοποίησα την κατάσταση του ανθρώπου, τον τελευταίο σταθμό της μεγάλης περιπέτειας στην οποία περιήλθε ο άνθρωπος της Ευρώπης μετά από δύο χιλιάδες χρόνια ηθικής και πολιτισμικής ιστορίας» (Ίμρε Κέρτες, ‘Εύρηκα’).

Η 27η Ιανουαρίου[1], έχει καθιερωθεί από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, ως ‘Διεθνής Ημέρα Μνήμης των θυμάτων του Ολοκαυτώματος’.. Η ναζιστική στρατηγική πραγματώθηκε στα στρατόπεδα της ασκούμενης βιο-πολιτικής, εκεί όπου η πολιτική της επωδυνότητας συνυφαίνεται και με τις όψεις της αναφορικής τραγικότητας, της εξόντωσης, της Εβραϊκής ‘Shoah’, όπως αποδίδεται το ‘Ολοκαύτωμα’ στην Εβραϊκή γλώσσα, λέξη-γλώσσα δηλωτική προθέσεων, λέξη-γλώσσα αίματος..

«Η Σοά, η Καταστροφή των Εβραίων, δεν είναι απλώς η φρικαλέα γενοκτονία ενός λαού καταδιωγμένων: στιγματίζει μια ολόκληρη εποχή της ανθρωπότητας, ρίχνοντας σκοτάδι στις ελπίδες της», αναφέρει επώδυνα ο Σάββας Μιχαήλ.[2]

Στην ίδια την ναζιστική επικράτεια, έλαβε χώρα η ναζιστική προσίδια επιτελεστικότητα, ή αυτό που θα ορίζαμε ως ‘οντολογική γενεαλογία της ρίζας’: οι συναρθρώσεις-συσχετίσεις μεταξύ πολιτικού & ιδεολογικού στοιχείου, οι τομές-διαρρήξεις του ιδεολογικοποιημένου ‘φυλετισμού’, η πρόθεση άσκησης και η άσκηση μίας ‘φετιχοποιημένης’-συμβολοποιημένης βίας στο σώμα/σώματα, η συστηματοποιημένη, ΄καθετοποιημένη’ πρακτική εξόντωσης σε μαζική κλίμακα των Εβραίων της Γερμανίας και της Ευρώπης[3], εξόντωση η οποία, ‘επικοινωνεί’ με τα πλαίσια της εκ-ρίζωσης, της δυνατότητας ‘αποριζικοποίησης’ του Εβραίου (του στερεότυπου του »Εβραίου με το καφτάνι», ανέφερε ο Λεβ Νταβιντόβιτς Τρότσκι), ως παρουσία και της Εβραϊκότητα-Εβραϊσμού[4] (της Εβραϊκότητας ως διαρκές ‘στίγμα’)[5], ως ιστορία-ιστορικότητα συμπύκνωσης του χρονολογικά-ιστορικά  ‘διαβολικού’, από τον χώρο και τον χρόνο, από τις ίδιες εκφάνσεις του Γερμανικού-Ευρωπαϊκού status quo, από την ναζιστική-εθνικοσοσιαλιστική ‘νέα’ τάξη πραγμάτων των πρωταρχικών εντάσεων & συμβολικών και μη συσσωρεύσεων..

Επρόκειτο για μία ‘κοινή’ ναζιστική-Γερμανική[6] αλλά και Ευρωπαϊκή γλώσσα, ως στρατηγική μίας οργανωμένης καύσης[7] των Εβραίων στα ναζιστικά στρατόπεδα εξόντωσης και εφαρμοσμένης βιο-πολιτικής..

 Ο Νίκος Πουλαντζάς, στο έργο του ‘Φασισμός και Δικτατορία/ Η Τρίτη Διεθνής αντιμέτωπη στον Φασισμό’, επισημαίνει, όσον αφορά την ναζιστική-φασιστική ιστορική περίοδο, πως προσδιορίζεται «μία αφηρημένη λατρεία της βίας, που χαρακτηρίζει τη λατρεία της επαναστατημένης μικροαστικής τάξης και τη φάση της αυξημένης καταπίεσης που ασκεί το μεγάλο κεφάλαιο εναντίον των λαϊκών μαζών».[8]

 Εμμένοντας στην Πουλαντζική προβληματική περί φασιστικής-ναζιστικής βίας και στο κοινωνικό της περιεχόμενο, δύναται να αναφέρουμε πως η »αφηρημένη λατρεία της βίας‘, με την συγκεκριμένη μορφή που επέρχεται κινείται μεταιχμιακά, προβάλλεται από ‘τάξεις’-αναδιατάξεις-κινήσεις, μετασχηματιζόμενη σε μία ‘φετιχοποιημένη’ και προϋποτιθέμενη ‘απο-βεβηλωτική’ βία, βία που, ‘συλλαμβάνοντας’ το υποκείμενο της άσκησης της, προσλαμβάνει τους όρους ενός αντι-Εβραϊκού παροξυσμού, ή, διαφορετικά ειπωμένο, μίας διφυούς ‘αποικιοποίησης-αποαποικιοποίησης‘ της Γερμανίας και της Ευρώπης: με αυτόν τον τρόπο, υποκείμενο της ιδιαίτερης ‘αποαποικιοκρατικής αποκάθαρσης‘ (από τους ‘αυθαίρετα αποικιοκράτες’ Εβραίους), καθίσταται ο δρων, κρατικός και μη, εθνικοσοσιαλισμός και οι οργανώσεις του. Ο πολιτικός-ιδεολογικός αντισημιτικός καταμερισμός εργασίας επενεργεί.

Το ίδιο το ‘Ολοκαύτωμα’ ως εννοιολόγηση και ‘σύλληψη’ καθίσταται η ίδια η δομικά βίαιη περιεχομενικότητα-συμβαντικότητα του, ασκώντας τις εμπρόθετες λειτουργίες της ναζιστικής-εθνικοσοσιαλιστικής επιτελεστικότητας, αρθρωμένο διαρκώς σε οργανωμένα στρατόπεδα εξόντωσης-θανάτωσης, εισερχόμενο παράλληλα στη ‘ζώνη του λυκόφωτος’: στις στρατηγικές πολιτικές μαζικής εξόντωσης-γενοκτονίας των Εβραίων,[9] εκεί όπου το τραύμα διευρύνεται, ασκείται, ‘παλινδρομεί’..

Διαβάστε Επίσης  Κ. Κούνεβα: Τα αριθμητικά στοιχεία δεν είναι βασικός δείκτης αποτελεσματικότητας των πολιτικών για την απασχόληση

Αναφέρει σχετικά ο Σάββας Μιχαήλ: »Σε κάθε περίπτωση, ο «χειραφετημένος» Εβραίος, παρίας ή παρείσακτος, ζει στα intermundia, στους ενδιάμεσους κενούς χώρους, στους πόρους της αστικής κοινωνίας. Είναι εντός και εκτός, βρίσκεται στο όριο ενός κόσμου από όπου η κάθε συστημική του κρίση απειλεί να τον εκτοπίσει στο χάος».[10]

Στα διά-κενα της σφαιρικής κρίσης της νεωτερικότητας του 20ου αιώνα, των εκφάνσεων της μοντερνιστικής ηθικής και απαντοχής, ο εθνικοσοσιαλισμός, αρθρώνοντας τον ‘φυλετικοποιημένο’[11] λόγο και την πρακτική των συστηματοποιημένων φυλετικών ετεροκαθορισμών & αντι-Εβραϊκής ετερο-πατριαρχίας, ανα-καλεί-αναπαριστά την εικόνα του ‘απάτριδος’ Εβραίου ο οποίος, ‘χρήζει’ όχι παράλληλων μορφικών συγκεντρώσεων στους χώρους όπου η εθνικοσιαλιστική αναγνωριστική πολιτική λαμβάνει χώρα ή αλλιώς, ‘σάρκα και οστά’.. Η ιδιαίτερη ναζιστική ‘φοβία’, αναπαραγόμενη ως αντανάκλαση ή πολιτική παραμόρφωση του ‘πιεστικού’ Εβραϊσμού, τείνει προς την ανάδυση και αποκρυστάλλωση των όρων της τελικής ‘επίθεσης’.. 

Οι Εβραίοι, διαμέσου απειλών και δράσεων, διαμέσου της μομφής της αναφερόμενης ‘ανωτερότητας-αδυνατότητας’, »εκτοπίζονται στο χάος»[12], στον ίδιο τον μαρτυρικό-τραγικό θάνατο σε μία Ευρώπη που γνωρίζει στην πράξη την έννοια του εθνικοσοσιαλιστικού ‘ζωτικού χώρου’.. Η συμβολική και μη εκκίνηση της έννοιας του ‘ζωτικού’ χώρου εγγράφεται στα χαρακτηριστικά διαμόρφωσης των δικτυωτών στρατοπέδων συγκέντρωσης: και το στρατόπεδο, εκφράζει κατεξοχήν την έννοια-εννοιολόγηση του ναζιστικού ‘ζωτικού χώρου’, λειτουργώντας ως πρωταρχικός ‘ζωτικός χώρος’, ο οποίος, εντός του κοινωνικοποιημένου καταμερισμού εργασίας, προτάσσει την ‘υλικότητα’ της ερμηνείας..

Το στρατόπεδο εξόντωσης, εξορίας στο κέντρο της Ευρωπαϊκότητας, συνιστά τον ‘τόπο’ απόδοσης του εθνικού ως πραγμάτωση και του σοσιαλιστικού ως ‘διαφορικού’[13] καταμερισμού εργασίας.. Οι συμβολισμοί εγγράφονται στην ιδεολογική γλώσσα, στο ‘κάτοπτρο’ της ναζιστικής ‘αποκλειστικότητας’..

Η Αθηνά Αθανασίου, με αναφορά στην ανάλυση του Ιταλού πολιτικού φιλοσόφου Giorgio Agamben, τονίζει πως «το ναζιστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης είναι η ζώνη αποκλεισμού και εξαίρεσης που δεν ενοικεί απλώς στην καρδιά της μοντέρνας κυριαρχίας αλλά οργανώνει το Δίκαιο της».[14]

 Ο οργανωτικά δραστικός ‘ζωτικός χώρος’ εκτείνεται, περιλαμβάνοντας την συστηματοποιημένη και σε μαζική κλίμακα εξόντωση των Εβραίων, όπως επίσης και τις μαζικές πρακτικές εκκαθάρισης μορφικών ‘εχθρών’, ‘επικίνδυνων εχθρών’, ήτοι στηλίτευσης-εκκαθάρισης Δημοκρατών, Σοσιαλιστών/Σοσιαλδημοκρατών, στρατιωτών του Κόκκινου Στρατού,  ομοφυλόφιλων, Ρομά, Κομμουνιστών, ατόμων με ψυχικές διαταραχές και κινητικά προβλήματα, υπό το πλαίσιο μίας κίνησης αναπαραγωγής της κοινωνίας της ‘ευγονικής’, και της ‘Άριας μύησης’ στο σημασιολογικά δεσπόζον.. Η μαρτυρία του θανάτου συνιστά τον θάνατο της μορφής της μαρτυρίας: του ίδιου του σώματος..

Για μία ναζιστική εξόντωση που «αρθρώθηκε μέσω του θυσιαστικού πρωτοκόλλου του »Ολοκαυτώματος»[15], κάνει λόγο η Αθηνά Αθανασίου. Το συγκεκριμένο «θυσιαστικό πρωτόκολλο» του ‘Ολοκαυτώματος, προσλαμβάνει χαρακτηριστικά ‘απένταξης’.

 Η ναζιστική πολιτική εξόντωσης, συνιστά το ή τα πεδία καύσης του πραγματικού, μίας ‘σάρωσης’ εντός αλλά και πέραν του σώματος, μίας πολιτικής κυριαρχικών απεικονίσεων..

 Η Gillian Rose ανα-σημαίνει τις όψεις πρόσληψης του Ολοκαυτώματος, εστιάζοντας στην έννοια της «ευσέβειας του Ολοκαυτώματος»: «Να ζητά κανείς σιωπή, προσευχή, αναστολή τόσο της ποίησης, όσο και της γνώσης, εν ολίγοις τη μαρτυρία του »ανείπωτου», σημαίνει να συσκοτίζει κάτι που δεν τολμούμε να κατανοήσουμε, επειδή φοβόμαστε ότι μπορεί να είναι άκρως κατανοητό, εντελώς συνεχές με αυτό που είμαστε-ανθρώπινοι, πολύ ανθρώπινοι».[16]

 Με σταθερό θεωρητικό, πολιτικό μέτωπο απέναντι στις εκφάνσεις του ενσκήπτοντος, και σε ευρωπαϊκό επίπεδο (και στην Ελλάδα), αντισημιτισμού ο οποίος πολλές φορές ενδύεται τον ‘μανδύα’ της στηλίτευσης των Ισραηλινών πρακτικών στην Παλαιστίνη (βλέπε Χρυσή Αυγή), απέναντι στον πολιτικό[17], στον θρησκευτικό, ηθικό & στον συνωμοσιολογικό αντισημιτισμό, στις διάφορες εκφάνσεις του ιστορικού-τυπολογικού αναθεωρητισμού[18], στους όρους συγκρότησης των μονάδων ναζισμού νεοναζισμού σε μία ήπειρο που μεταβάλλεται με άξονα πολιτικές μίας βιο-καθεστωτικής λιτότητας, ας δια-κρατήσουμε μαρτυρίες, γλώσσες από τον τόπο του μαρτυρίου, όπως αυτή της Λίζας Πίνχας, διασωθείσας του ‘Ολοκαυτώματος’.[19] Μία μαρτυρία για αυτό που υπήρξε..

Οι πρακτικές εξόντωσης[20] των Εβραίων, τέμνουν το  πραγμολογικό, το πολιτικό και το ιδεολογικό φορτίο του ναζισμού-εθνικοσοσιαλισμού, αναδεικνύοντας και τις εκφάνσεις πραγμάτωσης της ‘αποκαθαρμένης-γερμανικότητας-ευρωπαϊκότητας‘. Το ναζιστικό κράτος, κράτος ‘εκτάκτου ανάγκης’, κράτος μίας διαμεσολαβούμενων πρακτικών, ‘εδαφοποιείται’ το σημαίνον του αντι-Εβραϊσμού ως αντεστραμμένη πολιτική μίας διαρκούς κινητοποίησης εναντίον της ‘σημιτικής μοχθηρότητας’.

Η ίδια η μαρτυρία των επιζώντων, ‘συν-διαλέγεται’ εκ νέου με τον χώρο, με τις ‘τεχνολογίες’ εξόντωσης & θανάτου. Η πολιτική-ιδεολογική δια-πάλη εναντίον του φασισμού-ναζισμού, εγγράφει μορφές και μομφές προτρεπτικότητας, φέρνοντας την ιστορική μνήμη στο προσκήνιο. 

Ο ιστορικός Saul Friedlander, στο μνημειώδες έργο του με τίτλο ‘Η ναζιστική Γερμανία και οι Εβραίοι’, αναφερόμενος στη μαρτυρία των θυμάτων και των επιζώντων, θέτει το ζήτημα της μαρτυρίας ως πολιτική γλώσσα, καθώς και την δυνατότητα-αναγκαιότητα διάχυσης της στο σήμερα: «Οι μαρτυρίες τους (σ.σ: των θυμάτων) είναι απολύτως απαραίτητες προκειμένου να κατανοήσουμε αυτό το παρελθόν. Οι δικές τους φωνές μας αποκαλύπτουν τι γνώριζε και τι θα μπορούσε να γνωρίζει κανείς. Οι δικές τους φωνές είναι οι μόνες που μας αποκαλύπτουν ταυτόχρονα τη φωτισμένη διαύγεια και την πλήρη τύφλωση των ανθρώπινων όντων, μπροστά σε μια πρωτόγνωρη όσο και τρομερή πραγματικότητα».[21]

Ο Ούγγρος νομπελίστας συγγραφέας Ίμρε Κέρτες, εστιάζοντας στο ‘Ολοκαύτωμα’, στο Άουσβιτς,  ως το ‘’Σημείο Μηδέν’’ της κοινωνικής ανθρωπινότητας, διαλέγεται με τις δυνητικές ‘απεδαφοποιήσεις’ των στρατοπέδων συγκέντρωσης, με την ενδεχομενικότητα του μέλλοντος ως χωροχρονικού πεδίου καύσεων & φονευτικών ‘αποκαλύψεων’, που εκ-βάλλουν και παραπέμπουν στο »Σημείο Μηδέν», στη συνάρθρωση ‘τρόπων’ εξόντωσης και πολιτικής-ιδεολογικής διάθλασης της εξόντωσης. Το Άουσβιτς ως πεδίο, ως δεσπόζουσα[22] αρχή μεταξύ παρουσίας & απουσίας, αρθρώνει τα χαρακτηριστικά του μαρτυρίου και της μαρτυρίας, εκεί όπου η ανθρώπινη συσσώρευση και η δυστοπία προσιδιάζουν προς την συγκρότηση του εθνικοσιαλιστικού ιστορικού ‘χωροχρόνου’.

Η γλώσσα στέργει σε λογικές αναγνώρισης της αλήθειας, της παρουσίας ζώντων και νεκρών, της αναγνώρισης ενός Άουσβιτς το οποίο εκφράζει, ενώπιον της Ιστορίας:  «Όπως κι αν έχουν τα πράγματα, εκείνο που εκφράστηκε με την Τελική Λύση και με το »σύμπαν των στρατοπέδων συγκέντρωσης» δεν είναι δυνατόν να παρερμηνευτεί, και η μοναδική δυνατότητα που έχουμε για να επιζήσουμε και να αντλήσουμε δημιουργική δύναμη είναι να αναγνωρίσουμε αυτό το σημείο μηδέν… όταν αναλογίζομαι το Άουσβιτς, σκέφτομαι κατά παράδοξο τρόπο μάλλον το μέλλον παρά το παρελθόν».[23]

———————————–

[1] Στις 27 Ιανουαρίου του 1945, οι δυνάμεις του Κόκκινου Στρατού, απελευθέρωσαν το στρατόπεδο συγκέντρωσης του Άουσβιτς-Μπιρκενάου, στην Πολωνία. Οι μορφές αναδύονται στην επιφάνεια. Ο συμβολισμός της ημερομηνίας ανα-καλεί επαναπροσδιορίζει τους όρους: η 27η Ιανουαρίου, ως ημέρα μνήμης, υπενθυμίζει το ναζιστικό ‘τελετουργικό’ της εξόντωσης των Εβραίων..

[2] Βλέπε σχετικά, Μιχαήλ Σάββας, ‘Auschwitz: Το Πραγματικό. Οι Κώδικες του Γιώργου Λαζόγκα, στο: Μιχαήλ Σάββας, (επιμ.), ‘Homo Liber. Δοκίμια για την Εποχή, την Ποίηση και την Ελευθερία’, Εκδόσεις Άγρα, Αθήνα, 2016, σελ. 100.

[3] Στα στρατόπεδα συγκέντρωσης μεταφέρθηκε και εξοντώθηκε μεγάλο μέρος και του Εβραϊκού πληθυσμού της Ελλάδας. Η Γαβριέλλα Ετμεκτσόγλου, στην εργασία της που έχει τίτλο ‘Το Ολοκαύτωμα των Ελλήνων Εβραίων’ και περιλαμβάνεται στο συλλογικό τόμο ‘Ιστορία της Ελλάδας τον 20ο αιώνα, αναφέρει σχετικά: «Από τους 45.123 Θεσσαλονικείς Εβραίους που έφθασαν στο Άουσβιτς οι περισσότεροι πέθαναν εκεί. Η πλειονότητα τους δολοφονήθηκε στους θαλάμους αερίων λίγο μετά την άφιξη τους. Αυτοί που ξεπέρασαν την «πρώτη επιλογή» βίωσαν μεγάλη φρίκη. Μην καταλαβαίνοντας γερμανικά ή γίντις, τις γλώσσες που μιλούσαν οι περισσότεροι από τους άλλους Εβραίους, επιλέγονταν για τις σκληρότερες εργασίες. Προερχόμενοι από ένα εύκρατο κλίμα, υπέφεραν στην παγωνιά της Πολωνίας. Αρρώστιες, υποσιτισμός, ιατρικά «πειράματα», βαριά εργασία, συμπεριλαμβανομένης αυτής στα κρεματόρια, σκληρές τιμωρίες επέφεραν το θάνατο πολλών από αυτούς. Παρόμοια ήταν η μοίρα των 4.200 Εβραίων που ζούσαν στα εδάφη της Ανατολικής Μακεδονίας και της Θράκης τα οποία είχαν καταληφθεί από τους Βούλγαρους, δηλαδή των κοινοτήτων Αλεξανδρούπολης, Κομοτηνής, Ξάνθης, Καβάλας, Δράμας και Σερρών και των νησιών Θάσου και Σαμοθράκης. Εκτοπίσθηκαν στις αρχές Μαρτίου 1943 και θανατώθηκαν όλοι μόλις έφθασαν στο στρατόπεδο της Τρεμπλίνκα». Η συγγραφέας, αναφερόμενη στο πλαίσιο, στα πεδία της κοινωνιο-γεωγραφικής εξόντωσης του σημαντικότερου τμήματος του Ελληνικού Εβραϊσμού, τέμνει το ‘φορτισμένο’ ζήτημα της πρόσληψης του από την επίσημη ιστορική μνήμη, επισημαίνοντας την σημειακή τομή: «Ως τη δεκαετία του 1990 επικρατούσε στην Ελλάδα σιωπή σχετικά με τη μοίρα των Ελλήνων Εβραίων. Η παραμέληση του θέματος του Ολοκαυτώματος από την πρώιμη ελληνική μεταπολεμική ιστοριογραφία ερμηνεύεται καλύτερα με την έλλειψη της επιθυμίας να γνωρίζουν, έλλειψη που επικρατούσε τόσο στις μεταπολεμικές κυβερνήσεις όσο και στον ελληνικό λαό και η οποία εν μέρει αντικατόπτριζε την αντίληψη ενός ομογενούς ελληνικού έθνους. Αυτή η αντίληψη σημαδεύει τις καμπές στην ευρύτερη καλλιέργεια της μνήμης». Βλέπε σχετικά, Ετμεκτσόγλου Γαβριέλλα, ‘Το Ολοκαύτωμα των Ελλήνων Εβραίων’, στο: Παπαστράτης Προκόπης & Χατζηιωσήφ Χρήστος, (επιστημονική επιμ.), ‘Ιστορία της Ελλάδας του 20ου αιώνα/Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος, Κατοχή-Αντίσταση 1940-1945’, Γ’ Τόμος, Εκδόσεις Βιβλιόραμα, Αθήνα, 2007, σελ. 176 & 184, και σελ. 175-195.

[4] Ο Κοσμάς Ψυχοπαίδης, στο κατατοπιστικό του επίμετρο για το έργο ‘Η Διαλεκτική του Διαφωτισμού’ των Χορκχάϊμερ & Αντόρνο, αναφέρει σχετικά με την φασιστική-ναζιστική διαδικασία ‘κατασκευής’ της ‘μολυσματικής Εβραϊκότητας’ η οποία ‘σωρεύει ερείπια’ και η καταστροφή της οποίας, συνιστά ‘διαλεκτική’ προϋπόθεση διαμόρφωσης ενός ‘ευφρόσυνου αποθέματος’ ζωής ή αλλιώς μίας ‘ευφρόσυνης’ ζωής:  «Ο φασισμός ενεργοποίησε στους θύτες εκείνους τους ψυχικούς μηχανισμούς που τους έπεισαν ότι από την εξόντωση του Εβραίου θα εξαρτηθεί η πραγματοποίηση της ευτυχίας του κόσμου». Βλέπε σχετικά, Ψυχοπαίδης Κοσμάς, ‘Επίμετρο στη Διαλεκτική του Διαφωτισμού των Αντόρνο Τέοντορ & Χορκχάϊμερ Μαξ, Μετάφραση: Αναγνώστου Λευτέρης, Επιμέλεια: Κουζέλης Γεράσιμος, Εκδόσεις Νήσος, Αθήνα, 1996, σελ. 434-435. Ο ναζιστικός αντισημιτισμός συστηματοποιεί διάσπαρτες αντισημιτικές προσλήψεις και στερεότυπα του ‘πονηρού’ και ‘ασύμβατου’ Ιουδαϊσμού,  διάσπαρτα στον ευρωπαϊκό χώρο, ‘κατασκευάζοντας’ εννοιολογικά και αναπαριστώντας-προσδιορίζοντας την εξόντωση του/των Εβραίων ως απαρχή λειτουργίας ενός ‘συμβολαιακού Ευρωπαϊσμού’. Πάνω στην επιτελεστική ευρύτητα της ναζιστικής ‘Εβραιοκτονίας’ (Σάββας Μιχαήλ), στο πεδίο της απ-αλλοτρίωσης Εβραϊκών περιουσιών στις κατεχόμενες, από την ναζιστική Γερμανία, ευρωπαϊκές χώρες,  έλαβε χώρα μία διαδικασία βίαιης  αναδιανομής, ανακατανομής πλούτου, διαδικασία που έτεινε προς την δόμηση, τοπικών και μη, οικονομικών (και πολιτικών) ελίτ. Η κοινωνική-ταξική αρχιτεκτονική της Ευρώπης μετασχηματίζεται ραγδαία..

[5] Η Αθηνά Αθανασίου αναφέρει για τις συμβολικές αναφορές του αντισημιτισμού: «Οι μεταφορές της ζωικότητας ως νοσηρότητας έπαιξαν κεντρικό ρόλο στην κατασκευή και αναπαράσταση του Εβραίου ως Άλλου στην Ευρώπη του όψιμου 19ου αιώνα. Αρκεί να αναλογιστεί κανείς τις ναζιστικές απεικονίσεις των Εβραίων ως ποντικιών, συμβόλου μόλυνσης, ή ως ψειρών, συμβόλου παρασιτικής ζωής- τα οποία παραπέμπουν αμφότερα, για το αντισημιτικό συλλογικό φαντασιακό, στην ανεξέλεγκτη και μολυσματική εξάπλωση. Για να απανθρωποποιήσει τους Εβραίους, ο Χίτλερ χρησιμοποίησε όχι μια οποιαδήποτε μορφή μη ανθρώπινου ζώου αλλά αυτή των ψειρών, την εικόνα του εντόμου ως μηδαμινής ύπαρξης: δόλιας, απρόσωπης, ανάρμοστης και ανοίκειας, σχεδόν αδιόρατης, αλλά πανταχού παρούσας». Βλέπε σχετικά, Αθανασίου Αθηνά, ‘Τεχνολογίες του ανθρώπινου, απορίες της βιοπολιτικής και το διαμελισμένο σώμα της ανθρωπότητας’, στο: Αθανασίου Αθηνά, (επιμ.), ‘Ζωή στο όριο. Δοκίμια για το σώμα, το φύλο και τη βιοπολιτική, Εκδόσεις Εκκρεμές, Αθήνα, 2007, σελ. 57-58.

[6] Στο έργο του Fritz Stern, συναρθρώνεται η ατομική με την συλλογική ιστορική έρευνα-καταγραφή, εκεί όπου ο συγγραφέα εξετάζει το πως «οι ιδέες που κατηύθυναν τη σκέψη και τα αισθήματα αυτών, τα αίσθημα δυσαρέσκειας και η πολιτική της απόγνωσης διαπότισαν τη γερμανική κουλτούρα προετοιμάζοντας το κλίμα για την αποδοχή του ναζισμού». Αναφέρεται στο: Παπαδημητρίου Δέσποινα, ‘Από τον λαό των νομιμοφρόνων στο έθνος των εθνικοφρόνων/ Η Συντηρητική Σκέψη στην Ελλάδα, 1922-1967’, Εκδόσεις Σαββάλας, Αθήνα, 2006, σελ. 46. Η εθνικοσοσιαλιστική, volkish ιδεολογία, αντλεί από το υπόστρωμα της κοινωνικής-ιστορικής ανάδυσης μέσα από τα ‘ερείπια’. Η πρόσληψη του έθνους δια-περνά τα χαρακτηριστικά της ‘απώλειας της αξιοπρέπειας’ του, της αποκατάστασης της πρωταρχικής του ενότητας και της δυνατότητας ηγεμόνευσης υπό το πλαίσιο της κανονικοποίησης  της ναζιστικής ‘νέας Ευρώπης’.

[7] Η ίδια η ετυμολογία της λέξης ‘Ολοκαύτωμα’ φέρει την  Καύση ως σωρευτική τραγωδία, μία Καύση που επιτελείται στους χρόνους της ναζιστικής ‘επανέναρξης’ της ιστορίας.

[8] Βλέπε σχετικά, Πουλαντζάς Νίκος, ‘Φασισμός και Δικτατορία. Η Τρίτη Διεθνής αντιμέτωπη στον Φασισμό’, Μετάφραση: Αγριαντώνη Χριστίνα, Επιμέλεια: Ελεφάντης Άγγελος, Εκδόσεις Θεμέλιο/Ινστιτούτο Νίκος Πουλαντζάς, Αθήνα, 2006, σελ. 280.

[9] Ο Βρετανός ιστορικός Tony Judt προσδιορίζει τον αριθμό των νεκρών σε διάφορες Ευρωπαϊκές χώρες: «Δεν υπήρξε ποτέ κανένα μυστήριο για το τι απέγιναν οι εβραίοι της Ευρώπης. Μέσα σε λίγους μήνες από το τέλος του πολέμου ήταν ευρέως αποδεκτό ότι κάπου 6 εκατ. Εβραίοι θανατώθηκαν στη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου. Οι λίγοι επιβιώσαντες, είτε σε στρατόπεδα εκτοπισμένων ατόμων είτε στις χώρες καταγωγής τους, αποτελούσαν έμμεση μαρτυρία για τον αριθμό των νεκρών. Από τους 126.000 εβραίους που οι Γερμανοί πήραν από την Αυστρία επέστρεψαν μόλις 4.500 μετά τον πόλεμο. Στην Ολλανδία, όπου πριν από τον πόλεμο υπήρχαν 140.000 εβραίοι, εκτοπίστηκαν 110.000, από τους οποίους επέστρεψαν λιγότεροι από 5.000. Στη Γαλλία, από τους 76.000 εβραίους (οι περισσότεροι γεννημένοι στο εξωτερικό) οι οποίοι εκτοπίστηκαν τα χρόνια 1940-1944 οι επιβιώσαντες ήταν λιγότεροι από το 3%. Ανατολικότερα, οι αριθμοί είναι ακόμη χειρότεροι. Στην Πολωνία από τον προπολεμικό πληθυσμό των 3 και άνω εκατ. Εβραίων το 97,5% εξοντώθηκε. Στην ίδια τη Γερμανία τον Μάιο του 1945 είχαν απομείνει μόλις 21.450 από τους 600.000 εβραίους της χώρας». Βλέπε σχετικά, Judt Tony, ‘Η Ευρώπη μετά τον πόλεμο’, Μετάφραση Α & Β Μέρους: Σταματάκης Νικηφόρος, Επιμέλεια Α & Β Μέρους: Αστερίου Ελένη, Μετάφραση Γ & Δ Μέρους: Αστερίου Ελένη, Εκδόσεις Αλεξάνδρεια, Αθήνα, 2012, σελ. 804.

[10] Βλέπε σχετικά, Μιχαήλ Σάββας, ‘Theresienstadt. O αντισημιτισμός ως κρίση του πολιτισμού…ό.π., σελ. 90.

[11] Ο Σάββας Μιχαήλ προβαίνει σε μία συστηματική αποδόμηση της ναζιστικής θεωρίας και πολιτικής: «Το διαμετρικά αντίθετο είναι η ρατσιστική κλίνη του Προκρούστη που επιβάλλει ο Ναζισμός, η ανορθολογική ψευτοβιολογική, άκαμπτη ιεραρχία των ανθρώπινων όντων κατά φυλές (μια έννοια που την έχει κατεδαφίσει προ πολλού η σύγχρονη Βιολογία). Η αυθαίρετη αυτή «ιεράρχηση» της κατά Γκαίμπελς «εφαρμοσμένης Βιολογίας» του Εθνικοσοσιαλισμού, με κεντρική κατηγορία τον Untermensch και αρχετυπικό πρότυπο «υπανθρώπου» τον Εβραίο, αποτελεί μηδενιστική άρνηση και κατεδάφιση της ανθρώπινης ελευθερίας και αξιοπρέπειας, όπως αναδείχτηκε από την Αναγέννηση, στη βάση της ίδιας της αρχαιοελληνικής πνευματικής κληρονομιάς αλλά και της ιουδαιοχριστιανικής παράδοσης». Βλέπε σχετικά, Μιχαήλ Σάββας, ‘Theresienstadt. O αντισημιτισμός ως κρίση του πολιτισμού…ό.π., σελ. 93. ‘Επι-κοινωνώντας με τους όρους του αρχαιοελληνικού πολιτισμού, ο εθνικοσοσιαλισμός ως συστηματική (και στρεβλή) άρθρωση πολιτικού-ιδεολογικού λόγου, προβαίνει σε μία ερμηνεία της ή των αρχαιοελληνικών τυπολογικών σχημάτων και μορφών (ναοί, αγάλματα), θέτοντας τους προσδιορισμούς και τις γραμμές της ‘εντατικής καθαρότητας’ κοινωνιο-πολιτισμικά..

[12] Όπως αναφέρει η Γαβριέλλα Ετμεκτσόγλου: «Γνωρίζουμε επίσης ότι δεν θα ήταν ποτέ δυνατόν να σκοτώσουν οι Ναζί έξι εκατομμύρια Εβραίους σε τόσο μικρό διάστημα χωρίς τη συνεργασία των  Judenrate (εβραϊκών συμβουλίων), τα οποία εφάρμοζαν τις διαταγές των ναζί, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούσαν την αφαίρεση της ζωής μελών του δικούς του λαού, ενώ την ίδια στιγμή προσπαθούσαν να ελαφρύνουν τα δεινά των κατοίκων των γκέτο». Βλέπε σχετικά, Ετμεκτσόγλου Γαβριέλλα…ό.π., σελ. 176.  Η ίδια η ιστορική έρευνα  απο-καλύπτει την ίδια την ευρύτητα και την τραγικότητα  της αντινομίας, τις πρακτικές αυτού που θα αποκαλούσαμε ως εμπρόθετη Εβραϊκή ‘ανοσο-καταστολή’: ιεραρχικοποιημένη συνεργασία με τις ναζιστικές αρχές, παράδοση Εβραίων, & υπενθύμιση της Εβραϊκότητας στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης. Η αντινομία δύναται να απο-καλύψει την ευρύτητα μίας επιτέλεσης που δεν συναντά ‘μέσους όρους’.

[13] Στις προκείμενες της ναζιστικής-εθνικοσοσιαλιστικής πρόσληψης της τραπεζοκρατίας (‘παρασιτική’ οικονομία), καθώς και στις αναφορές της διαμορφούμενης, Εβραϊκής αντι-τραπεζοκρατίας, σε ‘παρασιτική’ αντίστιξη με το ‘δημιουργικό’ βιομηχανικό κεφάλαιο,  οι Χορκχάϊμερ & Αντόρνο, τονίζουν με έμφαση πως «η ναζιστική προπαγάνδα έκανε διάκριση μεταξύ δημιουργικού (schaffendes) και αρπακτικού (raffendes) κεφαλαίου, δηλαδή μεταξύ βιομηχανίας και τραπεζών». Ό.π., σελ. 285.

[14] Βλέπε σχετικά, Αθανασίου Αθηνά, ‘Η πολιτική της ζωής και το οριακό συμβάν της ετερότητας’, στο: Αθανασίου Αθηνά, (επιμ.), ‘Ζωή στο όριο. Δοκίμια για το σώμα, το φύλο και τη βιοπολιτική’, Εκδόσεις Εκκρεμές, Αθήνα, 2007, σελ. 54.

[15] Στο ίδιο: σελ. 55.

[16] Αναφέρεται στο: Αθανασίου Αθηνά, στο ίδιο: σελ. 78.

[17] Ένας αντισημιτισμός που προσλαμβάνει και εξωτερικεύει χαρακτηριστικά λαϊκότητας, διαπερνώντας παράλληλα τμήμα και τμήματα του ελληνικού κομματικού-πολιτικού συστήματος..

[18] Ο Pierre Milza, αναλύει ενδελεχώς τις πλαισιώσεις ανάδυσης & διαμόρφωσης του μεταπολεμικού ιστορικού αναθεωρητισμού-αρνητισμού, εστιάζοντας στα ρεύματα του αναθεωρητισμού με την μορφή που προσέλαβαν σε διάφορες ευρωπαϊκές χώρες. Όπως αναφέρει ο ίδιος: «Εκείνο που αμφισβητείται, λοιπόν, εδώ, δεν είναι ο αναθεωρητισμός scricto sensu, αλλά η παραχάραξη, όντως, της ιστορίας από έναν μικρό αριθμό ατόμων που επιχειρούν να αρνηθούν την ύπαρξη ενός ολοφάνερου και καθολικά αποδεδειγμένου γεγονότος, με μόνο κριτήριο σποραδικές αντιφάσεις που εντοπίστηκαν σε ορισμένες μαρτυρίες μερικών από τους πρωταγωνιστές, θύματα και δημίους, της εξόντωσης των Εβραίων της Ευρώπης». Για μία αναλυτική πραγμάτευση του εννοιολογικού ιστορικού αναθεωρητισμού με επίκεντρο τις ναζιστικές πρακτικές εξόντωσης-εκκαθάρισης των Εβραίων και του Εβραϊσμού, Βλέπε σχετικά το κεφάλαιο με τίτλο ‘Οι παραχαράκτες της ιστορίας: «Αναθεωρητισμός» και αρνητισμός’, στο: Milza Pierre, ‘Οι μελανοχίτωνες της Ευρώπης. Η Ευρωπαϊκή ακροδεξιά από το 1945 μέχρι σήμερα’, Μετάφραση: Καυκιάς Γιάννης, Επιμέλεια: Βουλέλης Νικόλας, Εκδόσεις Scripta, Αθήνα, 2004, σελ. 266-321.

[19] Η μαρτυρία της Λίζας Πίνχας καταγράφεται και αναλύεται από τον Σάββα Μιχαήλ.. Η φωνή της, προσδίδει ένταση στα ναζιστικά πεπραγμένα, ανασύρει στην επιφάνεια, πέρα και πάνω από τις πρακτικές της λειτουργικής ‘μουσειοποίησης’, τις εμπρόθετες ‘ρωγμές’ της εκκαθάρισης των Εβραίων της Ευρώπης.. Δεν είναι, σιωπηλά, η γλώσσα, αλλά το ίδιο το ‘είναι’ της γλώσσας που ‘συσπάται’ σε ‘κομμάτια’, που αν-δομεί, τα ‘ψηφιδωτά’ του ναζιστικού ‘αμαλγάματος’ τα οποία περιλαμβάνουν, σε διάφορες εντάσεις, την λέξη και το πρόθημα ‘Εβραίος’, ή ‘Ω εσύ, Εβραίε δίχως φως! Διάβαζε σχετικά το αναλυτικό κείμενο του Σάββα Μιχαήλ, ‘Η αθέατη πλευρά της τέφρας-Η Liza Pinhas διηγείται…ό.π., σελ. 103-116.

[20] Ένα ιδιαίτερο ζήτημα της μαζικής κλίμακας εξόντωσης των Εβραίων, είναι το ίδιο το ζήτημα της ηθικής-πολιτικής συνέργειας στην εξόντωση τους, σε διάφορες κατεχόμενες χώρες της Ευρώπης. Η Ισραηλινή ιστορικός Χάβι Ντρέιφους, αναφέρει χαρακτηριστικά πως «πολλοί Εβραίοι στην Πολωνία δολοφονήθηκαν, όχι στα στρατόπεδα θανάτου, αλλά στα χέρια Πολωνών», ενώ, την ίδια στιγμή, ο δημοσιογράφος Λεβ Γκολίνκιν, τονίζει πως, στη Σοβιετική Ένωση, σε τμήματα της Σοβιετικής Ένωσης, οι Εβραίοι «εκτελέστηκαν έξω από τις πόλεις και τα χωριά τους, αγνοήθηκαν από τη Σοβιετική Ένωση και τώρα οι δολοφόνοι τους δοξάζονται μέσω του αναζωπυρούμενου εθνικισμού των σημερινών ανατολικοευρωπαϊκών κυβερνήσεων’, βλέπε σχετικά, Ξενάκη Κίττυ, ‘Το Ολοκαύτωμα στοιχειώνει την Ανατολική Ευρώπη’, Εφημερίδα ‘Τα Νέα’, 30/01/2018, σελ. 40. Ο Tony Judt εστιάζει στις πλαισιώσεις της συνέργειας των Ολλανδικών αρχών στην αναφορά και στη συγκέντρωση των Εβραίων της Ολλανδίας, από τις ναζιστικές δυνάμεις.. Η χωρική εκκαθάριση, οι πρακτικές των επάλληλων εκκαθαρίσεων Εβραίων  σε ευρωπαϊκές χώρες, εντάσσονται στις συνηχήσεις της ευρύτερης εθνικοσοσιαλιστικής θανάτωσης του Εβραϊκού πληθυσμού, συγκροτώντας δια-ρρήξεις μεταξύ χώρου και ‘ιθαγένειας’. Ο Μιχάλης Μητσός, παραπέμποντας στην ιστορική ανάλυση, (Μαρκ Μαζάουερ & Ρένα Μόλχο)  θέτει επίσης το ζήτημα της συνέργειας (τοπικού πληθυσμού/κρατικών αρχών),  της εξόντωσης των Εβραίων στον ελληνικό χώρο και δη στην πόλη της Θεσσαλονίκης, προσδιορίζοντας ορθά τις αντισημιτικές ιδεολογικές ‘αιχμές’ που ενυπήρχαν σε μερίδα του ελληνικού τύπου. Ο Γιώργος Σιακαντάρης, επισημαίνει ορθά τον θεωρητικό κίνδυνο ‘σχετικοποίησης’ του ‘Ολοκαυτώματος’ διαμέσου της συχνής επίκλησης του ρόλους που διαδραμάτισαν στο Εβραϊκό ‘Ολοκαύτωμα’, στην προσίδια ‘Εβραιοκτονία’,  τοπικές αρχές σε διάφορες Ευρωπαϊκές χώρες, θίγοντας παράλληλα το ίδιο το αντισημιτικό σημαίνον του γερμανικού εθνικοσοσιαλισμού.  Για την διαλεκτική αυτών των απόψεων, βλέπε σχετικά, Εφημερίδα ‘Τα Νέα’, 31/01/2018.  Ο αντι-σημιτισμός, ο αντι-Εβραϊσμός ως πολιτική-ιδεολογική-πολιτισμική διάθλαση του μη-γενεαλογική ‘συμβατού’, ως’ τεχνολογίας’ μίας πολιτικά ‘φυλετικοποιημένης γνώσης’, καθίστανται το  μείζον σημαίνον της ναζιστικής-εθνικοσοσιαλιστικής ιδεολογίας, εγγράφοντας παράλληλα τις εκφάνσεις της βίας που ‘διαρρηγνύει’, της θανάτωσης πέρα από το όριο. Το Εβραϊκό ‘Ολοκαύτωμα’ εγγράφεται στο κοινωνιο-πολιτικό περιβάλλον μίας Ευρώπης που ‘χάσκει’, εκεί όπου η λειτουργία του ναζιστικού στρατοπέδου συγκέντρωσης ασκείται πάνω στο πρόσωπο, στον Εβραίο δίχως ‘όνομα’ αλλά με την ‘επωνυμία’ του αίματος.

[21] Βλέπε σχετικά, Friedlander Saul, ‘Η Ναζιστική Γερμανία και οι Εβραίοι’, Δύο Τόμοι, I: ‘Τα χρόνια των διώξεων, 1933-1939 & ΙΙ: Τα χρόνια της εξόντωσης, 1939-1945’, Μετάφραση: Ιατρού Ηλία, Επιμέλεια: Μαραγκάκη Άννα, Εκδόσεις Πόλις, Αθήνα, 2013.

[22] Η δυνατότητα της εξόντωσης των Εβραίων, το ίδιο το ‘Ολοκαύτωμα’ ως σημαίνον εθνικοσοσιαλιστικό πεδίο αναφοράς.

[23] Αναφέρεται στο: Μιχαήλ Σάββας, ‘Το Άουσβιτς sub specie futuri…ό.π., σελ. 118.

Διαβάστε Επίσης  "Μεγάλες αποκλίσεις στους δείκτες ανεργίας ανάμεσα στα κράτη-μέλη - ιδιαίτερα μεγάλο το πρόβλημα για τους νέους"

There are no comments

Join the conversation

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*


error: Content is protected !!