Δέκατο τέταρτο Ενημερωτικό Σημείωμα του Παρατηρητηρίου της Γ.Γ.Ι.Φ. για την κατανάλωση αλκοόλ και καπνού ανά φύλο στην Ελλάδα και παγκοσμίως

Ιανουάριος 2018
14ο Ενημερωτικό Σημείωμα

Το 14ο ενημερωτικό σημείωμα του Παρατηρητηρίου της Γενικής Γραμματείας Ισότητας των Φύλων (Γ.Γ.Ι.Φ.) εντάσσεται στο θεματικό πεδίο “Γυναίκες και Υγεία”.

Συγκεκριμένα, παρουσιάζονται στατιστικά δεδομένα για τους εξής δείκτες του Παρατηρητηρίου Ισότητας των Φύλων :

  • Ποσοστό ατόμων που καπνίζει, ανά φύλο, ηλικία και συχνότητα καπνίσματος. Ο δείκτης εκφράζει το ποσοστό των ατόμων που καπνίζουν με βάση τη συχνότητα που καπνίζουν.
  • Ποσοστό ατόμων που κατανάλωσαν αλκοολούχα ποτά τους τελευταίους 12 μήνες ανά φύλο, ηλικία, συχνότητα κατανάλωσης ποτών. Ο δείκτης εκφράζει το ποσοστό των ατόμων που κατανάλωσε αλκοολούχα ποτά στη διάρκεια των τελευταίων δώδεκα μηνών πριν την ημέρα διενέργειας της έρευνας.

 

ΚΑΠΝΙΣΜΑ:

Το κάπνισμα αποτελεί παράγοντα επιβάρυνσης της υγείας των ατόμων, καθώς προκαλεί διάφορες ασθένειες. Το γεγονός αυτό έχει οδηγήσει στην ανάπτυξη πολιτικών περιορισμού της κατανάλωσης καπνού και στη θέσπιση κανόνων απαγόρευσης του καπνίσματος σε δημόσιους χώρους και χώρους εργασίας, για λόγους μείωσης του παθητικού καπνίσματος.

Το κάπνισμα θεωρείται το σημαντικότερο αίτιο πρόκλησης καρκίνου, στο οποίο αποδίδεται περίπου το 30% του συνόλου των θανάτων από καρκίνο. Παραδοσιακά, ο καρκίνος του πνεύμονα ήταν μια ασθένεια κυρίως των ανδρών. Μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, καθώς το κάπνισμα στις γυναίκες άρχισε να γίνεται κοινωνικά αποδεκτό, η συχνότητα του καρκίνου του πνεύμονα στις γυναίκες ξεκίνησε προοδευτικά να αυξάνεται. Από το 1987 ο καρκίνος του πνεύμονα έγινε η πρώτη αιτία θανάτου στις Αμερικανίδες, ξεπερνώντας ακόμα και τον καρκίνο του μαστού. Μάλιστα ο αριθμός των γυναικών που πεθαίνουν λόγω καρκίνου του πνεύμονα, είναι μεγαλύτερος από ότι το άθροισμα των θανάτων λόγω καρκίνων του μαστού και του παχέος εντέρου, που είναι αντίστοιχα η δεύτερη και τρίτη κυριότερη αιτία θανάτων λόγω καρκίνου στις γυναίκες.

Στην Ελλάδα, σύμφωνα με την Έρευνα Υγείας του έτους 2014 της ΕΛΣΤΑΤ καπνίζουν καθημερινά ή περιστασιακά: 4 στους 10 (39,4%) άνδρες ηλικίας 15 ετών και άνω και περίπου 3 στις 10 (26,4%) γυναίκες ηλικίας 15 ετών και άνω. Το προϊόν καπνού που κυρίως καταναλώνεται από το 98,3% του πληθυσμού ηλικίας 15 ετών και άνω που καπνίζει καθημερινά και περιστασιακά, είναι τα τσιγάρα (από πακέτα ή στριφτά).

 

Γράφημα 1: Συχνότητα καπνίσματος ανδρών και γυναικών (Ελλάδα, ποσοστιαία κατανομή πληθυσμού ηλικίας 15 ετών και άνω, 2014)

 

Συγκριτικά με τα αποτελέσματα της έρευνας υγείας του έτους 2009, καταγράφεται μείωση 4,6% στο ποσοστό των καθημερινών καπνιστών (2009: 31,9%, 2014: 27,3%) και 0,7% στο ποσοστό των περιστασιακών καπνιστών (2009: 6,0%, 2014: 5,3%.). Αντίστοιχα, τάση μείωσης τα τελευταία χρόνια παρουσιάζει και η κατανάλωση προϊόντων καπνού, σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε από την Αμερικανική Ιατρική Ένωση:

 

 

Η Ελλάδα βρίσκεται γενικά στις πρώτες θέσεις κατανάλωσης προϊόντων καπνού, όπως φαίνεται στα παρακάτω γραφήματα

 

Ωστόσο, μεγαλύτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το πολύ υψηλό ποσοστό γυναικών που καπνίζουν στη χώρα μας, συγκριτικά με τον παγκόσμιο μέσο όρο, όπως φαίνεται και στα γραφήματα 2 και 5.

 

 

Όπως παρουσιάζεται στο παρακάτω γράφημα, κάθε χρόνο 1,5 εκατομμύριο γυναίκες πεθαίνουν από τα τσιγάρα και τα παράγωγα του καπνού. Το 75% των γυναικών αυτών ανήκουν σε χώρες με χαμηλό ή ακόμα και μέσο εισόδημα.

Το 2016, οι Υγειονομικές Υπηρεσίες των Περιφερειακών Ενοτήτων, σε εφαρμογή του Ν. 3868/2010, διεξήγαγαν 3.079 τακτικούς και έκτακτους ελέγχους, κατά τους οποίους επέβαλλαν 159 κυρώσεις και 84 συστάσεις.

Παράλληλα, η Γενική Γραμματεία Δημόσιας Υγείας του Υπουργείου Υγείας, σε συνεργασία με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO) και την Ευρωπαϊκή Πνευμονολογική Εταιρεία (ERS), υλοποιεί το εκπαιδευτικό πρόγραμμα με τίτλο: «Πρόγραμμα Διακοπής Καπνίσματος». Το πρόγραμμα αυτό συμβάλλει στην προστασία της δημόσιας υγείας και στην ανάπτυξη της πρόληψης στην πρωτοβάθμια φροντίδα, μέσα από την δημιουργία ενός δημοσίου δικτύου εκπαίδευσης στη διακοπή καπνίσματος. Καθώς η Ελλάδα κατέχει αρνητικό ρεκόρ στα ποσοστά καπνιστών στον πληθυσμό, το εν λόγω πρόγραμμα αναμένεται να έχει πολλαπλά οφέλη. Δεδομένου, ωστόσο, του ιδιαίτερα υψηλού ποσοστού καπνιστριών στη χώρα μας, θα πρέπει να ληφθεί ιδιαιτέρως υπόψη ο παράγοντας του φύλου.

 

 

ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΑΛΚΟΟΛ:

Σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, έχει διαπιστωθεί ότι η μικρή ως μέτρια κατανάλωση αλκοόλ, λειτουργεί προστατευτικά στην πιθανότητα εμφάνισης ισχαιμικής καρδιοπάθειας, καθώς και σακχαρώδους διαβήτη. Ωστόσο, το θετικό αποτέλεσμα αντιστρέφεται όταν η κατανάλωση ξεπεράσει κατά μέσο όρο τα 40 γραμμάρια αλκοόλης την ημέρα για τις γυναίκες και τα 60 γραμμάρια για τους άνδρες. Στην υψηλότερη κατανάλωση οινοπνεύματος, παρατηρείται αύξηση του σχετικού κινδύνου για ισχαιμική καρδιοπάθεια, η οποία στους άνδρες μπορεί να φτάσει μέχρι 65%. Παράλληλα, σε υψηλή κατανάλωση το αλκοόλ προκαλεί ταχυκαρδία, υπέρταση, καρδιακές αρρυθμίες και αλκοολική μυοκαρδιοπάθεια.

 

Γράφημα 7: Συχνότητα κατανάλωσης αλκοόλ (Ελλάδα, ποσοστιαία κατανομή πληθυσμού ηλικίας 15 ετών και άνω, 2014)

 

Στην Ελλάδα, παρατηρείται διαφοροποίηση ως προς το φύλο στην καθημερινή κατανάλωση αλκοόλ. Συγκεκριμένα, καθημερινή κατανάλωση κάνει το 11,7% των ανδρών ηλικίας 15 ετών και άνω και το 2,5% των γυναικών. Σύμφωνα δε, με στοιχεία έτους 2010 του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για την Ευρώπη, το 6,4% των ανδρών και το 1,2% των γυναικών είναι εξαρτημένοι από το αλκοόλ. Το 12,6% των ανδρών και το 2,9% των γυναικών εμφανίζουν διαταραχή στην κατανάλωση αλκοόλ.

 

Γράφημα 8: Συχνότητα κατανάλωσης αλκοόλ (Ελλάδα, ποσοστιαία κατανομή πληθυσμού για κάθε ομάδα ηλικιών, 2014)

 

Όσον αφορά την κατανάλωση αλκοόλ στην εφηβική και προεφηβική ηλικία (11-15), σύμφωνα με στοιχεία του ΕΠΙΨΥ, το 57,1% των αγοριών και το 49,6% των κοριτσιών έχει πιει αλκοόλ έστω και μια φορά στη ζωή του. Το 10,8% των αγοριών και το 7,3% των κοριτσιών πίνουν σε μια συνηθισμένη περίσταση τουλάχιστον 3 ποτά. Το 22,5% των αγοριών και το 18,7% των κοριτσιών είχαν τουλάχιστον ένα περιστατικό μέθης στη ζωής τους, ενώ το 6,5% των αγοριών και το 5,3% των κοριτσιών είχαν μεθύσει κατά τον τελευταίο μήνα της έρευνας. Τα αγόρια ανέφεραν κατανάλωση αλκοόλ σε υψηλότερα ποσοστά από τα κορίτσια, με εξαίρεση τη μέθη, την οποία αγόρια και κορίτσια ανέφεραν σε παρόμοια ποσοστά. Διαχρονικά, παρατηρείται μείωση στο ποσοστό των εφήβων που αναφέρουν κατανάλωση αλκοόλ. Ειδικότερα, από το 2010 στο 2014 μειώθηκε σημαντικά το ποσοστό των εφήβων που ανέφεραν πρόσφατη κατανάλωση αλκοόλ από 41,5% σε 30,0%. Η μείωση αυτή παρατηρήθηκε σε όλες τις ηλικίες, ενώ το ίδιο δεν ισχύει για την υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ. Στη δωδεκαετία 2002 – 2014 μειώθηκαν σημαντικά τα περιστατικά μέθης στους εφήβους και στις έφηβες (από 24,4% σε 20,6%), κυρίως στις μικρότερες ηλικίες.

Για την αντιμετώπιση των έμφυλων ανισοτήτων στο χώρο της υγείας, η ΓΓΙΦ έχει διαμορφώσει τρεις διακριτούς στόχους, όπως αποτυπώνονται στο Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ισότητα των Φύλων 2016-2020:

α) ένταξη της οπτικής του φύλου στις πολιτικές για την υγεία, β) άρση των έμφυλων στερεοτύπων στην υγεία και τις υπηρεσίες υγείας, και γ) αντιμετώπιση ζητημάτων υγείας για γυναίκες που ανήκουν σε ειδικές ομάδες πληθυσμού και υφίστανται πολλαπλές διακρίσεις.

Το paratiritirio.isotita.gr είναι ο διαδικτυακός κόμβος της Γενικής Γραμματείας Ισότητας των Φύλων (Γ.Γ.Ι.Φ.). για τη συλλογή, ανάλυση, επεξεργασία και διάχυση στατιστικών δεδομένων και δεικτών που σχετίζονται με τις πολιτικές ισότητας των δύο φύλων.

Σκοπός του είναι η αποτύπωση των έμφυλων διαφοροποιήσεων σε 12 βασικά πεδία πολιτικής και η παρακολούθηση των τάσεων, εξελίξεων στην Ελλάδα σε βάθος χρόνου. Περιλαμβάνει 82 δείκτες φύλου που είτε έχουν υιοθετηθεί σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης με βάση την Πλατφόρμα Δράσης του Πεκίνου, είτε σχετίζονται με ειδικότερες εθνικές προτεραιότητες. Οι δείκτες συνοδεύονται από τα μεταδεδομένα, καθώς και από έγγραφα που αφορούν σε συναφείς εκθέσεις και μελέτες.

Οι πηγές που χρησιμοποιήθηκαν για την άντληση των στοιχείων είναι η Ελληνική Στατιστική Αρχή, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, το Υπουργείο Υγείας, η Γενική Γραμματεία Δημόσιας Υγείας, η Αμερικανική Ιατρική Ένωση, το Ερευνητικό Πανεπιστημιακό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας.

 

Πηγή: isotita.gr

There are no comments

Join the conversation

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*


error: Content is protected !!