Προυντόν, Πιέρ-Ζοζέφ (1809-1865)

του Aaron Steelman

Μετάφραση: Οδυσσέας Διαμάντης

Ο Pierre-Joseph Proudhon ήταν Γάλλος συγγραφέας και αναρχικός. Ο Προυντόν θεωρείται ευρέως ως ο πρώτος συγγραφέας που περιγράφει τον εαυτό του ως αναρχικό, αν και πολλοί πριν από αυτόν είχαν εξετάσει τόσο τη δυνατότητα όσο και την επιθυμία να δομηθεί μια κοινωνία χωρίς κράτος. Η σημαντικότερη συμβολή του Προυντόν στον σύγχρονο ελευθερισμό είναι αναμφισβήτητα η επιρροή του στον Benjamin R. Tucker, τον ιδρυτή του ατομικιστικού αναρχικού περιοδικού Liberty. Ο Tucker σημείωσε ότι το Liberty «δημιουργήθηκε σχεδόν ως άμεση συνέπεια των διδασκαλιών του Προυντόν” και «ζει κυρίως για να τις τονίσει και να τις εξαπλώσει”. Ο Tucker μετέφρασε και δημοσίευσε μια σειρά από γραπτά του Προυντόν, συμπεριλαμβανομένου του «Τι είναι ιδιοκτησία” αναμφισβήτητα το πιο γνωστό του βιβλίο, αν και ο Tucker θεώρησε ότι το σπουδαιότερο έργο του Προυντόν είναι η «Γενική ιδέα της επανάστασης στον δέκατο ένατο αιώνα”, το οποίο μεταφράστηκε στα αγγλικά από τον John Beverley Robinson το 1923. Περιέχει μία από τις πιο ριζοσπαστικές και ανησυχητικές κριτικές που γράφτηκαν ποτέ για το κράτος. Ο Προυντόν έγραψε:

Για να κυβερνάται κανείς πρέπει να παραμένει ορατός, να επιθεωρείται, να κατασκοπεύεται, να κατευθύνεται, να οδηγείται με τον νόμο, να αριθμείται, να εγγράφεται, να κατηγορείται, να κηρύσσεται, να ελέγχεται, να εκτιμάται, να προσμετράται, να λογίζεται από τα πλάσματα που δεν έχουν ούτε το δικαίωμα ούτε την σοφία, ούτε την αρετή να το πράξουν. Το να κυβερνάται κανείς σημαίνει ότι κάθε πράξη, κάθε συναλλαγή, σημειώνεται, καταχωρείται, εγγράφεται, φορολογείται, σφραγίζεται, μετράται, αριθμείται, αξιολογείται, αδειοδοτείται, εξουσιοδοτείται, προειδοποιείται, απαγορεύεται, μεταρρυθμίζεται, διορθώνεται, τιμωρείται. Είναι υπό το πρόσχημα της δημόσιας χρησιμότητας και στο όνομα του γενικού συμφέροντος που υπό τη συμβολή (του κράτος), εκπαιδεύεται, παγιδεύεται, γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης, μονοπωλείται, εκδιώκεται, συμπιέζεται, μυστικοποιείται, ληστεύεται: τότε, με την παραμικρή αντίσταση, την πρώτη λέξη καταγγελίας, καταπιέζεται, τιμωρείται, παρενοχλείται, παρακολουθείται, πνίγεται, αφοπλίζεται, στραγγαλίζεται, φυλακίζεται, δικάζεται, καταδικάζεται, πυροβολείται, εκτοπίζεται, θυσιάζεται, και, για να στεφανωθούν όλα, χλευάζεται, γελοιοποιείται, εξοργίζεται, ατιμάζεται. Αυτή είναι η κυβέρνηση: αυτή είναι η δικαιοσύνη της, αυτή είναι η ηθική της.

Ο Προυντόν δεν ήταν συστηματικός στοχαστής. Πράγματι, στα οικονομικά, όπως αυτά των περισσότερων αναρχικών του 19ου και των αρχών του 20ου αιώνα, ήταν μπερδεμένος. Πίστευε στην εργασιακή θεωρία της αξίας και υποστήριξε την καταβολή τόκων επί των χρημάτων. (Σχετικά με το τελευταίο θέμα, είχε δημόσια συζήτηση με τον σπουδαίο κλασσικό φιλελεύθερο οικονομολόγο Frédéric Bastiat, μια συζήτηση που μεταφράστηκε από τον Tucker και δημοσιεύθηκε στον «Ιρλανδικό Κόσμο της Νέας Υόρκης” (Irish World of New York). Ευνοούσε την δημιουργία μιας «Λαϊκής Τράπεζας”, η οποία θα παρείχε πίστωση σε τιμή κόστους, μια ιδέα που αργότερα έγινε δημοφιλής τόσο από τον Tucker όσο και από τον αμερικανικό αναρχικό William B. Greene. Στην ιστορία της οικονομικής ανάλυσης, ο Joseph Schumpeter έγραψε ότι τα επιχειρήματα του Proudhon ήταν «παράλογα», αλλά «αντί να συμπεράνει από αυτό ότι κάτι πάει στραβά με τις μεθόδους του, συνάγει ότι πρέπει να υπάρχει κάποιο πρόβλημα με το αντικείμενο της έρευνάς του έτσι ώστε τα λάθη του να είναι, με απόλυτη εμπιστοσύνη, δημοσιευμένα ως αποτελέσματα».

Ο Προυντόν θεωρούσε τον εαυτό του σοσιαλιστή, αν και ο Μαρξ και οι οπαδοί του τον επέπλητταν ως «μικροαστό» για την περιορισμένη εκ μέρους του υπεράσπιση της ιδιωτικής ιδιοκτησίας, την αντίθεσή του στις απεργίες και την ένοπλη επανάσταση και την γενική αμφιθυμία του για την ταξική σύγκρουση. Πράγματι, αν και οι ελευθεριακοί σήμερα θα θεωρήσουν ξένα προς αυτούς πολλά από τα ειδικά επιχειρήματα του Προυντόν, θα αναγνωρίσουν στα γραπτά του μια βαθιά και ενστικτώδη αγάπη της ελευθερίας που σίγουρα δεν υπάρχει στα έργα σύγχρονών του κρατικών σοσιαλιστών όπως ο Μαρξ ή ακόμη και άλλοι Ευρωπαίοι αναρχικοί όπως οι Μιχαήλ Μπακούνιν και Πέτρος Κροπότκιν. Ο Προυντόν ήταν ατομικιστής – ελευθεριακός – κατά πρώτον και σοσιαλιστής κατά δεύτερον.

 

Περαιτέρω Αναγνώσματα

Avrich, Paul. Anarchist Portraits. Princeton, NJ: Princeton University Press, 1988.

Edwards, Stewart, ed., and Elizabeth Fraser, trans. Selected Writings of Pierre-Joseph Proudhon. Garden City, NY: Anchor Books, 1969.

Ritter, Alan. The Political Thought of Pierre-Joseph Proudhon. Princeton, NJ: Princeton University Press, 1969.

Woodcock, George. Pierre-Joseph Proudhon: A Biography. London: Routledge, 1956.

 

Το πρωτότυπο κείμενο έχει δημοσιευθεί από την 15η Αυγούστου του 2008.

Πρωτότυπη πηγή: https://www.libertarianism.org/encyclopedia/proudhon-pierre-joseph

There are no comments

Join the conversation

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*


error: Content is protected !!