«Γυναίκες σε θέσεις ευθύνης στην εκπαίδευση»: 16o Ενημερωτικό Σημείωμα του Παρατηρητηρίου της Γενικής Γραμματείας Ισότητας των Φύλων

Μάιος 2018

16ο Ενημερωτικό Σημείωμα

Γυναίκες σε θέσεις ευθύνης στην εκπαίδευση

Σε προηγούμενο Ενημερωτικό Σημείωμα του Παρατηρητηρίου (12ο Ενημερωτικό Σημείωμα, Νοέμβριος 2017) αναφερθήκαμε στην ανάληψη θέσεων ευθύνης από τις γυναίκες σε τρία επίπεδα εξουσίας (οικονομικό, πολιτικό, κοινωνικό). Το πεδίο της εκπαίδευσης παραλήφθηκε τότε σκόπιμα, προκειμένου να παρουσιαστεί ξεχωριστά στο παρόν Ενημερωτικό Σημείωμα.

Η εκπαίδευση αποτελεί ένα πεδίο που προσφέρεται για την ανάδειξη των ανισοτήτων στο χώρο των φύλων από διάφορες σκοπιές. Στο παρόν σημείωμα ενδεικτικά εξετάζονται με βάση τον παράγοντα του φύλου: η αναρρίχηση στις υψηλές βαθμίδες ΔΕΠ (διδακτικού-ερευνητικού προσωπικού) των Πανεπιστημίων, η ανάληψη διευθυντικών θέσεων στην εκπαίδευση, η ανάληψη θέσεων ευθύνης στα συνδικαλιστικά όργανα των εκπαιδευτικών, ανδρών και γυναικών, καθώς και η στελέχωση της διοίκησης του Υπουργείου Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων.

Στην Ελλάδα σήμερα, υπάρχουν ακόμη επιστημονικά πεδία και επαγγέλματα που θεωρούνται κατεξοχήν ανδρικά ή γυναικεία. Ενδεικτικά, παρουσιάζονται τα ποσοστά των φοιτητριών/ών στις σχολές Ναυπηγών Μηχανολόγων Μηχανικών (Γράφημα 1) και Νηπιαγωγών (Γράφημα 2).

 

Στην προσχολική εκπαίδευση οι γυναίκες αποτελούν την πλειονότητα. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, αλλά σε πολύ μικρότερο βαθμό. Ενδεικτικά, σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το έτος 2014-2015, οι γυναίκες αποτελούν περίπου τα 2/3 του διδακτικού προσωπικού στα δημόσια γυμνάσια (Γράφημα 3)

Σε έναν χώρο όπου οι γυναίκες αποτελούν τα 2/3 του διδακτικού προσωπικού, τα ποσοστά τους σε διευθυντικές θέσεις είναι κάτω του 50% (ακόμη χαμηλότερα αν δεν συμπεριλάβουμε τις υποδιευθύντριες). Θετικό, ωστόσο, είναι το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια, τα ποσοστά τους παρουσιάζουν αυξητική τάση (Γράφημα 4).

Τα ποσοστά των γυναικών σε ανώτερα διευθυντικά πόστα, δηλαδή στις Διευθύνσεις Εκπαίδευσης είναι κατά πολύ χαμηλότερα (18 γυναίκες σε σύνολο 116 θέσεων). (Γράφημα 5)

 

Αντίστοιχα, υπο-εκπροσώπηση των γυναικών παρατηρείται και στα συνδικαλιστικά όργανα, όπως φαίνεται στον παρακάτω πίνακα (Πίνακας 1). Βλέπουμε ότι οι πρόεδροι των ΔΣ και στις δύο ομοσπονδίες είναι άνδρες, ενώ βρίσκουμε μόλις 2 γυναίκες σε καθένα από τα 10μελή ΔΣ τους. Επίσης, σε σύνολο 90 ΔΣ ΕΛΜΕ, προεδρεύουν 74 άνδρες και μόλις 16 γυναίκες (στοιχεία Ιανουαρίου 2018). Ο αριθμός των μελών στα ΔΣ είναι 554 (377 άνδρες, 177 γυναίκες). Δηλαδή στο σύνολο προέδρων και μελών (644) είναι 451 άνδρες και 193 γυναίκες.

 

Περνώντας στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, παρατηρούμε πως, παρότι οι γυναίκες ακολουθούν μεταπτυχιακές σπουδές σε μεγαλύτερο ποσοστό από τους άνδρες, το ποσοστό τους στην κατοχή διδακτορικού διπλώματος είναι χαμηλότερο (Γράφημα 6). Και παρότι το ποσοστό των γυναικών κατόχων διδακτορικών είναι για το 2015-2016 47,33%, το αντίστοιχο ποσοστό γυναικών μελών του διδακτικού-ερευνητικού προσωπικού (ΔΕΠ) στα πανεπιστήμια είναι 33,79% (Γράφημα 7). Και τα ποσοστά χαμηλώνουν για την κατοχή θέσης ΔΕΠ, όσο ανεβαίνουμε βαθμίδα για να φτάσουμε στο απογοητευτικό 20,8% στην βαθμίδα του Καθηγητή. Δηλαδή οι γυναίκες αποτελούν περίπου μόλις το 1/5 στην ανώτερη καθηγητική βαθμίδα των πανεπιστημίων (Γράφημα 8).

 

Η άνιση συμμετοχή των γυναικών σε θέσεις ευθύνης στον τομέα της εκπαίδευσης αντικατοπτρίζεται και στην ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων (Υ.Π.Ε.Θ.). Σύμφωνα με την επίσημη ιστοσελίδα του Υπουργείου (προσπέλαση 27/4/2018), η διοίκηση έχει στελεχωθεί με μόλις 2 γυναίκες σε σύνολο 8 ατόμων(Υπουργός, Αναπληρωτής Υπουργός, 2 Υφυπουργοί, 4 Γενικοί Γραμματείς).

Συνοψίζοντας, παρατηρούμε ότι συνεχίζουν να ισχύουν τα συμπεράσματα παλαιότερων ερευνών στην Ελλάδα και την Ευρώπη*:

  • Η διάκριση ανάμεσα σε γυναικεία και ανδρικά επαγγέλματα υφίσταται ακόμη.
  • Παρότι οι γυναίκες αποτελούν την πλειονότητα του διδακτικού προσωπικού στην εκπαίδευση, τη διοίκηση την αναλαμβάνουν κατά κύριο λόγο οι άνδρες.
  • Οι γυναίκες υπο-εκπροσωπούνται στα συνδικαλιστικά όργανα των εκπαιδευτικών.
  • Ειδικότερα στην τριτοβάθμια εκπαίδευση, οι γυναίκες αποτελούν τη μειονότητα των μελών ΔΕΠ στα Πανεπιστήμια.
  • Μάλιστα, όσο πιο υψηλή είναι η βαθμίδα, τόσο μικρότερη αριθμητικά είναι η παρουσία των γυναικών.

Είναι ενθαρρυντική ωστόσο η τάση αύξησης του ποσοστού ανάληψης διευθυντικών θέσεων από τις γυναίκες στα σχολεία της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

Για την αντιμετώπιση των προαναφερθέντων ανισοτήτων, το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Ισότητα των Φύλων 2016-2020 της Γενικής Γραμματείας Ισότητας των Φύλων συμπεριλαμβάνει το σχεδιασμό, την υλοποίηση και την παρακολούθηση στρατηγικών ανάδειξης γυναικών-στελεχών σε θέσεις ευθύνης και συμμετοχής σε συλλογικά όργανα σε όλους τους τομείς και βαθμίδες της εκπαίδευσης.

——————-

* Βλ. ενδεικτικά τις παρακάτω μελέτες που είναι εύκολα προσβάσιμες στο διαδίκτυο και τις εκεί αναφορές:
1) Βοσνιάδου Σ. & Βαϊου Λ. (2006). «Η θέση των γυναικών στο επιστημονικό προσωπικό του Πανεπιστημίου Αθηνών». 4ο Διεθνές επιστημονικό συνέδριο ιστορίας – εκπαίδευσης. Συνεδριακό Κέντρο Πανεπιστημίου Πατρών: 6-8 Οκτωβρίου 2006.

2) Δαλακούρα Κ. & Ζιώγου-Καραστέργιου Σ. (2015). Η εκπαίδευση των γυναικών. Οι γυναίκες στην εκπαίδευση. Κοινωνικοί, ιδεολογικοί, εκπαιδευτικοί μετασχηματισμοί και η γυναικεία παρέμβαση (18ος -20ος αι.). Αθήνα: Ελληνικά Ακαδημαϊκά Ηλεκτρονικά Συγγράμματα και Βοηθήματα. www.kallipos.gr

3) Οικονομίδης Β. (2007). «Η θέση της γυναίκας στο διδακτικό ερευνητικό προσωπικό των παιδαγωγικών τμημάτων». Επιστήμες Αγωγής. 4/2007. Πανεπιστήμιο Κρήτης.

————————-

Το paratiritirio.isotita.gr είναι ο διαδικτυακός κόμβος της Γενικής Γραμματείας Ισότητας των Φύλων (Γ.Γ.Ι.Φ.). για τη συλλογή, ανάλυση, επεξεργασία και διάχυση στατιστικών δεδομένων και δεικτών που σχετίζονται με τις πολιτικές ισότητας των δύο φύλων.

Σκοπός του είναι η αποτύπωση των έμφυλων διαφοροποιήσεων σε 12 βασικά πεδία πολιτικής και η παρακολούθηση των τάσεων, εξελίξεων στην Ελλάδα σε βάθος χρόνου. Περιλαμβάνει 82 δείκτες φύλου που είτε έχουν υιοθετηθεί σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης με βάση την Πλατφόρμα Δράσης του Πεκίνου, είτε σχετίζονται με ειδικότερες εθνικές προτεραιότητες. Οι δείκτες συνοδεύονται από τα μεταδεδομένα, καθώς και από έγγραφα που αφορούν σε συναφείς εκθέσεις και μελέτες.

Paratiritirio.isotita.gr
e-mail: paratiritirio@isotita.gr

 

Οι πηγές που χρησιμοποιήθηκαν για την άντληση των στοιχείων είναι: η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ), το Υπουργείο Παιδείας, Έρευνας και Θρησκευμάτων, οι επίσημες ιστοσελίδες των συνδικαλιστικών οργάνων των εκπαιδευτικών (ΔΟΕ, ΟΛΜΕ).

Διαβάστε Επίσης  Τηλεφωνικές Γραμμές Βοήθειας για τα Παιδιά - Παγκόσμια καμπάνια ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης

There are no comments

Join the conversation

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*


error: Content is protected !!