Οι παρεχόμενες υπηρεσίες προς το θύμα εγκληματικής πράξης έως το 2015: ο ρόλος των κυριότερων Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων (Μ.Κ.Ο)

της Κωνσταντίνας Κωνσταντίνου,

Κοινωνιολόγος – Εγκληματολόγος

Παντείου Πανεπιστημίου

           Ο ρόλος των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων (Μ.Κ.Ο) είναι κομβικός κατά τη διάρκεια της ποινικής διαδικασίας και μετά από αυτή, στην παροχή δωρεάν, ως επί των πλείστων, υπηρεσιών προς τα θύματα εγκληματικών πράξεων, διότι, αφ’ ενός, ορισμένες από αυτές, σε τοπικό επίπεδο, έχουν καταλήξει να βρίσκονται σε συνεργασία με την αστυνομία στο κομμάτι της απόφασης για καταγγελία του περιστατικού από το θύμα και αφ’ ετέρου, παρέχουν ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών, κομμάτι που λείπει από κρατικούς φορείς στην ποινική διαδικασία και κομμάτι που λείπει από την κρατική μέριμνα μετά από αυτήν τη διαδικασία.

           Είναι πολύ σημαντικό να τονιστεί πως ιδιαίτερα τα θύματα βίαιης κακοποίησης (γυναίκες) και τα θύματα εμπορίας ανθρώπων (γυναίκες και παιδιά), μετά από την ποινική διαδικασία εξακολουθούν να βρίσκονται σε μία κατάσταση ανασυγκρότησης της ζωής τους, η οποία μπορεί να διαρκέσει χρόνια ή και να μην ξεπεραστεί και καθόλου. Εάν δεν φτάσει η υπόθεση τους στα δικαστήρια με τη μη απόφαση καταγγελίας, αυτή η εμπειρία, ίσως, και να γίνεται ημέρα με την ημέρα χειρότερη για τη ζωή τους.

            Εδώ, εισέρχεται ο ρόλος των Μ.Κ.Ο. Η ανάγκη για τη συγκρότηση και ανάπτυξη αυτών σε τοπικό (με την έννοια της κοινότητας), εθνικό, ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο χρόνο με τον χρόνο, έγκειται στην άμεση και επιτακτική ανάγκη των κοινωνιών να δράσουν ομαδικά για την καταπολέμηση της άγνοιας, της εγρήγορσης, της ενημέρωσης και της πληροφόρησης όλων των πολιτών για κάθε είδους εγκληματική δραστηριότητα και κατ’ επέκταση για την υποστήριξη (ακουστική, λεκτική, οικονομική κ.ο.κ.) των θυμάτων αυτής. Ένα μερίδιο σε αυτήν τη μεταστροφή απότομης προσοχής κατέχει η καθημερινή, πολλαπλή ενημέρωση από τα Μ.Μ.Ε με επίκληση στο συναίσθημα των θεατών, ακροατών προβάλλοντας βίαιες εικόνες ή ειδήσεις που «σοκάρουν» με τον δράστη να είναι το «τέρας» και το θύμα να είναι «παραμελημένο» από την κοινωνία και το κράτος. 

           Κατόπιν αυτών των παραγόντων υπάρχουν πολλές εθνικές, ευρωπαϊκές και διεθνείς Μ.Κ.Ο, οι οποίες χαρακτηρίζονται, εκτός από τη θεματολογία τους (δηλαδή, σε ποια συγκεκριμένα θύματα εγκληματικών ενεργειών παρέχουν υπηρεσίες), και από μια ξεχωριστή φιλοσοφία δράσης. Δηλαδή, οι παρακάτω Μ.Κ.Ο που θα εξεταστούν για την Ελλάδα, την Αγγλία και την Αμερική δρουν στο κοινωνικό πεδίο παρέχοντας πρακτικές (υλικές και έμπρακτες), κατά κύριο λόγο, υπηρεσίες προς τα θύματα πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τη καταγγελία τους. Ενώ, υπάρχουν κι άλλες υπηρεσίες που διακατέχονται από μία γενικότερη ψυχολογική – συμβουλευτική υποστήριξη χωρίς απαραίτητα π.χ. να συνοδεύουν το αλλοδαπό θύμα εγκληματικής ενέργειας προς τον αρμόδιο φορέα που επιθυμεί ή πρέπει να απευθυνθεί.

 

Ελληνική εμπειρία

Κέντρο Έρευνας και Υποστήριξης Θυμάτων Κακοποίησης και Κοινωνικού Αποκλεισμού (Ηλεκτρονική Διεύθυνση : http://www.cvme.gr/)

           Το Κέντρο Έρευνας και Υποστήριξης Θυμάτων Κακοποίησης και Κοινωνικού Αποκλεισμού παρέχει ιατρική, ψυχολογική, κοινωνική και νομική υποστήριξη σε θύματα βασανιστηρίων και οργανωμένης βίας, θύματα κακοποίησης και κοινωνικού αποκλεισμού.

Ευαισθητοποιεί τον γενικό πληθυσμό σε θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων και μεταδίδει γνώση για την ύπαρξη των φαινομένων βίας και κοινωνικού αποκλεισμού, και τις δυνατότητες αντιμετώπισής τους όχι μόνον στην Ελλάδα αλλά και σε άλλες χώρες. Παρέχει ανθρωπιστική βοήθεια σε πληθυσμούς που έχουν υποστεί οργανωμένη βία, βασανιστήρια, κακοποίηση, κοινωνικό αποκλεισμό και διεξάγει επιστημονική έρευνα γύρω από αυτές τις μορφές εγκληματικής δραστηριότητας, καθώς με αυτόν τον τρόπο συμβάλλει στην πρόληψη των συγκεκριμένων πράξεων.

Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες (Ηλεκτρονική Διεύθυνση :  http://www.gcr.gr/ )

           Το Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες είναι μη κυβερνητικός οργανισμός που υποστηρίζει τους πρόσφυγες και τους αιτούντες άσυλο στην Ελλάδα μέσα από ποικίλες ψυχοκοινωνικές και νομικές υπηρεσίες. Είναι μη κυβερνητική οργάνωση που ιδρύθηκε το 1989 για να υποστηρίξει τους πρόσφυγες και τους αιτούντες άσυλο στην Ελλάδα και βοηθά τους πρόσφυγες να ενταχθούν αρμονικά στη χώρα μέσα από ποικίλες ψυχοκοινωνικές και νομικές υπηρεσίες. Επίσης, είναι ο μόνος ελληνικός μη κυβερνητικός οργανισμός που ασχολείται αποκλειστικά με άτομα που ζητούν άσυλο στην Ελλάδα και θεωρούνται πρόσφυγες.

           Ακόμα, είναι ενταγμένο στο μητρώο του Υπουργείου Εξωτερικών και του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης ως Σωματείο Αναγνωρισμένο ως Ειδικώς Φιλανθρωπικό και είναι μία από τις έξι μη κυβερνητικές οργανώσεις προστασίας των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στην Ελλάδα που συμμετέχουν στην Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου καθώς, είναι και επιχειρησιακός εταίρος της Ύπατης Αρμοστείας του Ο.Η.Ε για τους Πρόσφυγες και μέλος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου για Πρόσφυγες και Εξόριστους.

            Σαφώς, όλες οι Μ.Κ.Ο διαθέτουν ανοιχτές γραμμές S.O.S όλο το 24ωρο (οι περισσότερες) και μερικές που λειτουργούν και παρέχουν υπηρεσίες σε κακοποιημένες γυναίκες εγκλημάτων όπως ενδοοικογενειακή βία και κάθε είδους βίαιων εγκλημάτων σε βάρος των γυναικών, διατηρούν ξενώνες φιλοξενίας και διαμονής. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, είναι τα Καταφύγια Κακοποιημένων Γυναικών – Κέντρο Στήριξης Κακοποιημένων Γυναικών, τα οποία έχουν ιδρυθεί υπό εθελοντική βάση και λειτουργούν στις μεγάλες πόλεις της Ελλάδας υπό τη διεύθυνση διάφορων κατά τόπους συμβουλευτικών κέντρων και γραφείων.

 

Αγγλία

           Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το κέντρο βάρους προσοχής των Μ.Κ.Ο ως προς την παροχή υπηρεσιών στα θύματα εγκληματικών ενεργειών, «πέφτει» περισσότερο στα ανήλικα θύματα και στα θύματα – γυναίκες εγκληματικών δραστηριοτήτων που κύριο χαρακτηριστικό αυτών είναι, αρχικά, η πλήξη της «ευρωπαϊκής ασφάλειας των πολιτών» με πράξεις διασυνοριακού χαρακτήρα και η ιδιαίτερα γρήγορη, με τη βοήθεια της τεχνολογίας κατά τη σύγχρονη εποχή, διάπραξή τους.

           Με αυτόν τον τρόπο, τα ευρωπαϊκά κράτη, προκειμένου να ελαττώσουν το οικονομικό κόστος των κρατικών υπηρεσιών τους που θα έπρεπε να έχουν ήδη αναπτύξει και να μειώσουν το κίνδυνο που εξαπλώνεται διαρκώς, στηρίζουν, φαινομενικά και μερικές φορές έμπρακτα, μέσω των κυβερνήσεων και των πολιτικών εκστρατειών εθελοντικές προσπάθειες ανάπτυξης Μ.Κ.Ο.

Μία τέτοια περίπτωση ήταν στο Νότιο Λονδίνο από το 1972, το πρώτο «Κέντρο Κρίσης Βιασμού» – “Rape Crisis Centreγια γυναίκες – θύματα πρόσφυγες και μη, το οποίο λειτουργεί ακόμη και σήμερα. Το συγκεκριμένο, όπως αναφέρεται, δεν μπορούσε να αναλάβει και την παροχή υπηρεσιών προς ανήλικα θύματα σεξουαλικής κακοποίησης και γι’ αυτόν το λόγο, δημιουργήθηκε, πάλι στο Λονδίνο, η πρώτη εθνική 24ωρη τηλεφωνική υπηρεσία για παιδιά, “ChildLine” (2004, 2006) με σκοπό την εξυπηρέτησή τους σε θέματα ενδοοικογενειακής βίας, σεξουαλικής κακοποίησης μέχρι και οδηγίες περί εμφάνισης στο δικαστήριο.

             Μία άλλη σημαντική εθελοντική προσπάθεια δημιουργίας ενός συμβουλευτικού και υποστηρικτικού κέντρου στην Αγγλία, αυτή τη φορά, από τα ίδια τα θύματα – γυναίκες, είναι το “Victim’s Voice”, όπου σε αυτό πραγματοποιούνται συνεδρίες αυτό – βοήθειας και αλληλεγγύης από γυναίκες – θύματα προς τα «νέα» θύματα που εισέρχονται στο κέντρο – “self – help groups”.

Οι λόγοι είναι πολλοί για τη συγκρότηση αυτού του κέντρου και κάθε κέντρου ιδρυμένου από τα ίδια τα θύματα (πολλές οργανώσεις και σωματεία κακοποιημένων γυναικών έχουν δημιουργηθεί από τα ίδια τα θύματα). Κατ’ αρχάς, η ψυχολογική υποστήριξη και συμβουλή από ένα άτομο, το οποίο και εκείνο έχει πέσει θύμα εγκληματικής ενέργειας, πόσω μάλλον ενδοοικογενειακής βίας ή σεξουαλικής κακοποίησης, προς ένα, μόλις, «νέο» θύμα, είναι πολύ σημαντική καθώς τα συναισθήματα είναι τα ίδια, όπως και η ενθάρρυνση προς ένα νέο βήμα για τη ζωή ταυτίζεται με την ενσυναίσθηση.

           Κάτω υπό αυτό το σκεπτικό, πολλές εκστρατείες, πολιτικές και μη, καθώς και πολλές εθελοντικές οργανώσεις – Μ.Κ.Ο στην Αγγλία στηρίχθηκαν και στηρίζονται στη βάση μιας πολύκροτης υπόθεσης, στην οποία το θύμα ήταν «νικητής» και «επιζώντας» με αποτέλεσμα την αναφορά του ονόματός του στον ίδιο τον νόμο ή ακόμη και στην ίδια την κίνηση εκστρατείας ή οργάνωσης.

 

Διεθνείς τάσεις

Διεθνής Αμνηστία Ελληνικό Τμήμα & Amnesty International (http://www.amnesty.gr/ & https://www.amnesty.org/en/)

           Η Διεθνής Αμνηστία απευθύνεται σε κυβερνήσεις, διακυβερνητικούς οργανισμούς, ένοπλες πολιτικές ομάδες , εταιρίες και άλλους μη κρατικούς φορείς και ερευνά συστηματικά και αμερόληπτα ατομικές υποθέσεις και ευρείες μορφές παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η έδρα της είναι στο Λονδίνο της Αγγλίας.

           Ωστόσο, η Διεθνής Αμνηστία είναι ένα παγκόσμιο, ανεξάρτητο κίνημα εθελοντών που αγωνίζεται για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, υπερασπίζεται κρατούμενους και αποσκοπεί στον τερματισμό της βίας κατά των γυναικών, αποσκοπεί στην κατάργηση της θανατικής ποινής, των βασανιστηρίων και του περιορισμού των ελευθεριών στο όνομα του «πολέμου και της τρομοκρατίας» και καταπολεμά τις διακρίσεις που υφίστανται οι πρόσφυγες, οι μετανάστες, οι μειονότητες και οι υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

           Χαρακτηριστικά, «ιδρύθηκε το 1961 από τον Πίτερ Μπένενσον και είναι ένα παγκόσμιο, ανεξάρτητο, εθελοντικό κίνημα με επτά εκατομμύρια μέλη, ακτιβιστές και υποστηρικτές, με δομές και εθνικά Τμήματα και πάνω από 1.800 επαγγελματικά στελέχη, οι οποίοι αγωνίζονται όλοι μαζί για να γίνουν σεβαστά τα ανθρώπινα δικαιώματα και να σταματήσουν οι παραβιάσεις τους. Το όραμά μας είναι κάθε άνθρωπος να απολαμβάνει τα ανθρώπινα δικαιώματα που αναφέρονται στην Οικουμενική Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και σε άλλα διεθνή πρότυπα».

           Ο τρόπος που επιτυγχάνει τα παραπάνω μπορεί να συνοψιστεί σε τρία επίπεδα δράσης:

–           Άσκηση θεσμικής πίεσης για να αλλάξει η κατάσταση μέσω της ίδιας της οργάνωσης με την τακτική επίσκεψη ή αποστολή επίσημων επιστολών στην εκάστοτε κυβέρνηση.

–           Κινητοποίηση των μελών και των υποστηρικτών τους, καθώς και του κοινού, για να διαμαρτυρηθούν μέχρι να σταματήσουν οι παραβιάσεις μέσω της συμμετοχής τους σε καμπάνιες και εκστρατείες με την υπογραφή τους, η οποία αποστέλλεται στην εκάστοτε κυβέρνηση ή θεσμικό όργανο (υπουργείο Δικαιοσύνης).

–           Δράση για την προώθηση του σεβασμού ανθρωπίνων δικαιωμάτων μέσω τακτικών συνεδρίων και ημερίδων για ενημέρωση κοινού ή μέσω της εκπαίδευσης με εγχειρίδια ιστορίας ανθρωπίνων δικαιωμάτων τα οποία αναλαμβάνουν να διδάξουν δάσκαλοι και καθηγητές.

          

Οι, μέχρι στιγμής κατά τα έτη 2000 – 2015, εκστρατείες τους στο πεδίο δράσης, ήταν και είναι εθνικώς και διεθνώς:

–           “S.O.S Europe” για θύματα πρόσφυγες – μετανάστες (κυρίως, γυναίκες και παιδιά)

–           “My body my rights” για θύματα έμφυλης βίας, ρατσισμού και ξενοφοβίας

–           «Ενάντια στην αστυνομική βία» για θύματα δημόσιας διαμαρτυρίας

–           Ενάντια στη κακοποίηση των γυναικών, «Στοπ! Στη βία κατά των γυναικών» για θύματα γυναίκες trafficking, τρομοκρατίας

–           «Ενάντια στα βασανιστήρια και τη θανατική ποινή» για θύματα πολέμου (Συρία, Ιράν, Ιράκ κτλ.).

         

———- ————— ——–

ΠΗΓΕΣ:

  1. Maguire M. & Pointing J., Victims of Crime. A new deal?, Open University Press – Milton Keynes, Philadelphia, 1988.
  2. Βλάχου Β., Η αντιμετώπιση της Σωματικής Βίας κατά των Γυναικών από το Σύστημα Απονομής της Ποινικής Δικαιοσύνης, Έλλην, Αθήνα, 2005.
  3. Ζαραφωνίτου Χ., Τιμωρητικότητα. Σύγχρονες Τάσεις, Διαστάσεις και Εγκληματολογικοί Προβληματισμοί, Νομική Βιβλιοθήκη, Αθήνα, 2008.

      4.https://ejustice.europa.eu/content_rights_of_victims_of_crime_in_criminal_proceedings-171-EL-maximizeMS-el.do?clang=el&idSubpage=4&member=1,       «Bοηθεια και στήριξη θυμάτων εγκλήματος», τελευταία πρόσβαση: 21/1/16.

Υποσημείωση: Στο άρθρο αυτό εξετάζονται δύο Μ.Κ.Ο ενώ, ονομαστικά και γενικότερα, υπάρχουν στη σύγχρονη ελληνική κοινωνία, οι κάτωθι:

–           Κέντρο Ερευνών για Θέματα Ισότητας (ΚΕΘΙ) – http://www.kethi.gr/

–           Εθνικό Κέντρο Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΕΚΚΑ) –  http://www.ekka.org.gr/

–           Ιατρικό Κέντρο Αποκατάστασης Θυμάτων Βασανιστηρίων –  http://www.mrct.org/

–           Ελληνικό Παρατηρητήριο των Συμφωνιών του Ελσίνκι – http://cm.greekhelsinki.gr/

Αρτινοπούλου Β., Ενδοοικογενειακή Κακοποίηση Γυναικών, Νομική Βιβλιοθήκη, Αθήνα, 2006, σ. 173.

         5.http://www.katafygiogynaikas.org/prostasia/content/%CF%86%CE%BF%CF%81%CE%B5%CE%AF%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CF%85%CF%80%CE%BF%CF%83%CF%84%CE%B7%CF%81%CE%B9%CE%BA%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%AD%CF%82-%CF%85%CF%80%CE%B7%CF%81%CE%B5%CF%83%CE%AF%CE%B5%CF%82-%CE%B3%CE%B9%CE%B1-%CE%B3%CF%85%CE%BD%CE%B1%CE%AF%CE%BA%CE%B5%CF%82-%CE%B8%CF%8D%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B1-%CE%B2%CE%AF%CE%B1%CF%82, «Κέντρο Στήριξης Κακοποιημένων Γυναικών», τελευταία πρόσβαση: 23/1/16.

  1.  Ηλεκτρονική Διεύθυνση: http://www.rasasc.org.uk/, «Κέντρο Κρίσης Βιασμού» του Λονδίνου, τελευταία πρόσβαση: 23/1/16.

Υποσημείωση: Βεβαίως, το συγκεκριμένο κέντρο, κατά τον 21ο αιώνα, έχει αναπτυχθεί και σε άλλες χώρες, κράτη – μέλη, της Ε.Ε όπως τη Νορβηγία, Σουηδία.

  1. Walklate S., Handbook of Victims and Victimology, Willan Publishing, USA, 2007, σ. 241 – 245.
  2. Ηλεκτρονική Διεύθυνση: https://www.nspcc.org.uk/what-you-can-do/volunteer-or-work-for-us/volunteer-childline-helpline/, “ChildLine”, τελευταία πρόσβαση: 23/1/16.
  3. Ηλεκτρονική Διεύθυνση: https://www.victimsupport.org.uk/what-we-do/local-services/east-midlands/northamptonshire , “Victim’s Voice”, τελευταία πρόσβαση: 23/1/16.
  4. https://www.amnesty.gr/about , Διεθνής Αμνηστία, «Ποιοι είμαστε», τελευταία πρόσβαση: 23/1/16.

 

Διαβάστε Επίσης  "Όλοι οι άνθρωποι γεννιούνται ελεύθεροι και ίσοι"

There are no comments

Join the conversation

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*


error: Content is protected !!