Εθνικός Μηχανισμός Πρόληψης των Βασανιστηρίων & της Κακομεταχείρισης – Ετήσια Ειδική Έκθεση OPCAT 2017

Το 2017 ο Εθνικός Μηχανισμός Πρόληψης του Συνηγόρου του Πολίτη έθεσε σε εφαρμογή το πλάνο χαρτογράφησης των χώρων κράτησης σε όλη την επικράτεια, την αποτύπωση των συνθηκών σε όλους του χώρους στέρησης της ελευθερίας που εμπίπτουν στο πεδίο αρμοδιότητάς του. Συστηματικές επισκέψεις και αυτοψίες έλαβαν χώρα σε σωφρονιστικά καταστήματα, σε κρατητήρια της αστυνομίας και του λιμενικού σώματος, σε προαναχωρησιακά κέντρα κράτησης αλλοδαπών, σε μονάδες ακούσιας νοσηλείας, σε προνοιακά ιδρύματα σε όλη τη χώρα.

 

Εισαγωγή

Βοηθού Συνηγόρου του Πολίτη −
υπεύθυνου για την εκτέλεση της αρμοδιότητας
του Εθνικού Μηχανισμού Πρόληψης

 

Το 2017 – τέταρτη περίοδος άσκησης από το Συνήγορο του Πολίτη της ειδικής του αρμοδιότητας ως Εθνικού Μηχανισμού Πρόληψης των Βασανιστηρίων (ν. 4228/2014) – υπήρξε χρόνος προγραμματικής ανασύνταξης, επιχειρησιακής επανεκκίνησης και αποτελεσματικών παρεμβάσεων του Μηχανισμού για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε κάθε είδους καθεστώς κράτησης (ποινικό, διοικητικό, ψυχιατρικό, προνοιακό).

Τις εξελίξεις αυτές διευκόλυναν μια σειρά από οικονομικά, προγραμματικά και οργανωτικά μέτρα, όπως, κυρίως:

•  Η διάθεση – για πρώτη φορά – από την Πολιτεία οικονομικών πόρων στο Μηχανισμό (παρόλο που δόθηκε κατά τη διάρκεια του δευτέρου εξαμήνου του έτους), γεγονός που οδήγησε στην υπέρβαση των λειτουργικών προβλημάτων και του περιορισμού των δράσεων σε σχέση με την αποστολή του, παρέχοντας έτσι σημαντική ώθηση στην επιχειρησιακή του επανεκκίνηση·

•  Ο κεντρικός προγραμματισμός της Αρχής για τακτικές μηνιαίες εξορμήσεις κλιμακίων της στις Περιφέρειες της χώρας, δίνοντας έτσι την ευκαιρία στο Μηχανισμό να συστηματοποιήσει τις αυτοψίες του στους τόπους κράτησης ανά Περιφέρεια, οργανώνοντας είτε αρχικές είτε επαναληπτικές (follow up) επισκέψεις σ’ αυτούς και επιδιώκοντας να πραγματοποιεί τουλάχιστον μία επίσκεψη ετησίως στον καθένα·

•  Ο εμπλουτισμός της ομάδας των ειδικών επιστημόνων της Αρχής που συμμετέχουν στο Μηχανισμό με νέα στελέχη και ο καταμερισμός τους σε 4 ειδικότερες υποομάδες, ανάλογα με τις θεματικές περιοχές ελέγχου του Μηχανισμού (σωφρονιστικά καταστήματα, χώροι διοικητικής κράτησης: κρατητήρια αστυνομίας / λιμενικού και προαναχωρησιακά κέντρα κράτησης αλλοδαπών, μονάδες ακούσιας νοσηλείας, προνοιακά ιδρύματα), ώστε να εξασφαλίζεται τόσο η ενδελεχής διερεύνηση των επιμέρους καθεστώτων κράτησης όσο και η αλληλοτροφοδότηση των υποομάδων, με στόχο την απόκτηση σφαιρικής αντίληψης γύρω από τα προβλήματα της εφαρμογής στη χώρα μας μέτρων στέρησης της ελευθερίας, καθώς και της προάσπισης των δικαιωμάτων των κρατουμένων.

Στο πλαίσιο αυτό, ο Εθνικός Μηχανισμός Πρόληψης απέκτησε νέα δυναμική, που τον οδήγησε στη σταδιακή εμπέδωση της θέσης του ως φορέα εξωτερικού ελέγχου των συνθηκών κράτησης σε εθνικό επίπεδο, καθιερώνοντάς τον, ταυτόχρονα, ως έγκυρο συνομιλητή της διοίκησης σχετικά με την πρόληψη των προσβολών των δικαιωμάτων των κρατουμένων.

Άλλωστε, η μακρόχρονη εμπειρία της Αρχής από την άσκηση των γενικών και ειδικών αρμοδιοτήτων της, της έχει προσδώσει κύρος και αξιοπιστία σε ζητήματα προστασίας των δικαιωμάτων των κρατουμένων και εξασφάλισης των διεθνών προτύπων στις συνθήκες κράτησης. Η αντίστοιχη τεχνογνωσία που έχει δημιουργηθεί αποτυπώνεται σε πολλές εκθέσεις και πορίσματα της Αρχής και βρίσκεται στη διάθεση των φορέων άσκησης πολιτικής, ενώ με ικανοποίηση διαπιστώνουμε ότι ολοένα και περισσότερες προτάσεις της υιοθετούνται από τη διοίκηση και ενσωματώνονται στην εθνική μας νομοθεσία.

Η παρούσα Έκθεση αποτυπώνει τη λειτουργία του Εθνικού Μηχανισμού Πρόληψης κατά το 2017 τόσο σε επίπεδο επισκέψεων – αυτοψιών σε χώρους κράτησης όσο και σε σχέση με παρεμβάσεις του σε θεσμικά ζητήματα, καθώς επίσης τη δικτύωση και συνεργασία του με αντίστοιχους κοινωνικούς φορείς.

Πέρα, όμως, από την ανάπτυξη των επιχειρησιακών δράσεων του Μηχανισμού σε εθνικό επίπεδο, κατά το 2007 εντάθηκε η παρουσία του σε διεθνές επίπεδο (ιδίως ευρωπαϊκό) με τη συμμετοχή εκπροσώπων του σε πανευρωπαϊκές ή περιφερειακές συναντήσεις και την ένταξή του σε αντίστοιχα fora και δίκτυα, γεγονός που ενίσχυσε την ανταλλαγή τεχνογνωσίας και εμπειριών του με ομόλογους φορείς.

Τα συμπεράσματα από τους ελέγχους του Μηχανισμού σε κάθε επιμέρους τόπο κράτησης, καθώς και οι ειδικότερες συστάσεις του προς τη διοίκηση παρατίθενται διεξοδικά στα αντίστοιχα κεφάλαια της Έκθεσης. Σε γενικές γραμμές, ωστόσο, διαπιστώνεται ότι η εξασφάλιση δικαιοπολιτικών όρων και διεθνών προτύπων στις συνθήκες κράτησης προϋποθέτει σχεδιασμούς και παρεμβάσεις σε άλλα πεδία, που προηγούνται ή έπονται αυτού καθαυτού του γεγονότος της κράτησης -όπως, κυρίως, στρατηγικό σχεδιασμό, επιχειρησιακούς στόχους και προγραμματικές δράσεις στα αντίστοιχα πεδία άσκησης πολιτικής (αντεγκληματικής, σωφρονιστικής, μεταναστευτικής, προσφυγικής, ψυχιατρικής, προνοιακής) – τα οποία, όμως, επηρεάζουν αποφασιστικά τη διαμόρφωση των όρων και των συνθηκών κράτησης στους αντίστοιχους τόπους (φυλακές, προαναχωρησιακά κέντρα, κρατητήρια αστυνομίας και λιμενικού, ψυχιατρικά νοσοκομεία και τμήματα, προνοιακά ιδρύματα).

Ο Συνήγορος του Πολίτη, με την άσκηση της ειδικής του αρμοδιότητας ως Εθνικού Μηχανισμού Πρόληψης, θα συνεχίσει να επιβεβαιώνει τη δικαιοπολιτική αποστολή του μέσα σ’ αυτό καθαυτό το πεδίο της λειτουργίας των θεσμών καταστολής. Άλλωστε, η ανάθεση από την πολιτεία του εξωτερικού ελέγχου των συνθηκών κράτησης σε μια συνταγματικά κατοχυρωμένη Ανεξάρτητη Αρχή δεν αποβλέπει, απλώς, σε μια τυπικά σύννομη διαχείριση της στέρησης της ελευθερίας των κρατουμένων αλλά, ουσιαστικότερα, στη συνολική οριοθέτηση της οικονομίας της καταστολής σε σχέση με τα δικαιώματα του ανθρώπου.

Απ’ αυτή την άποψη, κάθε καθεστώς στέρησης της ατομικής ελευθερίας (ποινικό, διοικητικό, ψυχιατρικό, προνοιακό) οφείλει να εξασφαλίζει τόσο την τήρηση των ορίων της νομιμότητάς του όσο και τη λογοδοσία των φορέων του, ώστε η λειτουργία του να καθίσταται περισσότερο διαφανής και δικαιοπολιτικά συμβατή.

— Γιώργος Π. Νικολόπουλος
Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου

 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΤΟ ΠΛΗΡΕΣ ΚΕΙΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΘΕΣΗΣ ΕΔΩ

Διαβάστε Επίσης  Ευρωπαϊκές Εκλογές 2019: Γνωρίζατε ότι χιλιάδες Ευρωπαίοι δεν θα μπορούν να ψηφίσουν εξαιτίας της αναπηρίας τους;

There are no comments

Join the conversation

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*


error: Content is protected !!