Προτάσεις για μια Διαπολιτισμική Προσέγγιση στην Εκπαίδευση

Λευτέρης Μαργαρίτης

Για μια συνολική διαπολιτισμική προσέγγιση στην εκπαιδευτική διαδικασία προτείνονται τα ακόλουθα μέτρα:

Η βασική πρακτική συνίσταται στη συνεκπαίδευση παιδιών που είναι φορείς ενός διαφορετικού πολιτισμικού και γλωσσικού κεφαλαίου. Αυτό σημαίνει, ότι τα παιδιά της κυρίαρχης ομάδας και των μειονοτήτων φοιτούν στα ίδια σχολεία. Με τον τρόπο αυτόν προωθείται η απαιτούμενη αλληλεπίδραση και αποφεύγεται η περιθωριοποίηση των μειονοτήτων που συχνά προκύπτει, όταν η εκπαίδευσή τους πραγματοποιείται σε διαφορετικά σχολεία από εκείνα της κυρίαρχης ομάδας.

Η διαπολιτισμική διεύρυνση των προγραμμάτων διδασκαλίας με την αντιπροσώπευση των ξένων πολιτισμών σε αυτά και με συζήτηση θεμάτων όπως η ξενοφοβία και οι σχέσεις μεταξύ κυρίαρχης ομάδας και μειονοτήτων κατανόηση. Ο George Auernheimer (2001) τονίζει στο βιβλίο του «Migration als Herausforderung für pädagogische Institutionen» ότι κάθε παιδαγωγική δράση πρέπει να ακολουθεί δύο θεμελιώδεις αρχές: «Ίση μεταχείριση» ως αξίωση της κοινωνικής δικαιοσύνης και «σύνδεση με το βιόκοσμο» ως απαραίτητη προϋπόθεση, προκειμένου να προωθήσουμε αποτελεσματική μετάδοση γνώσης και να φέρουμε τους μαθητές εκεί όπου αυτοί βρίσκονται. Η συνεκπαίδευση των παιδιών που μόλις αναφέρθηκε δεν έχει νόημα και μάλιστα μπορεί να οδηγήσει σε πολιτισμική αφομοίωση, αν τα προγράμματα δεν συμπεριλάβουν τους «άλλους» και την οπτική τους γωνία. Η διαπολιτισμική προοπτική μπορεί να ενταχθεί σε όλα τα γνωστικά αντικείμενα του σχολικού προγράμματος. 

Εφαρμογή εναλλακτικών διδακτικών προσεγγίσεων που συνάδουν με τη διαπολιτισμική εκπαίδευση και οργάνωση κοινών προγραμμάτων συνεργασίας μαθητών διαφορετικής πολιτισμικής προέλευσης. Στόχοι σε αυτό το πλαίσιο αποτελούν η αξιοποίηση του μορφωτικού κεφαλαίου των μειονοτικών μαθητών, συμπεριλαμβανομένων των γνώσεων, των δεξιοτήτων και των ταλέντων που φέρουν ήδη αυτά τα παιδιά από τη χώρα προέλευσής τους, η βελτίωση των μαθησιακών επιδόσεων όλων των μαθητών, η συνειδητοποίηση από τους μαθητές πολιτισμικών ομοιοτήτων. Η οργάνωση κοινών προγραμμάτων είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς αγγίζει όχι μόνο τη γνωστική αλλά και τη συναισθηματική σφαίρα της προσωπικότητας των μαθητών. Αυτό σημαίνει περισσότερες πιθανότητες επίδρασης στις αντιλήψεις ή και στις στάσεις των μαθητών.

Διαβάστε Επίσης  Social Dynamo: για μια δυναμική κοινωνία των πολιτών

Η λειτουργική σύνδεση της εκμάθησης της ελληνικής με βάση την μητρική γλώσσα των αλλοδαπών μαθητών. Οι γλώσσες, η ιστορία και ο πολιτισμός των χωρών προέλευσης πρέπει να διδάσκονται σε όλες τις βαθμίδες εκπαίδευσης χωρίς να θεωρούνται μαθήματα δευτερεύοντα για να αντιμετωπίζονται ισάξια με τη γλώσσα, τη λογοτεχνία και την ιστορία της χώρας υποδοχής.  Βασικό για τα παιδιά της σχολικής ηλικίας είναι να τους δοθεί η ευκαιρία να αξιοποιήσουν τις γνώσεις τους στη γλώσσα της χώρας προέλευσης.

Η ανάγκη για ενίσχυση της διαπολιτισμικότητας στον εκπαιδευτικό χώρο οδηγεί αναγκαστικά στην αναμόρφωση των Αναλυτικών Προγραμμάτων. Τα νέα προγράμματα θα πρέπει να αντικατοπτρίζουν τις κοινωνικές αλλαγές. Η ριζική αναβάθμιση της σχολικής ζωής προϋποθέτει τη δημιουργία ενός ανοιχτού προγράμματος που θα επιτρέπει τη δημιουργική παρέμβαση και των εκπαιδευτικών, των ατόμων δηλαδή που έρχονται καθημερινά σε επαφή με τους μαθητές και τις ιδιαίτερες τους ανάγκες.  

Απαλλαγή των προγραμμάτων διδασκαλίας και των σχολικών εγχειριδίων από προκαταλήψεις, στερεότυπα και εικόνες εχθρού και επίσης ανάδειξη όχι μόνο των πολιτισμικών διαφορών αλλά και των ομοιοτήτων που υπάρχουν ανάμεσα στις πολιτισμικές ομάδες και στους λαούς. Την πρακτική αυτή ενισχύουν τα αποτελέσματα της έρευνας των σχολικών εγχειριδίων, τα αποτελέσματα της οποίας όσον αφορά τη χώρα μας και τις υπόλοιπες βαλκανικές χώρες είναι αποκαλυπτικά. 

Την δημιουργία εξατομικευμένου και ευέλικτου προγράμματος ενίσχυσης των αδύναμων μαθητών στα πλαίσια του διευρυμένου ωραρίου, ολοήμερο σχολείο, σε όλα τα σχολεία. Ο θεσμός του ολοήμερου σχολείου προάγει την πολιτιστική επικοινωνία, την αμοιβαία γνωριμία και καλύτερη συνεργασία των παιδιών καθώς και τον αμοιβαίο σεβασμό και αποδοχή της διαφορετικότητας. Αποτελεί ένα άλλο μοντέλο σχολικής μονάδας και όχι απλώς διεύρυνση του ωραρίου. Μέσα από τις ποικίλες και χαλαρές δραστηριότητες του εξασφαλίζει τις κατάλληλες προϋποθέσεις  για δημιουργικότητα μακριά από τον ανταγωνισμό της επίδοσης των μαθημάτων. Ακόμη, η παιγνιώδης μορφή της γνώσης και οι υπεύθυνες και ομαδικές δραστηριότητες διευκολύνουν τον διαπολιτισμικό διάλογο.

—————– ————————

Βιβλιογραφία

Γκότοβος, Α., (1997) Εθνική Ταυτότητα και Διαπολιτισμική εκπαίδευση. Η Λέσχη των εκπαιδευτικών 

Νικολάου, Γ., (2000) Ένταξη και εκπαίδευση των αλλοδαπών μαθητών στο δημοτικό σχολείο. Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα   

Νικολάου, Γ., (2011) Διαπολιτισμική Διδακτική, Το Νέο Περιβάλλον- Βασικές Αρχές, Πεδίο  

Καψάλης, Α., Μπονίδης, Κ., Σιπητάνου, Α., (επιμ.) (2000) Η εικόνα του «άλλου»/ γείτονα στα σχολικά βιβλία των βαλκανικών χωρών, Πρακτικά Διεθνούς Συνεδρίου, Αθήνα: Τυπωθήτω   

Παλαιολόγου, Ν.,  Ευαγγέλου, Ο., (2012) Μετανάστες μαθητές δεύτερης γενιάς στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, εκδ. Πεδίο

Χρυσαφίδης, Κ., (2007) Προλεγόμενα: Διαπολιτισμική Εκπαίδευση και Αναλυτικά Προγράμματα. Στο Ο. Ευαγγέλου (επιμ.), Διαπολιτισμικά Αναλυτικά Προγράμματα (σελ. 9-21). Αθήνα: Τυπωθήτω- Γιώργος Δαρδανός

Χατζησωτηρίου, Χ.,Ξενοφώντος, Κ., (επιμ.) (2014) Διαπολιτισμική Εκπαίδευση:προκλήσεις, παιδαγωγικές θεωρήσεις και εισηγήσεις, Σειρά: Έρευνα Εκπαίδευση, Καβάλα:Σαΐτα 

Auernheimer, G., (2003³) Einführung in die Interkulturelle Pädagogik, Darmstadt: Wissenschaftliche Buchgesellschaft

Barrett, M., (2013) Developing the Intercultural competence through Education (διαθέσιμο στην ηλεκτρονική διεύθυνση: http://www.academia.edu/3150166/Developing_Intercultural_Competence_through_Education

Διαβάστε Επίσης  Τι σημαίνει να είσαι άντρας και φεμινιστής;

There are no comments

Join the conversation

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*


error: Content is protected !!