Το Δικαίωμα στη Ζωή

Οι πρώτες έξι λέξεις του Άρθρου 3 της Οικουμενικής Διακήρυξης των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων βρίσκονται στον πυρήνα των παγκοσμίων προσπαθειών για την κατάργηση της θανατικής ποινής. Εάν το Άρθρο 3 κατοχυρώνει το δικαίωμα στη ζωή, σημειώνουν οι υπέρμαχοι της κατάργησης της θανατικής ποινής, πως μπορεί να δικαιολογείται η αφαίρεση ζωής από το κράτος; Όπως είχε τονίσει ο Νοτιο-Αφρικανός αγγλικανός επίσκοπος Desmond Tutu «το να πάρεις μια ζωή όταν μια άλλη ζωή έχει χαθεί είναι εκδίκηση, όχι δικαιοσύνη«. 

Άρθρο 3.- Κάθε άτομο έχει δικαίωμα στη ζωή, την ελευθερία και την προσωπική του ασφάλεια.

Οι συγγραφείς της Οικουμενικής Διακήρυξης των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (UDHR) του 1948, είχαν νωπές τις μνήμες των στρατοπέδων συγκεντρώσεως των ναζί και την κρατική οργάνωση για τη σφαγή εκατομμυρίων ανθρώπων, απλά και μόνο επειδή δεν ήταν οι «σωστοί» τύποι ανθρώπων. Το Άρθρο 3 – και το Άρθρο 5 και 9 κατά των βασανιστηρίων και της αυθαίρετης σύλληψης που έχουν άμεση σχέση – αποτέλεσαν κατηγορηματική αποκήρυξη της πεποίθησης του Χίτλερ για την υπεροχή του κράτους να ελέγχει τις ζωές των ανθρώπων.

Ο χιλιανός συντάκτης Hernan Santa Cruz εξήγησε ότι πολλά από τα άρθρα της UDHR βασίζονται στην πεποίθηση ότι «τα συμφέροντα του ατόμου έρχονται πρώτα σε σχέση με εκείνα του κράτους και ότι δεν πρέπει να επιτρέπεται στο κράτος να στερεί από το άτομο την αξιοπρέπειά του και τα βασικά του δικαιώματα.»

Το δικαίωμα στη ζωή έχει γίνει ένα από τα βασικά δικαιώματα που έχουν γίνει αποδεκτά από τις χώρες. Το 77% των συνταγμάτων του κόσμου περιλαμβάνει αυτό το δικαίωμα, σε σύγκριση με το 27% των συνταγμάτων που ίσχυαν το 1945, όταν ιδρύθηκε ο ΟΗΕ.

 

Δείτε επίσης: Η σχέση της φτώχειας με τη θανατική ποινή

 

Το Άρθρο 3 δεν αφορά απλώς την θανατική ποινή. Είναι θεμελιώδους σημασίας για την απόλαυση όλων των άλλων δικαιωμάτων. Αυτό τονίστηκε σε ένα «οιονεί» νομικό έγγραφο-«γενικό σχόλιο» που δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο του 2018 από την Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, ένα σώμα ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων που παρακολουθεί την εφαρμογή του Διεθνούς Συμφώνου για τα ατομικά και πολιτικά δικαιώματα, μία από τις δύο συμβάσεις που επεκτείνουν την UDHR.

Στο έγγραφο αναφερόταν ότι η υποχρέωση προστασίας, σεβασμού και διασφάλισης του δικαιώματος στη ζωή καλύπτει πολλά άλλα ζητήματα, συμπεριλαμβανομένων των σύγχρονων τεχνολογιών, όπως η χρήση των drones σε ένοπλες συγκρούσεις. Αναφορικά με το μέλλον, η περιβαλλοντική υποβάθμιση, η κλιματική αλλαγή και η μη βιώσιμη ανάπτυξη αποτελούν σοβαρή απειλή για τη δυνατότητα των σημερινών και των μελλοντικών γενεών να απολαμβάνουν το δικαίωμα στη ζωή.

Άλλοι ισχυρίστηκαν ότι το άρθρο 3 περιλαμβάνει πολλά άλλα ζητήματα – στέρηση της υγειονομικής περίθαλψης που οδηγεί σε θάνατο, εξωδικαστικές εκτελέσεις, ακόμη και χρήση πυρομαχικών από αστυνομικά όργανα εναντίον άοπλων διαδηλωτών. 

Ο Antônio Cançado Trinidade, τότε Πρόεδρος του Διαμερικανικού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, έγραψε ότι «η αυθαίρετη στέρηση της ζωής δεν περιορίζεται στην παράνομη πράξη ανθρωποκτονίας. Επεκτείνεται στην στέρηση του δικαιώματος να ζει κανείς με αξιοπρέπεια».

 

Δείτε επίσης: «Όλοι οι άνθρωποι γεννιούνται ελεύθεροι και ίσοι»

 

Το δικαίωμα στη ζωή διευρύνεται σε τέσσερις Συνθήκες των Ηνωμένων Εθνών που έχουν ως στόχο την κατάργηση της θανατικής ποινής και από το 2007 η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ έχει εγκρίνει πέντε μη δεσμευτικά ψηφίσματα που ζητούν παγκόσμιο μορατόριουμ για τις εκτελέσεις, ως βήμα προς την ενδεχόμενη κατάργηση τους. «Δεν υπάρχει χώρος για τη θανατική ποινή στον 21ο αιώνα«, δήλωσε ο πρώην Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Μπαν Κι Μουν.

Όταν η Οικουμενική Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων εγκρίθηκε στις 10 Δεκεμβρίου του 1948, μόνο 14 χώρες είχαν καταργήσει τη θανατική ποινή. Εβδομήντα χρόνια μετά, περισσότερα από τα δύο τρίτα των κρατών μελών του ΟΗΕ είτε την έχουν καταργήσει είτε δεν την εφαρμόζουν πλέον. Ακόμη και σε χώρες που έχουν υποχρεωτική θανατική ποινή, δεν επιβάλλεται πάντοτε με εκτελέσεις. Στα τέλη Μαρτίου του 2016, για παράδειγμα, ο αναπληρωτής πρωθυπουργός της Μαλαισίας ανακοίνωσε ότι 829 άτομα καταδικάστηκαν σε θάνατο μεταξύ του 2010 και του Μαρτίου του 2016, αλλά μόνο 12 εκτελέσεις πραγματοποιήθηκαν εκείνη την περίοδο. 

Τα περισσότερα έθνη που έχουν καταργήσει τη χρήση της θανατικής ποινής ανέφεραν τα ανθρώπινα δικαιώματα ως το κύριο κίνητρο, ενώ ο σταθερά συρρικνούμενος αριθμός εθνών που διατηρούν τη θανατική ποινή (88 κράτη) ή που εκτελούν κανονικά ανθρώπους (39 κράτη), αποφεύγουν να κατατάσσουν τη θανατική ποινή ως ζήτημα ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Ωστόσο, οι απειλές για τη ζωή δεν προέρχονται μόνο από το κράτος, αλλά και από το γείτονά ή τον σύντροφό, από εγκληματικές συμμορίες και ένοπλες ομάδες και τα κράτη υποχρεούνται να προστατεύουν τους πολίτες τους.

Οι δολοφονίες γυναικών και κοριτσιών – από τους συντρόφους τους, από ξένους, από τους γονείς που προτιμούν τα αγόρια – συνιστούν επίσης μια ιδιαίτερη τάξη και πολύ συνηθισμένη παραβίαση αυτού του θεμελιώδους δικαιώματος και οι γυναίκες όλων των ηλικιών εξακολουθούν να υφίστανται ανεπαρκούς νομικής και φυσικής προστασίας από τις κρατικές αρχές και τα θεσμικά όργανα. Όπως ανέφερε η Rashida Manjoo, πρώην ειδική εισηγήτρια του ΟΗΕ για τη βία κατά των γυναικών: «Οι γυναίκες που υποβάλλονται σε συνεχή βία βρίσκονται πάντα στη «πτέρυγα των μελλοθάνατων, πάντα με τον φόβο της εκτέλεσης«.

 

Δείτε επίσης: Call It Femicide: Έκθεση του Καναδικού Παρατηρητηρίου για την Γυναικοκτονία

 

 

Πηγή: ohchr.org

Απόδοση/Επιμέλεια: Τομπέα Ελένη

socialpolicy.gr 

 

Διαβάστε Επίσης  Διεθνής Ημέρα κατά της Ομοφοβίας, Τρανσοφοβίας και Αμφιφυλοφοβίας 2019: Δικαιοσύνη και Προστασία για όλους

There are no comments

Join the conversation

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*


error: Content is protected !!