Επτά τρόποι με τους οποίους έχει αλλάξει η μητρότητα (ή μήπως όχι;) τα τελευταία 25 χρόνια

© UNFPA/Bruno Feder

Εικοσιπέντε χρόνια πριν, ο κόσμος άλλαζε. Η Νότιος Αφρική διεξήγαγε τις πρώτες πολυφυλετικές εκλογές, εκλέγοντας τον Νέλσον Μαντέλα ως πρόεδρο. Η Σουηδία ξεκίνησε την αναγνώριση του συμφώνου συμβίωσης ή άλλης μορφής καταχωρισμένης συμβίωσης μεταξύ ομόφυλων ζευγαριών. Ήταν το ξεκίνημα της εποχής του διαδικτύου. 

Ήταν επίσης η αρχή μιας παγκόσμιας συναίνεσης σχετικά με την σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία – μια συναίνεση που στόχευε να ενδυναμώσει τις γυναίκες και τις κοινότητες ώστε να καθορίζουν οι ίδιες το μέλλον τους. 

Στη Διεθνή Διάσκεψη για τον Πληθυσμό και την Ανάπτυξη (ICPD) στο Κάιρο, 179 κυβερνήσεις υιοθέτησαν ένα καινοτόμο Πρόγραμμα Δράσης που καλούσε για πρόσβαση όλων των ανθρώπων στη φροντίδα σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας, περιλαμβάνοντας τον οικογενειακό προγραμματισμό, και την ενίσχυση των υπηρεσιών μητρικής υγείας. 

Στα χρόνια που ακολούθησαν, η ιατρική πρόοδος,  η κοινωνική εξέλιξη και η αύξηση της υποστήριξης των γυναικείων δικαιωμάτων, βοήθησαν να επαναδιαμορφωθεί η εμπειρία της μητρότητας σε όλο τον κόσμο. Όμως, πόσα έχουν αλλάξει πραγματικά;

Παρακάτω θα διαβάσετε με ποιον τρόπο έχει αλλάξει η μητρότητα – αλλά και πως έχει παραμείνει ίδια.

 

Σήμερα, η Alma υπερασπίζεται τα γυναικεία δικαιώματα. “Οι γυναίκες σήμερα γνωρίζουν πολύ καλά ότι έχουν δικαιώματα και θα πρέπει να μπορούν να αποφασίζουν τι θα συμβεί στο σώμα τους.”© UNFPA/Rizzo Producciones

1. Οι γυναίκες είναι λιγότερο πιθανό να πεθάνουν εξαιτίας της τεκνοποίησης

Η lma Odette Chacón, από τη Γουατεμάλα, ήταν νεαρή έφηβη όταν η μητέρα της πέθανε κατά τον τοκετό.  “Ήταν πολύ δύσκολα” θυμάται η κ. Chacón, που τώρα βρίσκεται στην ηλικία των 60 ετών.  “Ξαφνικά χάνεις το κύριο μέλος της οικογένειας, με κάθε άνθρωπο να ακολουθεί μετά μία δύσκολη πορεία.”

Τέτοιες τραγωδίες είναι λιγότερο συχνές σήμερα.  Κατά την τελευταία 25ετία, η μητρική θνησιμότητα έχει μειωθεί κατά 40%. Πρόκειται για ένα τεράστιο επίτευγμα  – αλλά ένα επίτευγμα που υπολείπεται κατά πολύ των παγκόσμιων στόχων. 

Κατά τη Διεθνή Διάσκεψη για τον Πληθυσμό και την Ανάπτυξη το 1994, οι ηγέτες στόχευαν στη μείωση των μητρικών θανάτων σε λιγότερους από 75 ανά 100.000 γεννήσεις. Σήμερα, το ποσοστό της μητρικής θνησιμότητας αντιστοιχεί σε 216 θανάτους ανά 100.000 γεννήσεις. 

Περισσότερες από 800 γυναίκες πεθαίνουν κάθε μέρα κατά τον τοκετό. Οι περισσότεροι από αυτούς του θανάτους μπορούν να προληφθούν. 

 

Η Tefta, μαία, βοηθούσε συχνά σε γέννες που πραγματοποιούνταν στα σπίτια. “Έχω βοηθήσει αρκετά γιατί πολλοί τοκετοί γίνονταν στα σπίτια—δεν υπήρχαν πολλά κέντρα υγείας.» ©UNFPA/G. Banaj

2. Περισσότερες γυναίκες εισέρχονται στην μητρότητα υπό την φροντίδα έμπειρων επαγγελματιών υγείας, όπως οι μαίες

Ένας κύριος λόγος για τον οποίο η μητρική θνησιμότητα φθίνει είναι επειδή οι γυναίκες λαμβάνουν τη φροντίδα έμπειρων μαιών.  Η παρουσία έμπειρων μαιών κατά τη γέννα αυξήθηκε από το 67% που ήταν το 2010 στο 79% το 2017.  

Το Ταμείο των Ηνωμένων Εθνών για τον Πληθυσμό (UNFPA) εργάζεται με τις κυβερνήσεις και τις ενώσεις των επαγγελματιών μαιευτικής για να διευρυνθεί η κάλυψη αυτής της φροντίδας που σώζει ζωές, υποστηρίζοντας πάνω από 700 σχολές μαιευτικής και εκπαιδεύοντας πάνω από 115.000 μαιευτικό προσωπικό από το 2009. 

Παρόλα αυτά, πολλά χρειάζονται ακόμα να γίνουν. Περίπου 30 εκατομμύρια γυναίκες δεν γεννούν σε εγκαταστάσεις υγειονομικής περίθαλψης και 45 εκατομμύρια λαμβάνουν ανεπαρκή προγεννητική φροντίδα.  

Όμως η Tefta Shakai, μια μαία στην Αλβανία, είναι αισιόδοξη. Έχει δει την αλλαγή που έχει επιφέρει το επάγγελμα της – και την εξέλιξη που οι ίδιες της οι κόρες και τα εγγόνια απολαμβάνουν.  

 “Είμαι πολύ χαρούμενη που έχω βοηθήσει τόσες γυναίκες” ανέφερε στο UNFPA.

 

H Mediha ανέφερε πως το να φροντίζει τα πέντε παιδιά της αποτελεί πρόκληση. © UNFPA/I. Kapetanovi´c

3.Οι γυναίκες είναι πιο πιθανό να γίνουν μητέρες από επιλογή, και όχι από τύχη

Τα τελευταία 25 χρόνια, η συχνότητα της αντισύλληψης αυξήθηκε κατά 25%.  Οι ακούσιες εγκυμοσύνες μειώθηκαν κατά 16%. 

Αυτά τα ποσοστά αντιπροσωπεύουν μία αλλαγή στην γυναικεία υγεία και τα γυναικεία δικαιώματα. Όταν οι γυναίκες είναι ενδυναμωμένες ώστε να επιλέξουν μόνες πότε και αν επιθυμούν να κάνουν παιδιά, είναι περισσότερο ικανές να εκπληρώσουν τις επιθυμίες τους σε σχέση με την εκπαίδευση όπως και τις προσδοκίες τους. 

Παρά όμως αυτές τις κατακτήσεις, πολλές γυναίκες εξακολουθούν να μην έχουν τον πλήρη έλεγχο του σώματος τους και των αναπαραγωγικών τους δικαιωμάτων. Σήμερα, περισσότερες από 200 εκατομμύρια γυναίκες σε όλο τον κόσμο επιθυμούν να αποφύγουν την εγκυμοσύνη αλλά δεν χρησιμοποιούν ασφαλή και αποτελεσματική σύγχρονη αντισύλληψη.  

Η Mediha Besic, από τη Βοσνία Ερζεγοβίνη, γνωρίζει αυτό το πρόβλημα πολύ καλά. Η ίδια έγινε μητέρα σε ηλικία 16 ετών. Τώρα στην ηλικία των 35 ετών, έχει πέντε παιδιά. “Θέλω να χρησιμοποιήσω αντισύλληψη, αλλά όταν δεν έχεις χρήματα, δεν είναι προσιτό,”ανέφερε πρόσφατα στο UNFPA. 

 

Διαβάστε επίσης:  Παγκόσμια Ημέρα Πληθυσμών 2018: «Ο οικογενειακός προγραμματισμός είναι ανθρώπινο δικαίωμα»

 

“Αγαπώ τη δουλειά μου,” είπε η Rasamee στο UNFPA. Θέλει να δημιουργήσει μια μικρότερη οικογένεια από ότι οι προηγούμενες γενιές. © UNFPA/Lexicon

4. Οι γυναίκες αποκτούν λιγότερα παιδιά

25 χρόνια πριν, ο παγκόσμιος μέσος όρος γονιμότητας ήταν 2,9 γεννήσεις ανά γυναίκα. Σήμερα, το ποσοστό έχει μειωθεί σε 2,5 γεννήσεις, και αυτή η μείωση εκτιμάται πως θα συνεχιστεί.  

Αυτές οι αλλαγές αντανακλούν “την ολοένα και μεγαλύτερη συνειδητοποίηση της αναπαραγωγικής επιλογής, με την οποία περισσότερες γυναίκες και ζευγάρια μπορούν να αποφασίσουν τον αριθμό και τον προγραμματισμό της γέννησης των παιδιών τους ,” ανέφερε πρόσφατη έκθεση του γενικού γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών. 

Η Rasamee, στην Ταιλάνδη, είναι μια τέτοια γυναίκα. 

Έχει μια εντυπωσιακή εκπαίδευση, μια απαιτητική καριέρα και ένα νέο μωρό. Εκείνη και ο σύζυγός της προσαρμόζονται με χαρά στη νέα τους οικογένεια, και δηλώνουν ότι θα ήθελαν κάνουν ένα ακόμα παιδί – όμως όχι τρία ή τέσσερα παιδιά όπως συνηθιζόταν στην κοινότητα τους. 

“Είμαι τυχερή που σήμερα έχω περισσότερες ευκαιρίες,” είπε η Rasamee.

 

Η Shaimaa, στην Υεμένη, έμεινε έγκυος μετά τον γάμο της στα 14 της χρόνια. Τα ποσοστά εφηβικής εγκυμοσύνης είναι υψηλά σε πάρα πολλά μέρη του κόσμου, ειδικότερα σε περιοχές όπου υφίστανται παιδικοί γάμοι. “Στην κοινότητα μας, τα κορίτσια παντρεύονται σε νεαρή ηλικία, όπως 9 ή 10 ετών,” είπε η Shaima. “Στη δική μου περίπτωση, ήμουν 14 ετών και ο γάμος θεωρείται αργοπορημένος.” © UNFPA Yemen/Fahmia Al-Fotih

5. Οι γυναίκες είναι λιγότερο πιθανό να γίνουν μητέρες ενώ είναι ακόμα έφηβες 

Η μητρότητα, κατά μέσο όρο, ξεκινά αργότερα στη ζωή από ότι συνηθιζόταν παλαιότερα. Αυτή η αλλαγή εκφράστηκε μέσα από τη μείωση του παγκόσμιου ποσοστού των γεννήσεων κατά την εφηβική ηλικία.  

Το 1994, το ποσοστό γεννήσεων μεταξύ των εφήβων – κορίτσια ηλικίας 15 με 19 χρόνων – ήταν 65 γεννήσεις ανά 1.000 γυναίκες. Σήμερα, αυτός ο αριθμός είναι 44 γεννήσεις ανά 1.000 γυναίκες.

Αυτό το γεγονός αποτέλεσε μια τεράστια επίτευξη για την υγεία και τα δικαιώματα των γυναικών και κοριτσιών.  Η πρόωρη εγκυμοσύνη είναι καταστρεπτική για την ευημερία ενός κοριτσιού και τις προοπτικές της ζωής του. Οι έφηβες μητέρες είναι λιγότερο πιθανόν να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους ή να βρουν δουλειά. Είναι πιο ευάλωτες στην φτώχεια και στον αποκλεισμό, και η υγεία τους είναι πιο ευάλωτη. Στην πραγματικότητα, οι επιπλοκές από την εγκυμοσύνη και τον τοκετό είναι οι κύριες αιτίες θανάτου μεταξύ των έφηβων κοριτσιών.

Παρότι τα ποσοστά της εφηβικής εγκυμοσύνης έχουν μειωθεί, παραμένουν υψηλά σε πάρα πολλά μέρη του κόσμου, ιδιαίτερα σε μέρη όπου η πρόσβαση στην αντισύλληψη είναι χαμηλή και τα ποσοστά των παιδικών γάμων είναι υψηλά. 

 

Για 13 χρόνια, η Margret (αριστερά) ζούσε με το μαιευτικό συρίγγιο, υπομένοντας χλευασμό και απομόνωση. Τελικά έλαβε θεραπεία μέσα από σχετική εκστρατεία του UNFPA. Στη φωτογραφία, συνοδεύει την φίλη της Agnes, η οποία ζει επίσης με το συρίγγιο εδώ και 10 χρόνια, για να λάβει και εκείνη θεραπεία. © UNFPA Malawi/Henry Chimbali

6.Οι τραυματικές βλάβες κατά τον τοκετό- όπως το μαιευτικό συρίγγιο-αναγνωρίζονται ως ένα σημαντικό πρόβλημα υγείας

Παρόλο που η περίθαλψη της μητρικής υγείας έχει βελτιωθεί, η εγκυμοσύνη και ο τοκετός παραμένουν επικίνδυνα για πάρα πολλές γυναίκες σε όλο τον κόσμο. Για κάθε γυναίκα που πεθαίνει κατά τη διάρκεια του τοκετού, ένα εκτιμώμενο ποσοστό 20 – 30 γυναικών αντιμετωπίζουν τραυματισμούς, μολύνσεις ή αναπηρίες.  

Μια από τις πιο σοβαρές βλάβες κατά τον τοκετό είναι το μαιευτικό συρίγγιο – μια τρύπα στο κανάλι γέννησης που μπορεί να αναπτυχθεί κατά τη διάρκεια παρατεταμένης δυστοκίας.

Η επίδραση του στις γυναίκες είναι καταστροφική. Οι γυναίκες που επιβιώνουν από το συρίγγιο συχνά αντιμετωπίζουν ακράτεια, χρόνια προβλήματα υγείας και κοινωνική απομόνωση. Εκτιμάται πως εκατοντάδες χιλιάδες γυναίκες στην υπο-Σαχάρια Αφρική, την Ασία, την Αραβική περιφέρεια, τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική, ζουν με συρίγγιο, με αμέτρητα νέα περιστατικά να σημειώνονται κάθε χρόνο. 

Όμως αυτή η κατάσταση είναι σχεδόν εξ’ολοκλήρου αποτρέψιμη όταν οι γυναίκες έχουν πρόσβαση σε έγκαιρη και υψηλής ποιότητας φροντίδα υγείας – και ιδιαίτερα κατά τις καισαρικές τομές. Το πρόβλημα εξακολουθεί να υφίσταται διότι τα συστήματα υγείας αποτυγχάνουν να προστατέψουν τα δικαιώματα στην υγεία και τα ανθρώπινα δικαιώματα των φτωχότερων και πιο ευάλωτων γυναικών και κοριτσιών.

Όμως οι οργανισμοί υγείας έχουν αναδείξει αυτό το ζήτημα. Το 2003, το UNFPA και οι εταίροι του ξεκίνησαν Εκστρατεία για τον Τερματισμό του Μαιευτικού συριγγίου, η οποία τώρα έχει επεκταθεί σε περισσότερες από 50 χώρες για να θεραπεύσει και να ενδυναμώσει τις επιζήσασες από το συρίγγιο. Στις 23 Μαΐου του 2013, ο ΟΗΕ ξεκίνησε να εορτάζει τη Διεθνή Ημέρα για τον Τερματισμό του Μαιευτικού Συριγγίου, μια ετήσια ημέρα για την ενθάρρυνση δράσεων αναφορικά με αυτό το ζήτημα. Και δύο χρόνια πριν, ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών πραγματοποίησε παγκόσμιο κάλεσμα για τον τερματισμό του συριγγίου μέσα στα χρονικά πλαίσια μιας γενιάς.

 

Διαβάστε επίσης: Έγκυες γυναίκες από όλο τον κόσμο αποκαλύπτουν τα «απαραίτητα» για την ώρα της γέννας 

 

Η Rajeshwari είπε πως κατά τη διάρκεια της ζωής της, έχει δει σημαντικές αλλαγές στις προσδοκίες και τις ευκαιρίες για τις γυναίκες. © UNFPA/Stormy Clicks

7. Το άνισο οικογενειακό φορτίο που αναλαμβάνουν οι μητέρες (και άλλες γυναίκες φροντίστριες) έχει μειωθεί – αλλά μόνο κατά 7 λεπτά 

Τα τελευταία 25 χρόνια, έρευνες χρήσης χρόνου έχουν καταδείξει μια τεράστια έμφυλη ανισορροπία στην μη αμειβόμενη οικιακή εργασία, συμπεριλαμβανομένης της παιδικής φροντίδας και της φροντίδας ηλικιωμένων. Αυτές οι ανισότητες επιμένουν ακόμα και όταν οι γυναίκες εργάζονται τις ίδιες ώρες εκτός σπιτιού. Σύμφωνα με τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας, οι γυναίκες, κατά μέσο όρο, δαπανούν περίπου 3 φορές περισσότερο χρόνο για την παιδική φροντίδα και για άλλες οικιακές εργασίες από ό,τι οι άνδρες. 

Σε 23 χώρες όπου τα στοιχεία είναι διαθέσιμα, το μερίδιο των ανδρών στη μη αμειβόμενη φροντίδα έχει αυξηθεί κατά τις τελευταίες δεκαετίες – αλλά όχι κατά πολύ. Μεταξύ του 1997 και του 2012, το έμφυλο χάσμα στην κατανομή του χρόνου για μη αμειβόμενη φροντίδα μειώθηκε μόλις κατά 7 λεπτά την ημέρα. 

“Με αυτόν τον ρυθμό, θα χρειαστούν 210 χρόνια (δηλαδή έως το 2228) για να γεφυρωθεί το έμφυλο χάσμα στην κατανομή του χρόνου για την μη-αμειβόμενη φροντίδα σε αυτές τις χώρες,” ανέφερε η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας το 2018 σε έκθεση της. 

Αυτό το δυσανάλογο φορτίο μειώνει το διαθέσιμο χρόνο των γυναικών για αμειβόμενη εργασία και άλλες δραστηριότητες. Για πάρα πολλές γυναίκες, ένα παιδί σημαίνει πως πρέπει να εγκαταλείψουν την αγορά εργασίας για να σηκώσουν το φορτίο των οικογενειακών ευθυνών. 

Στην Ινδία, η Rajeshwari ένιωσε ότι οι έμφυλοι ρόλοι και προσδοκίες περιόριζαν τις φιλοδοξίες της. Μετά το γάμο της, αφιέρωσε τη ζωή της στην φροντίδα της οικογένειας της. 

Τώρα σε ηλικία 60 ετών, αναπολεί με ευχαρίστηση το παρελθόν για τα δύο μορφωμένα και επιτυχημένα παιδιά της. Θέλει όμως να έχουν περισσότερες ευκαιρίες από όσες είχε εκείνη. “Τους έλεγα ιστορίες και τους διάβαζα βιβλία με έμφαση στην προσφορά και τη σημασία της τιμιότητας. Λαχταρούσα να τα δω να μεγαλώνουν και να φθάσουν ψηλότερα” είπε.

 

Πηγή: unfpa.org

Απόδοση: Τομπέα Ελένη

Επιμέλεια: Ντούνης Ανδρέας

socialpolicy.gr

 

Διαβάστε Επίσης  Η ντροπή και η παραπληροφόρηση για την έμμηνο ρύση συνδέονται με σοβαρές ανησυχίες για τα ανθρώπινα δικαιώματα

There are no comments

Join the conversation

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*


error: Content is protected !!