Μεθοδολογία και Υπολογισμός Τιμών Αναφοράς για το Κόστος Ενοικίου και Πάγιων Εξόδων

Δημήτρης Μπουρίκος

Κοινωνικός Λειτουργός-Πολιτικός Επιστήμονας

Αποφ. Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης

http://independent.academia.edu/DimitrisBourikos

1.     Εισαγωγή

Στο πλαίσιο σχεδιασμού και υλοποίησης κοινωνικών προγραμμάτων για τη στεγαστική στήριξη νοικοκυριών σε ανάγκη αλλά και  στο πλαίσιο αξιολόγησης/εκτίμησης της επάρκειας της παρεχόμενης στήριξης, αναφύεται το ζήτημα των κριτηρίων προσδιορισμού της εν λόγω στήριξης. Είναι δε χαρακτηριστικό ότι ανάλογα με τις στοχεύσεις και τα χρηματοοικονομικά περιθώρια των ποικίλων προγραμμάτων στεγαστικής στήριξης, ποικίλλει και το ύψος της παρεχόμενης στήριξης (πχ., στεγαστική στήριξη φοιτητών, επιδότηση ενοικίου από δήμους, εθνικό επίδομα στέγασης).

Στο παρόν κείμενο περιγράφεται μια μεθοδολογική προσέγγιση τόσο για την επιδότηση ενοικίου όσο και για την κάλυψη πάγιων εξόδων νοικοκυριού, στη βάση διαθέσιμων πηγών δεδομένων ιδιωτικών και δημόσιων φορέων. Η προσέγγιση αυτή δύναται να φανεί χρήσιμη σε δράσεις και προγράμματα των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης  για τη στεγαστική αρωγή σε επιλέξιμα νοικοκυριά, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου υπάρχει ανάγκη ακόμα και επιπρόσθετης στήριξης όσων λαμβάνουν το εθνικό επίδομα στέγασης  λόγω της ανόδου των ενοικίων και του «εκτοπισμού» ευάλωτων κοινωνικών ομάδων από περιοχές αξιοποίησης από τη «βιομηχανία» της βραχυχρόνιας μίσθωσης.

Στο Παράρτημα 1 περιγράφεται η μεθοδολογία υπολογισμού του μέσου κόστους ενοικίου ιδιωτικής κατοικίας ανά Περιφέρεια της χώρας στη βάση δυο διαφορετικών πηγών. Η πρώτη πηγή είναι οι τιμές αγοράς ενοικίασης ακινήτων της REMAX του 2018. Η δεύτερη πηγή είναι τα φορολογικά δεδομένα της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων από τις δηλώσεις μίσθωσης αστικών ακινήτων έτους 2017.

Στο Παράρτημα 2 περιγράφεται η μεθοδολογία υπολογισμού του μέσου κόστους για πάγια έξοδα/κοινωφελείς λογαριασμούς των ιδιωτικών νοικοκυριών όσον αφορά την κύρια κατοικία τους ανά τύπο νοικοκυριού και Περιφέρεια της χώρας. Η μεθοδολογία περιλαμβάνει τα στατιστικά δεδομένα της Έρευνας Οικογενειακού Προϋπολογισμού (ΕΟΠ) της ΕΛΣΤΑΤ του έτους 2016.[1]  Επίσης, στο Παράρτημα 2 περιγράφεται η μεθοδολογία υπολογισμού του ενοποιημένου μέσου κόστους ενοικίου και πάγιων εξόδων/κοινωφελών λογαριασμών ανά Περιφέρεια της χώρας.

Στο Παράρτημα 3 αποτυπώνεται η εξέλιξη των υπο- ομάδων ειδών του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή (ΕΛΣΤΑΤ) για την περίοδο Ιανουαρίου 2016- Σεπτεμβρίου 2018.

 

2.     Δεδομένα που χρησιμοποιούνται

2.1.          Μέση δαπάνη ενοικίου

2.1.1.   «Αγοραία» δεδομένα

Για τον υπολογισμό του μέσου ενοικίου ανά νομό της χώρας, αξιοποιούνται τα στοιχεία της REMAX  για τις τιμές ενοικίασης ανά τετραγωνικό μέτρο σε διάφορες περιοχές της χώρας της 27.9.2018 (https://www.remax.gr/news/485). Τα στοιχεία της αγοράς ακινήτων της REMAX αφορούν 98 περιοχές όλης της χώρας με μέσο όρο τιμής ενοικίου ανά τετραγωνικό μέτρο τα 5,5 ευρώ και γίνεται χρήση στοιχείων κατά κεφαλήν  ΑΕΠ των νομών της χώρας (ΕΛΣΤΑΤ, 2016) προκειμένου να υπολογιστεί η μέση τιμή ενοικίου ανά νομό.

2.1.2.   Φορολογικά δεδομένα

Για τον υπολογισμό του μέσου ενοικίου ανά Περιφέρεια της χώρας, αξιοποιούνται τα φορολογικά δεδομένα από τα ιδιωτικά μισθωτήρια αστικών ακινήτων για την περίοδο 1.1.2017-31.12.2017, όπως αυτά καταχωρήθηκαν μέσω των δηλώσεων πληροφοριακών στοιχείων μίσθωσης ακίνητης περιουσίας της ΑΑΔΕ (https://www1.gsis.gr/sgsisapps/plcs). Τα φορολογικά δεδομένα αφορούν αρχικά το χωρικό επίπεδο των Περιφερειακών Ενοτήτων και ταξινόμηση ανά κατηγορία ακινήτου με βάση τα τετραγωνικά επιφάνειας του ακινήτου. Η ταξινόμηση των ακινήτων ανά κατηγορίες εμβαδού έγιναν στη βάση του Κτηριοδομικού Κανονισμού (ΦΕΚ 56Δ/1989) που ορίζει την αναλογία πληθυσμού για τη χρήση «κατοικία» στο ένα άτομο ανά 18 τετραγωνικά μέτρα κατ’ ελάχιστον. Στον Πίνακα 1 που ακολουθεί εμφαίνεται η αντιστοιχία τύπου νοικοκυριού (ανάλογα με τον αριθμό των μελών του) και τα ελάχιστα τετραγωνικά μέτρα της κατοικίας του.

 

Πίνακας 1. Ελάχιστο εμβαδόν κατοικίας ανά τύπο νοικοκυριού (Κτηριοδομικός Κανονισμός)

Α/Α ΤΥΠΟΣ ΝΟΙΚΟΚΥΡΙΟΥ ΕΛΑΧΙΣΤΟ ΕΜΒΑΔΟΝ

(ΤΕΤΡΑΓΩΝΙΚΑ ΜΕΤΡΑ)

1 ΜΟΝΟΜΕΛΕΣ 18
2 ΔΥΟ ΜΕΛΗ 36
3 ΤΡΙΑ ΜΕΛΗ 54
4 ΤΕΣΣΕΡΑ ΜΕΛΗ 72
5 ΠΕΝΤΕ ΜΕΛΗ 90

2.1.          Μέση δαπάνη πάγιων εξόδων/κοινωφελών λογαριασμών

Για τον υπολογισμό των πάγιων εξόδων/κοινωφελών λογαριασμών, αξιοποιήθηκαν τα στατιστικά δεδομένα της ετήσιας έρευνας οικογενειακών προϋπολογισμών (ΕΟΠ) της  ΕΛΣΤΑΤ του έτους 2016. Η ΕΟΠ είναι στατιστική έρευνα με την οποία συγκεντρώνονται πληροφορίες από αντιπροσωπευτικό δείγμα νοικοκυριών (6350) για τη σύνθεσή τους, την απασχόληση των μελών τους, τις συνθήκες στέγασης και κυρίως για τις δαπάνες διαβίωσής τους. Βασικός στόχος της ΕΟΠ είναι η αναθεώρηση του Δείκτη Τιμών Καταναλωτή που καταρτίζεται από την ΕΛΣΤΑΤ . Η ΕΟΠ αποτελεί όμως και την πλέον κατάλληλη πηγή για τη μελέτη του ύψους και της διάρθρωσης των δαπανών των νοικοκυριών.  Η έρευνα καλύπτει όλα τα ιδιωτικά νοικοκυριά της χώρας  με τα μέλη τους, εκτός των συλλογικών κατοικιών (πχ., ξενοδοχεία) και τα νοικοκυριά με μέλη ξένους υπηκόους που υπηρετούν σε ξένες διπλωματικές αποστολές.  Για τη συγκεκριμένη έρευνα χρησιμοποιήθηκε η ταξινόμηση ειδών και υπηρεσιών (COICOP-HBS) της Eurostat  που περιλαμβάνει δώδεκα κύριες ομάδες δαπανών (βλ. Πίνακα 2).

 

Πίνακας 2. Ταξινόμηση δαπανών νοικοκυριών (ΕΛΣΤΑΤ- Έρευνα Οικογενειακών Προϋπολογισμών)

ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΔΑΠΑΝΩΝ               ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΔΑΠΑΝΩΝ
1 Είδη διατροφής και μη οινοπνευματώδη ποτά
2 Οινοπνευματώδη ποτά και καπνός
3 Είδη ένδυσης και υπόδησης
4 Στέγαση, ύδρευση, καύσιμα και φωτισμός κύριας και δευτερεύουσας ή εξοχικής κατοικίας
5 Διαρκή αγαθά οικιακής χρήσης- οικιακά είδη άμεσης κατανάλωσης και οικιακές υπηρεσίες
6 Υγεία
7 Μεταφορές
8 Επικοινωνίες
9 Αναψυχή και πολιτισμός
10 Εκπαίδευση
11 Ξενοδοχεία, καφενεία και εστιατόρια
12 Διάφορα αγαθά και υπηρεσίες

 

Αναλυτικές επεξηγηματικές σημειώσεις για τη μεθοδολογία της ΕΟΠ, παρέχονται από την ΕΛΣΤΑΤ (http://www.statistics.gr/el/statistics/-/publication/SFA05/2016).

 

3.       Περιγραφή μεθοδολογίας υπολογισμού ποσών

3.1.          Δεδομένα και επεξεργασία

Για τον υπολογισμό των ποσών ενοικίου και πάγιων εξόδων/κοινωφελών λογαριασμών, ακολουθήθηκαν τα ακόλουθα βήματα:

3.1.1.     Υπολογισμός κόστους ενοικίου

Δημιουργία Πινάκων Α 1.1-1.3 με τις τιμές ενοικίου ανά τετραγωνικό μέτρο σε 98 περιοχές της χώρας, τον υπολογισμό συντελεστή στάθμισης κατά κεφαλήν ΑΕΠ των νομών της χώρας ως προς το μέσο όρο  του κατά κεφαλή ΑΕΠ της χώρας και την τελική την εκτίμηση κόστους ενοικίου ανά τετραγωνικό μέτρο στους νομούς της χώρας σταθμίζοντας με το συντελεστή κατά κεφαλήν ΑΕΠ. Τέλος, ο Πίνακας Α1.4 αποτυπώνει τη δαπάνη κάλυψης ενοικίου ανά νομό και κατηγορία οικίας που έχει υπολογιστεί για το ανώτατο όριο καλυπτόμενων τετραγωνικών εμβαδού κάθε κατοικίας για τις κατηγορίες μέχρι 71 τμ και για την κατηγορία από 72τμ και άνω έχει υπολογιστεί ενδεικτικά για οικία 89τμ.

Δημιουργία των Πινάκων Β1.1.-13 με το μέσο κόστος ενοικίου ανά τύπο νοικοκυριού (βλ. Πίνακα 1 με αναλογία μελών και εμβαδού) με βάση τα φορολογικά δεδομένα της ΑΑΔΕ σε επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας. Στον Πίνακα 1.14. αποτυπώνονται τα στοιχεία ανά Περιφέρεια και τύπο νοικοκυριού σε όλη την επικράτεια.

3.1.2.     Υπολογισμός πάγιων εξόδων/κοινωφελών λογαριασμών

Δημιουργία Πίνακα 2.1. όπου αποτυπώνεται η μέση δαπάνη ανά τύπο νοικοκυριού για πάγια έξοδα/κοινωφελείς λογαριασμούς στο σύνολο της χώρας.

Ως πάγια έξοδα/κοινωφελείς λογαριασμοί συνυπολογίστηκαν οι εξειδικευμένες κατηγορίες δαπανών της ομάδας δαπανών «Στέγαση, ύδρευση, καύσιμα και φωτισμός κύριας και δευτερεύουσας ή εξοχικής κατοικίας» που αφορούν μόνο κύρια κατοικία όπως εμφαίνονται στον Πίνακα 3 που ακολουθεί.

 

Πίνακας 3. Κατηγορίες δαπανών πάγιων εξόδων/κοινωφελών λογαριασμών

Α/Α Κωδικός Αγαθά  και Υπηρεσίες
1 0441001 Ύδρευση  κύριας κατοικίας
2 0442001 Δημοτικά ή κοινοτικά τέλη κύριας κατοικίας
3 0443001 Αποχέτευση κύριας κατοικίας
4 0444101 Κοινόχρηστα κύριας κατοικίας
5 0451001 Ηλεκτρισμός κύριας κατοικίας
6 0452101 Φυσικό αέριο κύριας κατοικίας
7 0452201 Υγραέριο κύριας κατοικίας
8 0453001 Καύσιμα υγρά και έξοδα κεντρικής θέρμανσης κύριας κατοικίας
9 0454901 Μπριγκέτες ξύλου  κύριας κατοικίας
10 0454902 Συσσωματώματα (pellets) κύριας κατοικίας
11 0454903 Ελαιοπηρύνας/πυρηνόξυλο  κύριας κατοικίας
12 0454904 Καυσόξυλα  κύριας κατοικίας
13 0454905 Λιγνίτης  κύριας κατοικίας
14 0454906 Λοιπά στερεά καύσιμα κύριας κατοικίας
15 0455001 Ζεστό νερό και ατμός
16 0455002 Πάγος που χρησιμοποιείται για ψυκτικούς σκοπούς
17 0471101 Δημοτικός ή κοινοτικός φόρος κύριας κατοικίας

 

Στον ίδιο τον Πίνακα 2.1. υπολογίζεται  και ο συντελεστής στάθμισης για κάθε τύπο νοικοκυριού στο σύνολο της χώρας (100: Σύνολο της χώρας).

Στον Πίνακα 2.2. υπολογίζεται η μέση δαπάνη για πάγια έξοδα/κοινωφελείς λογαριασμούς των νοικοκυριών ανά Περιφέρεια της χώρας.

Στον Πίνακα 2.3. υπολογίζεται η μέση δαπάνη για πάγια έξοδα/κοινωφελείς λογαριασμούς των νοικοκυριών ανά Περιφέρεια της χώρας και ανά τύπο νοικοκυριού εφαρμόζοντας τον συντελεστή στάθμισης νοικοκυριών του Πίνακα 2.1. Η μέθοδος αυτή ακολουθήθηκε για να εκτιμηθεί η μέση δαπάνη ανά τύπο νοικοκυριού σε περιφερειακό επίπεδο αφού η ΕΟΠ δεν παρέχει στοιχεία σε αυτό το χωρικό επίπεδο.

Στον Πίνακα 2.4.1. υπολογίζεται η συνολική μέση δαπάνη για ενοίκιο και πάγια έξοδα/κοινωφελείς λογαριασμούς ανά τύπο νοικοκυριού και ανά Περιφέρεια με βάση τα «αγοραία» δεδομένα ενοικίων.  Η συνολική μέση δαπάνη προκύπτει από το άθροισμα της μέσης δαπάνης για ενοίκιο ανά τύπο νοικοκυριού και ανά Περιφέρεια (δεδομένα Πίνακα Α1.4) και της μέσης δαπάνης για πάγια έξοδα/κοινωφελείς λογαριασμούς ανά τύπο νοικοκυριού και ανά Περιφέρεια (δεδομένα Πίνακα 2.3).

Στον Πίνακα 2.4.2. υπολογίζεται η συνολική μέση δαπάνη για ενοίκιο και πάγια έξοδα/κοινωφελείς λογαριασμούς ανά τύπο νοικοκυριού και ανά Περιφέρεια με βάση τα φορολογικά δεδομένα ενοικίων.  Η συνολική μέση δαπάνη προκύπτει από το άθροισμα της μέσης δαπάνης για ενοίκιο ανά τύπο νοικοκυριού και ανά Περιφέρεια (δεδομένα Πίνακα Β1.14) και της μέσης δαπάνης για πάγια έξοδα/κοινωφελείς λογαριασμούς ανά τύπο νοικοκυριού και ανά Περιφέρεια (δεδομένα Πίνακα 2.3).

 

3.2.  Εκτίμηση μέσης δαπάνης ενοικίου και πάγιων εξόδων/κοινωφελών λογαριασμών για το 2018

Προκειμένου να εκτιμήσουμε τη μέση δαπάνη ενοικίου και πάγιων εξόδων/κοινωφελών λογαριασμών το 2018, χρησιμοποιούμε τον εθνικό δείκτη τιμών καταναλωτή της ΕΛΣΤΑΤ για το 2016, το 2017 και το 2018 (μέχρι και Σεπτέμβριο 2018, βλ. Παράρτημα 3, Πίνακες 3.1-3.3.). Ειδικότερα, χρησιμοποιούμε τον υπο- δείκτη της ομάδας «4. Στέγαση» προκειμένου να εκτιμήσουμε την εξέλιξη της μέσης δαπάνης ενοικίου και πάγιων εξόδων/κοινωφελών λογαριασμών ανά τύπο νοικοκυριού και ανά Περιφέρεια. Σημειώνουμε ότι ο υπο-δείκτης στέγασης αυξήθηκε μεταξύ 2016-2017 (μέσος ετήσιος) κατά 2,17% και μειώθηκε το 2018 (μέσος για το διάστημα Ιανουαρίου- Σεπτεμβρίου 2018) κατά 0,46% (βλ. και Διάγραμμα 1 για την εξέλιξη του υπο-δείκτη την περίοδο Ιαν. 2016- Σεπτ. 2018.

 

Διάγραμμα 1

 

Προσαρμόζοντας τις τιμές της μέσης δαπάνης ενοικίου και πάγιων εξόδων/κοινωφελών λογαριασμών (βλ. Πίνακας 2.4.1 & 2.4.2.), η εκτίμησή μας για τη συνολική μέση δαπάνη ανά Περιφέρεια και τύπο νοικοκυριού έχει ως ακολούθως:

 

Α) ΣΤΗ ΒΑΣΗ ΤΩΝ «ΑΓΟΡΑΙΩΝ» ΤΙΜΩΝ ΕΝΟΙΚΙΟΥ

 

Β) ΣΤΗ ΒΑΣΗ ΤΩΝ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΕΝΟΙΚΙΟΥ

___ ______________________

Πηγές δεδομένων

 

ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΑΡΧΗ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΣΟΔΩΝ

Στατιστικά δεδομένα μίσθωσης αστικών ακινήτων έτους 2017

 

ΕΛΣΤΑΤ

Έρευνα οικογενειακών προϋπολογισμών

http://www.statistics.gr/el/statistics/-/publication/SFA05/2017

 

Περιφερειακοί λογαριασμοί/ Κατά Κεφαλή ΑΕΠ / 2016

http://www.statistics.gr/el/statistics/-/publication/SEL57/-

 

Δείκτης Τιμών Καταναλωτή

http://www.statistics.gr/el/statistics/-/publication/DKT87/-

 

ΥΠΕΚΑ

Κτηριοδομικός Κανονισμός

http://portal.tee.gr/portal/page/portal/teelar/NOMOTHESIA/KTIRIOOIKODOMIKOS%20KSNONISMOS

 

REMAX

Πανελλαδική έρευνα της RE/MAX Ελλάς για τις ενοικιάσεις κατοικιών κατά το έτος 2018, 28.9.2018

https://www.remax.gr/news/485

 

 

ΔΕΙΤΕ ΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΗΣ ΜΕΛΕΤΗΣ ΕΔΩ | ΜΕ ΠΑΡΑΡΤΗΜΑΤΑ

 

—————————–

[1] Κατά την περίοδο συγκέντρωσης δεδομένων για τις ανάγκες του παρόντος μεθοδολογικού κειμένου, δεν είχαν δημοσιευτεί τα στοιχεία της ΕΟΠ έτους 2017 (http://www.statistics.gr/el/statistics/-/publication/SFA05/2017). Τα δεδομένα του 2017 ακολουθούν διαφορετική ταξινόμηση των νοικοκυριών και ως εκ τούτου δεν θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν σε συνδυασμό με τα φορολογικά δεδομένα της ΑΑΔΕ της μέσης δαπάνης ενοικίου.

 

Διαβάστε Επίσης  Ημέρα ισότητας των αμοιβών: Κοινή δήλωση του πρώτου αντιπροέδρου κ. Φρανς Τίμερμανς και των επιτρόπων κ. Τίσεν και κ. Γιούροβα

There are no comments

Join the conversation

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*


error: Content is protected !!