Το «The Street Art Project» στο Διήμερο Φεστιβάλ Street Art του Εμπορικού Τριγώνου της Αθήνας

 Το “The Street Art Project” συμμετείχε με δράση επικοινωνίας στην εκδήλωση – φεστιβάλ του Εμπορικού Τριγώνου της Αθήνας του Δήμου Αθηναίων (athenstrigono.org) που πραγματοποιήθηκε με επιτυχία στις 11 και 12 Μαΐου στη διασταύρωση των οδών Βύσσης, Χρυσοσπηλιωτίσσης και Αγίου Μάρκου. Σε αυτό το πλαίσιο το Project προσκάλεσε τους street artists “OneBran” (https://www.instagram.com/onebran/ )  και “Gospel” (https://www.instagram.com/gospel.ath/) , οι οποίοι δημιούργησαν δύο έργα στα ρολά ενός κεντρικού καταστήματος της πλατείας του Εμπορικού Τριγώνου με την ευγενική υλική υποστήριξη / χορηγία της “Flamestore” (flamestore.gr). Χορηγός επικοινωνίας μας ήταν και σε αυτήν τη δράση το “Social Policy” (socialpolicy.gr) με φυσική παρουσία και ενημέρωση από τους δημιουργούς του, κ. Ανδρέα Ντούνη και κ. Ελένης Τομπέα.

 

Ευγενική χορηγία υλικών “Flamestore”, Φωτογραφία: Κωνσταντίνα Κωνσταντίνου

 

Η εκδήλωση – φεστιβάλ αλλά και η δράση του Project συνέβαλλε στην εξοικείωση των πολιτών με την οριοθετημένη και κατόπιν αδείας εικαστική παρέμβαση στο δημόσιο χώρο των μεγάλων πόλεων, στην ενημέρωση σχετικά με την πρόληψη του βανδαλισμού, στην αλληλόδραση των πολιτών με τους καλλιτέχνες της Street Art και τους εθελοντές street workers για ζητήματα που αφορούν την (ανα)διαμόρφωση της πόλης μας.

 

Η επίσημη αφίσα του Φεστιβάλ

 

 Φωτογραφία: Ειρήνη Ντόνα

 

Πιο συγκεκριμένα, στις 11 και 12 Μαΐου και στο χρονικό διάστημα των ωρών 17.00 – 20.00 και 11.00 – 16.00 αντίστοιχα και παράλληλα με την προετοιμασία και τη σταδιακή εκτέλεση των έργων από τους εν λόγω street artists (“One Bran” & “Gospel”) σε συνεργασία με τους υπόλοιπους καλλιτέχνες (στο σύνολο δέκα[1]) μέχρι το βράδυ και τις δύο ημέρες, υλοποιήσαμε ταυτόχρονη έγγραφη και προφορική διάδραση με το κοινό.

Πιο συγκεκριμένα, προτρέποντας περαστικούς / κατοίκους / επισκέπτες της χώρας μας κάθε ηλικίας να σταματήσουν στο “περίπτερό” μας και να συζητήσουν, να γράψουν ελεύθερα τη στάση τους για το κίνημα / φαινόμενο της Street Art σε post it – αυτοκόλλητα που τοποθετούνταν σε πίνακα που εκθέσαμε στον οριοθετημένο – δημόσιο χώρο, πετύχαμε τη διάδραση και την επικοινωνία των επιστημών που πρεσβεύουν το Project ενημερώνοντάς τους εκ των υστέρων για την ύπαρξη άτυπων και τυπικών κοινωνικών ομάδων, σαν τη δική μας, που μελετά με επιστημονικό τρόπο την οπτική αλλαγή της πόλης ή αλλιώς της “παγκόσμιας πόλης”[2].  

Το ελάχιστο δείγμα του πληθυσμού πέρασε από τις προαναφερόμενες οδούς του Εμπορικού Τριγώνου σε σχέση με το σύνολο του πληθυσμού. Εδώ χρειάζεται να αποσαφηνιστούν οι έννοιες “κοινό” και “κοινή γνώμη” συνδετικά με το θέμα μας. Πρόκειται για δύο έννοιες που έχουν ταυτιστεί στον χρόνο και έχουν χρησιμοποιηθεί κατά κόρον στον πολιτικό και δημοσιογραφικό λόγο[3]. Αντιθέτως, στον επιστημονικό λόγο και όσον αφορά το θέμα μας, ελάχιστες έρευνες στάσεων του κοινού έχουν πραγματοποιηθεί για την ορθή χρήση των όρων Graffiti & Street Art ενώ έχουν υποστηριχθεί θεωρητικές μελέτες και εμπειρικές έρευνες για τη φαινομενολογία των δύο κινημάτων[4]. Υφίσταται μία ισοπεδωτική “κοινή στάση” (“προσανατολισμός συμπεριφορών ή κρίσεων, εφ’ όσον αυτές παρουσιάζουν ορισμένη συνάφεια και σταθερότητα”[5]), από τη μελέτη αυτών των μελετών και ερευνών που διενεργήσαμε μέχρι στιγμής, σχετικά με την απεικόνιση σε επιφάνειες στην Αθήνα, των ειδών της Street Art με του Graffiti και οπτική παραδοχή, ταύτισή τους.

Η ακραία συναισθηματική στάση του κοινού απέναντι σε βανδαλιστικές πράξεις (καταστροφές αγαλμάτων, δημόσιων και σημαντικών αρχαιολογικών χώρων κ.ά. στο κέντρο της Αθήνας) κοινωνικών ομάδων με σκοπό τη διατάραξη συνθηκών της πόλης με συνοδεία γραμμάτων και υπογραφών (είδη του Graffiti), έχει επηρεάσει τη λεκτική, οπτική και συνειδητή στάση τους απέναντι στη Street Art αποκαλώντας την πρόχειρα “Graffiti”. Συνεπώς, πρόκειται για στάση που έχει αποκρυσταλλωθεί στη διαδικασία της επικοινωνίας των ανθρώπων κατά την καθημερινή τους επαφή, τριβή με τις εικόνες επί τοίχων που γρήγορα εναλλάσσεται σε οπτικά θεάματα που ομορφαίνουν την πόλη τους. Η συνέπεια αυτής της άτυπης συναισθηματικής στάσης έχει προκαλέσει στις γειτονιές των πόλεων και στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης[6] μία αναστάτωση σχετικά με την καθαριότητα των τοίχων, με τις “μουντζούρες”. Να τονιστεί, ωστόσο, ότι καθαρίζοντας με ειδικά υλικά (“anti – tagging”) τις “άσχημες” υπογραφές στους τοίχους και κατόπιν ζωγραφίζοντας “όμορφα σχέδια” στους ίδιους τοίχους (Street Art), υπάρχει άμεσος κίνδυνος ημερών να ξεθωριάσουν τα χρώματα. Άρα, το “anti – tagging” δεν βοηθά ούτε τη Street Art.     

Η επιτυχία της ενημέρωσής μας σε κάθε περίπτωση στο Εμπορικό Τρίγωνο έγκειται στην ταυτόχρονη οπτικά αποδεδειγμένη και θεσμικά αναγνωρισμένη (εν προκειμένω από τον Δήμο Αθηναίων) προσπάθεια των καλλιτεχνών να αλλάξουν τις όψεις της “γκρίζας” πόλης σε ενεστώτα χρόνο (εντός δύο ημερών) με χρώματα και σχέδια που, εν τέλει, προσαρμόστηκαν με τα είδη όλων, σχεδόν, των καταστημάτων που ανήκαν τα ρολά που έβαφαν. Η οπτική απόδειξη αυτής της προσπάθειας έπαιξε σημαντικό ρόλο στην κατανόηση της αισθητικής διαφοράς μεταξύ του παραδοσιακού Graffiti / της συνθηματογραφίας και της Street Art[7].

Γι’αυτό και το ίδιο το Project πέραν της θεωρίας και της καθ’ εαυτής έρευνας, επικεντρώνεται σε πράξεις – δράσεις με, όσο το δυνατόν, παρουσία των καλλιτεχνών για την καλύτερη γνωριμία και σύνδεση θεσμικών παραγόντων και μερών του κοινωνικού συνόλου. Όσον αφορά την κοινωνική διάσταση, το φεστιβάλ θεωρήθηκε και παρομοιάστηκε από πολλούς συμμετέχοντες και περαστικούς με “γιορτή” κι αυτό δεν θα μπορούσε να μην παρατηρηθεί από τα μέλη του Project λόγω επιστημονικής ιδιότητας καθώς η αλληλεπίδραση αγνώστων ανθρώπων μεταξύ τους ήταν κάτι παραπάνω από εμφανής.

 

Φωτογραφία: Συμέλα Βέργη

 

Post it

Από αυτήν τη συλλογή, της έγγραφης γνώμης του κοινού, συγκεντρώθηκαν 26 post it (γυναίκες: 11, άνδρες: 5 και 10 χωρίς όνομα / ηλικίας από 20 ετών έως 60 – 65 ετών) που ομαδοποιήθηκαν με τις εξής κατηγορίες: “Έγγραφη αναφορά στη “Street Art” και “Έγγραφη αναφορά στην “πόλη”. Στη δεύτερη κατηγορία συμπεριλήφθηκαν γενικότερες απόψεις για κάθε έγγραφη χάραξη εντός της πόλης επί τοίχων, είτε ζωγραφιά είτε λέξη (9 post it), ενώ, στην πρώτη κατηγορία οι απόψεις ήταν πιο συγκεκριμένες λόγω του ότι προσφερόταν εκείνη τη στιγμή μπροστά τους οπτικά το “θέαμα”[8] (17 post it).

Στην πρώτη κατηγορία υπήρξε μία κοινή γραμμή παραδοχής του ότι η Street Art ως αισθητική και τεχνική που επιλέγει τις φιγούρες αντί των γραμμάτων (“tagging”, συνθήματα) “είναι Τέχνη”. Ακόμη, υπήρξε ένας άτυπος διαχωρισμός μεταξύ του “Graffiti” και της “Street Art” με την τελευταία να δίνει χρώμα στην καθημερινότητα της ίδιας της πόλης ως δημιουργικός τρόπος έκφρασης των ατόμων – καλλιτεχνών, ως εκείνη η μορφή τέχνης “που ανήκει στον κόσμο και απέχει, μεταφορικά μιλώντας, έτη φωτός από αυτό που πολλοί αντιλαμβάνονται σαν βανδαλισμό”, ως εκείνη που δεν ανήκει αποκλειστικά και μόνο σε εκείνους που δημιουργούν για την κοινότητά τους για τη μεταξύ τους επικοινωνία ή και σε εκείνους που δημιουργούν για αίθουσες έκθεσης και φύλαξης πινάκων (gallery).

Στη δεύτερη κατηγορία, οι απόψεις αυτές φάνηκαν να συμπίπτουν με τον επιστημονικό θεωρητικό διχασμό σχετικά με την εμπορευματοποιημένη Street Art με ξεκάθαρο τρόπο, δηλαδή, έργα που εκτελούνται σκοπίμως για εμπορική και μόνο χρήση[9], και φυσικά, επιβεβαιώνουν το θεωρητικό δίλημμα του πώς αποκαλείται τι[10] – “Graffiti ή Street Art;”, τον σκοπό του ίδιου του Project να “ξεκαθαρίσει” τις επιμέρους αυτές τάσεις που εμφανίζονται εντός του κινήματος, και την κοινωνική άγνοια που επικρατεί σχετικά με την ετικέτα[11] του “βανδαλισμού” αλλά και για την Ιστορία της Τέχνης. Αξίζει να αναφερθούμε σε μερικές ενδιαφέρουσες προτάσεις και λέξεις που έγραψαν οι περαστικοί προς ελάχιστη απόδειξη των λεγομένων μας (μιας και το δείγμα μας δεν επαρκεί μεθοδολογικά για μεγαλύτερες επιβεβαιώσεις ή διαψεύσεις[12]) και της θεωρητικής επιμονής μας περί οπτικής:

  • “Ευχάριστη νότα στους δρόμους της πόλης”,
  • “Κάτι καινούργιο κινείται στην πόλη”,
  • “Γεμίζει την πόλη με χαρούμενη ενέργεια”,
  • “Το street art και γενικά η τέχνη που εντάσσεται στην καθημερινότητα της πόλης λειτουργεί ως διαρκής εκπαίδευση για το μάτι και για την πολιτιστική συνείδηση των πολιτών”,
  • “Λένε πως αν θέλεις να μάθεις για τη σύγχρονη ιστορία μιας πόλης, θα πρέπει να κοιτάξεις στους τοίχους της”,
  • “Mixed ideas as representation of current young modern philosophy”,
  • “Είναι αυθόρμητη καλλιτεχνική έκφραση και χρειάζεται προσοχή στο τι εκφράζεται ακριβώς!”,
  • “Οι καλλιτέχνες δεν είναι εγκληματίες (αρκεί να είναι καλόγουστοι)”,
  • “Γλώσσα της πόλης”,
  • “Πολύ όμορφη υποσυνείδητη έκφραση”.

 

Φωτογραφία: Αναστασία Χαλκιά

 

 Εμπορικό Τρίγωνο Αθήνας – Καλλιτέχνες και Έργα

 Τονίζεται ότι σχεδόν όλοι οι street artists που συμμετείχαν στην εκδήλωση – φεστιβάλ είχαν και έχουν μορφωτικό υπόβαθρο (Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών, Design, κ.ά. σχολές) και όσοι δεν είχαν, ασχολούνται πολύ ενεργά (είναι η δουλειά τους σε τομείς όπως η Διαφήμιση, Γραφιστική κ.ά.) με τη street art στο πεδίο μαθαίνοντας, συμμετέχοντας με έργα τους σε εναλλακτικές εικαστικές εκθέσεις ενώ, παράλληλα, μέσω της μεταξύ τους συναναστροφής, μαθαίνουν πώς να εξελίσσονται στην πορεία ως καλλιτέχνες σχετικά με την τεχνική προσεγγίζοντας διαφορετικά θέματα από άλλη οπτική γωνία.

Την πρώτη ημέρα, αργά το απόγευμα προς το βράδυ, οι καλλιτέχνες συντονίστηκαν μεταξύ τους, αναλαμβάνοντας ο καθένας να βάψει από ένα ή δύο ρολά καταστημάτων. Αρχικά, τοποθέτησαν μόνοι τους συνεργατικά και προσεκτικά σελοφάν στις επιφάνειες τζαμιού στα εν ενεργεία μέχρι εκείνη την ώρα καταστήματα προκειμένου να μην διαπεραστεί το spray προς το εσωτερικό τους. Τα ρολά των καταστημάτων ένδυσης, υποδημάτων, βαφτιστικών, πώλησης προϊόντων άμεσης κατανάλωσης κ.ά. στις οδούς Αγίου Μάρκου και Χρυσοσπηλιωτίσσης άρχισαν να βάφονται με περιγράμματα για την επόμενη ημέρα που θα γέμιζαν στο εσωτερικό τους με χρώματα.

Έχει σημασία να τονιστεί σε αυτό το σημείο ότι το Εμπορικό Τρίγωνο της Αθήνας (χαρτογραφικά: Ομόνοια, Μοναστηράκι και Σύνταγμα) που πλέον αναγνωρίζεται με την εγκατάσταση μικρών σημαιών, σχεδίων στους δρόμους, σχετικά μεγάλων κουτιών σε διάφορα σχήματα με χρωματιστούς κύκλους, βαμμένων ΚΑΦΑΟ (κουτιά συγκεντρωτικών καλωδίων του ΟΤΕ, “ουσιαστικά, πρόκειται για την «ελληνοποιημένη» προφορά του Γερμανικού αρκτικόλεξου KV (Κα-Φάου), που προέρχεται από τη λέξη KabelVerzweiger ( = καλωδιοκατανεμητής). Στα Ελληνικά αποδίδεται ως «Κύριος Κατανεμητής» ή «Υπαίθριος Κατανεμητής»[13]) αλλά πρωτίστως από την επαναλειτουργία μικρών επιχειρήσεων που είχε πλήξει η οικονομική κρίση από το 2011 και έπειτα, έχει τη δική του ιστορία στον χρόνο διότι αποτελεί το πιο κομβικό σημείο – επίκεντρο αρχιτεκτονικής και σύγχρονης  δόμησης της πόλης από τον 19ο αιώνα και έπειτα.

Οι περιοχές αυτές συγκεντρώνουν όλα τα πρώτα σημαντικά δημόσια και μη κτίρια που χτίστηκαν με νέα για την εποχή υλικά και που σήμερα τα αποκαλούμε “νεοκλασσικά”[14]. Όπως αναφέρεται, “το εμπορικό τρίγωνο της Αθήνας βρίσκεται στο μέσο περίπου του λεκανοπεδίου Αττικής [ … ] Το τρίγωνο αποτελεί περιοχή μεγάλης ιστορικής σημασίας για την εξέλιξη της πόλης. Η περιοχή βρίσκεται στον πυρήνα του μητροπολιτικού κέντρου και κατέχει νευραλγική θέση, συγκεντρώνοντας τις αναπτυξιακές τάσεις, τις δυναμικές αλλά και τις στρεβλώσεις μιας πρωτεύουσας”[15].

Επί της ουσίας, η εκδήλωση του Εμπορικού Τριγώνου συνολικά φαίνεται να μπορεί να υποστηρίξει μία διαφορετική απάντηση στην εγκληματολογική θεωρία περί ομόκεντρων κύκλων που θέλει την εγκληματικότητα να εμφανίζεται μόνο στο μητροπολιτικό – πολυπολιτισμικό κέντρο[16], στη συσπείρωση κατοίκων, στην πυκνότητα, ενώ επίσημα στατιστικά στοιχεία της αστυνομίας από το 2011 – 2018 αναδεικνύουν μεν την ποιοτική διαφοροποίηση ως προς τον τρόπο δράσης με συνοδεία της απότομης βίας από την πλευρά των δραστών (ακόμη και σε περιπτώσεις διάρρηξης ή και ληστείας) αλλά τονίζουν τη σημαντική μείωσή της[17].

Υποστηρίζεται ότι στο Εμπορικό Τρίγωνο μπορεί να δει κανείς από μεγάλα εμπορικά καταστήματα, μικρομεσαίες επιχειρήσεις χονδρικού και λιανικού εμπορίου, μέχρι μικρά καταστήματα και βιοτεχνίες αλλά δεν συνεπάγεται απαραίτητα η καλλιέργεια του φόβου του εγκλήματος, της διατάραξης, ή της αρπαγής της ευκαιρίας για αύξηση της πιθανότητας τέλεσης συχνότερων εγκληματικών πράξεων που έχουν ως στόχο να σπάσουν καταστήματα ή να δημιουργήσουν πανικό[18].

Το πρόγραμμα πιλοτικής αναβάθμισης του Εμπορικού Τριγώνου αποδεικνύει το αντίθετο συμμετέχοντας συνεχώς σε αντίστοιχα προγράμματα της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω ενός καινοτόμου δικτύου που έχει δημιουργήσει ο Δήμος Αθηναίων[19] και σχετικά φόρα για την αρχιτεκτονική, κοινωνική και οικονομική διαχείριση δημόσιων κτιρίων, για την ενίσχυση της κοινωνίας των πολιτών, για μία συμμετοχική αντεγκληματική πολιτική, για την εξέλιξη του κέντρου της πόλης. Η αλλαγή και η βελτίωση στα δομικά υλικά του Εμπορικού κέντρου – τριγώνου, από τα πεζοδρόμια έως και τα νέα καταστήματα, επηρέασαν την καθημερινότητα των πολιτών ως προς το ζήτημα της ασφάλειας και στάθηκαν αφορμή για την επισκεψιμότητα κοινού από το εξωτερικό (ενίσχυση τοπικής οικονομίας)[20].

Προς το παρόν, στην καθημερινότητα της πόλης, φαίνεται να συνυπάρχουν, όχι απαραίτητα αρμονικά μεταξύ τους, αταίριαστες εικόνες περιοχών και σημείων[21] ενώ ταυτόχρονα στους βιόκοσμους των ατόμων κάποια σύγχυση επικρατεί ως προς τη σημασία που θα αποδώσουν βάσει χρωμάτων ή όχι στα δημόσια κτίρια με την ματιά να διαπερνά την Αθήνα κατά τη διάρκεια διαδρομών των ατόμων με διαφορετικούς προορισμούς. Τα χρώματα κεντρίζουν το ενδιαφέρον του θεατή οπτικά και ελκύεται περισσότερο από τα σχέδια και όχι από τα γράμματα στις καθημερινές του διαδρομές πλέον[22]

 

Καλλιτέχνης από αριστερά: “Yiakou”, Καλλιτέχνης από δεξιά: “Bassment Rats” και φωτογραφία από δεξιά “Yiakou”, Φωτογραφία: Ειρήνη Ντόνα και Κωνσταντίνα Κωνσταντίνου

 

Οι περαστικοί ακόμη και στην εικαστική προετοιμασία των καλλιτεχνών, θα μπορούσε να προσέξει κανείς, στέκονταν χωρίς να κινούνται και παρατηρούσαν τη διαδικασία βαψίματος. Σαφώς και τραβούσαν συνεχώς φωτογραφίες, κίνηση για την οποία, όπως έχουμε υποστηρίξει, συντονίζεται με την (ψηφιακή) εποχή, με την ανανοηματοδότηση της καθημερινότητας, της μνήμης και τη θέληση του ατόμου να καταγράφει συνεχώς τις εμπειρίες του κι όχι μόνο[23]. Την επόμενη ημέρα από νωρίς το πρωί κατέφθασαν πολλοί επισκέπτες και του εξωτερικού παρακολουθώντας τους καλλιτέχνες να γεμίζουν τα περιγράμματα των έργων τους. Αξιοσημείωτη στιγμή αποτέλεσε ο ερχομός Ρώσων επισκεπτών – τουριστών που στάθηκαν μπροστά στο έργο του “OneBran” και φώναζαν ενθουσιασμένοι μεταξύ τους “this is a piece of art!”, αναγνωρίζοντας τον σουρεαλιστικό στοιχείο που εξέπεμπε ως έργο[24].    

Πολλοί καλλιτέχνες ασχολήθηκαν με θέματα που άπτονται την καθημερινότητα, ιδίως τα σύγχρονα προβλήματα άμεσης επικοινωνίας λόγω εισβολής της τεχνολογίας, την ίδια την πόλη,  και αποτύπωσαν με ξεχωριστό τρόπο τα κοινωνικά μηνύματα που θέλησαν να περάσουν σε αλληλεπίδραση με το κοινό, επιλέγοντας, φυσικά, τα ανάλογα έντονα χρώματα (για να ξεχάσουμε το “γκρίζο”) που έπαιξαν και αυτά ρόλο στην κατανόησή τους. Ο “Yiakou”[25] άρχισε να ζωγραφίζει μάτια στις παραμυθένιες φιγούρες του με απαλές αποχρώσεις που ταξιδεύουν και ζωηρεύουν τα μικρά παιδιά στον δρόμο κινητοποιώντας τα να μην σταματήσουν να ονειρεύονται.

Ο “Yiakou” ως προσωπικότητα μας επιβεβαιώνει κάθε φορά πως ο καλλιτέχνης του δρόμου δίνει ένα μέρος αυτής στο έργο του. Με αυτόν τον τρόπο, καλείται ο περαστικός όχι μόνο να κατανοήσει το έργο αλλά και τον καλλιτέχνη, από το γιατί έβαψε σε δημόσιο χώρο μέχρι και να τον αναζητήσει στην επόμενη γωνία της πόλης, να τον αναμένει να εμφανιστεί ξανά μπροστά του. Στη συνέχεια, ο περαστικός θα αλληλεπιδρά με το περιβάλλον όπου ζει, εν προκειμένω με το άστυ, και θα αφυπνίζεται για τα προβλήματα στις γειτονιές της πόλης του. Συμμετοχικά, λοιπόν, η street art επιτελεί λειτουργικό ρόλο αναδεικνύοντας τα πραγματικά προβλήματα στους δρόμους της, ήδη, εγκαταλελειμμένης Αθήνας[26].

Ο “Soteur” ήταν μία έκπληξη για εμάς, καθώς με την παλέτα έντονων χρωμάτων του όπως το σκούρο μωβ, το έντονο ροζ, το μαύρο, το κίτρινο, το πράσινο έβαψε τρία ρολά και βοήθησε και σε ένα τέταρτο έργο. Το πρώτο έργο του στην Αγίου Μάρκου σχετίζεται με τις μορφές επικοινωνίας διαχρονικά χρησιμοποιώντας το λευκό χρώμα πάνω στα ήδη έντονα με σκοπό να δώσει έμφαση οπτικά στα σχήματα με το λευκό. Εμμέσως πλην σαφώς, θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς πως πρόκειται για μία γρήγορη (σχετικά) απεικόνιση της ιστορίας του graffiti μέχρι σήμερα.

Το δεύτερο έργο του σε συνεργασία με τους “Bassment Rats”, ουσιαστικά, αναδεικνύει περισσότερο την καλή επικοινωνία και την καλή συνεργασία των καλλιτεχνών μεταξύ τους. Στο τρίτο έργο του, απεικόνισε στη μέση την Ακρόπολη των Αθηνών να στηρίζεται στα αρχαία μάρμαρα συνοδευόμενη από προϊόντα που διαφημίζονται περισσότερο στους τουρίστες από εμάς και φυσικά τη ροή της ανθρώπινης ζωής ή αλλιώς των κοινωνιών που πέρασαν από την Ιστορία.

 

Καλλιτέχνης “Soteur” και από δεξιά ο ίδιος σε συνεργασία με τους “Bassment Rats”  , Φωτογραφία: Κωνσταντίνα Κωνσταντίνου και Ειρήνη Ντόνα

 

Οι “Gospel” & “OneBran” δημιούργησαν δύο έργα βάσει της ξεχωριστής τεχνοτροπίας τους. Ήταν οι καλλιτέχνες που προτείναμε ως Project να συμμετέχουν στην εκδήλωση του Εμπορικού Τριγώνου και η, μεταξύ άλλων, αφορμή για ένα “Street Art Festival”. Ο πρώτος χρησιμοποιεί αρκετά στα έργα του τη συγκεκριμένη φιγούρα, η οποία θυμίζει έναν άνθρωπο με στολή καταδύτη αναλόγως το σχέδιο. Εν προκειμένω, ο καταδύτης κάνει κωπηλασία με σανίδα skate (skating[27]) και μπέρτα (που, ίσως, να υποδηλώνει, κάποια κίνηση “σωτηρίας” ή του ίδιου του εαυτού του ή των σημαντικών Άλλων) στα άδυτα της πόλης που ενέχει κινδύνους (καρχαρίες)! Το έργο είναι αλληγορικό – συμβολικό για τους “καλούς” – “κακούς” δράστες και παραπέμπει στο στερεότυπο του “δράστη”[28] με μία χιουμοριστική διάθεση απόδοσης[29] από τον καλλιτέχνη.

Από την άλλη πλευρά, ο “OneBran”, είναι ένας αφαιρετικός καλλιτέχνης, η τεχνική του δεν ακολουθεί την πεπατημένη οδό με προσχέδια στο χέρι αλλά επιλέγει να δημιουργεί συνθετικά και σε αλληλεξάρτηση με το περιβάλλον όπου εντοπίζεται η επιφάνεια με την οποία έχει να δουλέψει. Εδώ, το έργο του συνδέει σχήματα και χρώματα αρμονικά με έναν τρόπο που προσδίδει συμμετρία στο σύνολό του κοιτώντας το από μακριά.

 

Καλλιτέχνης “Gospel”, τίτλος έργου “City surfing”, Φωτογραφία: Κωνσταντίνα Κωνσταντίνου

 

 Καλλιτέχνης “OneBran” και “OneBran” & “MOVE”, Φωτογραφίες: Κωνσταντίνα Κωνσταντίνου

 

 Ο “Achilles” συμμετείχε στην εκδήλωση κι εκείνος με τρία έργα του τα οποία είχαν ως βάση κοινωνικού μηνύματος τις ανθρώπινες σχέσεις, τις αδυναμίες και τα πάθη, επιλέγοντας να βάψει γυναικείες φιγούρες για να αναδείξει την ίδια τη θέση της γυναίκας διαχρονικά σε όλους τους τομείς, όπως ο θρησκευτικός, ο κοινωνικός, ο εργασιακός, κ.ο.κ. Είναι, σχεδόν, ο μοναδικός καλλιτέχνης που επικεντρώνεται συχνότερα στην απεικόνιση γυναικείων προσώπων επιθυμώντας να περάσει το μήνυμα του ότι το “ωραίο φύλο” έχει πολλές όψεις (ενέχει υποκειμενική ερμηνεία η ομορφιά για τον καθένα) και μπορεί να είναι διαφορετικό.

Στο πρώτο έργο του έχει τυφλώσει τα τρία γυναικεία πρόσωπα επιτηδευμένα (πάνω από τα μάτια και στον λαιμό το έντονο ροζ κυριαρχεί, ενώ τα πρόσωπα είναι βαμμένα με ανοιχτό πράσινο χρώμα) με σκοπό να αναδείξει το φαινόμενο της βίας κατά των γυναικών[30]. Τα μάτια “σύμφωνα με ένα παλιό ρητό “είναι παράθυρα στην ψυχή μας” τα οποία  αποκαλύπτουν τα βαθύτερα αισθήματά μας, που υπό φυσιολογικές συνθήκες θα θέλαμε να κρατήσουμε κρυφά. Αν και η σύγχρονη επιστήμη αποκλείει την ύπαρξη “ψυχής”, το προαναφερθέν ρητό περιέχει ένα κόκκο αλήθειας. Τα μάτια δεν αποκαλύπτουν μόνο τι συμβαίνει στον εγκέφαλο, αλλά ενδέχεται να διαδραματίζουν ρόλο στο πώς ανακαλούμε στη μνήμη αναμνήσεις και πώς λαμβάνουμε αποφάσεις”[31].

Σχετικές έρευνες αναφέρουν πως “κάποιες από τις κινήσεις των ματιών μας μπορεί να αποκαλύπτουν τις ενίοτε δαιδαλώδεις διαδικασίες της σκέψης μας, ότι η διαστολή της κόρης συνδέεται με την αβεβαιότητα κατά τη διαδικασία λήψης αποφάσεων”[32]. Η βία δεν έχει πρόσωπο και είναι τυφλή και όταν η γυναίκα πέφτει θύμα σωματικής βίας, ορισμένα από τα χαρακτηριστικά που την προδίδουν, αφ’ ενός, είναι οι διακυμάνσεις μεταξύ ενός χαστουκιού στο πρόσωπο (το πράσινο – μελανί χρώμα του καλλιτέχνη) έως τη βαριά βλάβη, αφ’ ετέρου, η ψυχολογική κατάσταση στην οποία επέρχεται θεωρείται εμφανής, ειδικά όταν την αποκρύβει λόγω ντροπής[33].

Στο δεύτερο έργο, πιο ξεκάθαρα, βλέπουμε στο γυναικείο πρόσωπο τη σύγχρονη γυναίκα – εργαζόμενη να φοράει και να βγάζει ή και το αντίστροφο τη μάσκα με το “υποχρεωτικό” χαμόγελο για την εξυπηρέτηση πελατών. Σύμφωνα με το τελευταίο περιστατικό εργασιακού καταναγκασμού σε γνωστή αλυσίδα σούπερ – μάρκετ, ο καλλιτέχνης κάνει αναφορά στο εργασιακό καθεστώς που επικρατεί σε πολλούς χώρους εργασίας ακόμη[34] (“mobbing”[35]) και εμμέσως πλην σαφώς στην έντονη οικονομική, ψυχολογική κρίση που περνούν ακόμη οι γυναίκες του σήμερα διεκδικώντας τα ατομικά, εργασιακά, κοινωνικά δικαιώματά τους συνεχώς, παράλληλα, με φαινόμενα όπως ο εργασιακός σεξισμός ή ο φασισμός να μετατρέπεται σε ψυχικό φορτίο.

 

Καλλιτέχνης “Achilles”, Φωτογραφίες: Κωνσταντίνα Κωνσταντίνου

 

 Προς το βράδυ της Κυριακής, δεν έλειψαν και έκτακτες συνεισφορές στα ρολά, αφού η Nadia Stasinou & ο “Rtmone”[36], φίλοι και street artists των καλλιτεχνών, δημιούργησαν στο τελευταίο ρολό ! Αντιλαμβάνεται κανείς, πως η νέα γενιά καλλιτεχνών έχει φτάσει με προδιάθεση να ζωγραφίσει την πόλη – καμβά, να αλλάξει τις συνήθειές της, να διεκδικήσει τα δικαιώματά της και να βγει μπροστά, να ρισκάρει για να κερδίσει το μέλλον της[37]. Η συνθετική προσέγγιση δομής και δράσης, θα “ταίριαζε” εδώ: εκείνη του Beck για την κοινωνία του ρίσκου και η θεωρία της συμβολικής αλληλεπίδρασης συνδυαστικά με την έννοια του “οπτικού πολιτισμού”[38].

Καλλιτέχνες Nadia Stasinou &“Rtmone”, Φωτογραφία: Κωνσταντίνα Κωνσταντίνου

 

Ευγενική χορηγία υλικών “Flamestore”, Φωτογραφία: Κωνσταντίνα Κωνσταντίνου

 

Δηλαδή, η επικοινωνία μεταξύ των ατόμων πραγματοποιείται συμβολικά, με την τεχνολογία (social media[39]) χωρίς απαραίτητα να έχουμε άμεσα τις υποθέσεις κινήσεων και προθέσεων του Άλλου (δεν τον βλέπουμε μπροστά μας αλλά διά οθόνης) κι έτσι οι ψηφιακές ή ζωγραφισμένες εικόνες κυριαρχούν στην καθημερινότητά μας σε τέτοιο βαθμό που, σύμφωνα με το γνωστό ρητό, “αξίζει όσες χίλιες λέξεις”. Η Street Art έρχεται να ασκήσει κριτική με τη θεματολογία της σε αυτά τα ζητήματα, να τα αναδείξει προς τα έξω, να τα μεταφέρει ανοιχτά στον δημόσιο διάλογο[40].     

Καταγραφή – Φωτογράφοι

Αξιοσημείωτη επαναλαμβανόμενη κίνηση που παρατηρήθηκε στο κοινό και που αποτέλεσε και σημείο αναφοράς και απόδειξης των θεωρητικών ενοτήτων μας, ήταν η, σχεδόν, αυτόματη φωτογράφιση με κινητό τηλέφωνο ή και φωτογραφική κάμερα των έργων κατά την παραγωγή τους. Η λεπτή διαφορά ενός επαγγελματία φωτογράφου με κάμερα και ενός περαστικού με κινητό τηλέφωνο έγκειται, όχι στο μέσο ούτε στη γωνία λήψης, αλλά στο κοινωνικό υπόβαθρο των ίδιων των ανθρώπων που έχουν συγκροτήσει τη λεγόμενη “κοινότητα”: σήμερα, περισσότερο από ποτέ άλλοτε στην εποχή της εικόνας, υφίσταται σε σχέση με τη Street Art το “κυνήγι” των “κρυμμένων” και μη έργων εντός της πόλης από φωτογράφους – λάτρεις του φαινομένου που συντονίζονται και εμφανίζονται σε κάθε εκδήλωση που συμπεριλαμβάνεται η νόμιμη Street Art προκειμένου να την καταγράψουν.

Πρόκειται για τη λεγόμενη  “συμμετοχική κάμερα”, η οποία ενισχύει την προτροπή των ατόμων να φωτογραφίζουν συνεχώς, να αποτυπώνουν τις στιγμές και να μοιράζονται το ίδιο πάθος / χόμπυ εντός της πόλης σαν έναν νέο τρόπο διαδικασίας της κοινωνικοποίησής τους και δη όταν η φωτογράφιση έχει εξειδικευμένο χαρακτήρα στο Graffiti & στη Street Art (“Street Art Photography”)[41].

Με λίγα λόγια, η κοινότητα της “προστασίας” των έργων (λόγω του εφήμερου χαρακτήρα) και αναγνώρισης των καλλιτεχνών της Street Art έχει επέλθει με τη συγκέντρωση των φωτογράφων στα σημεία της πόλης που διενεργούνται μικρές ή μεγάλες εκθέσεις έργων, events – εκδηλώσεις ή αναφορές της Street Art (σε περίπτωση άλλου event, προσλαμβάνεται ένας ή περισσότεροι street artist και βάφουν προς τιμήν του event). Οι ίδιοι διαφέρουν με τους περαστικούς που κοιτούν και επί τη ευκαιρία φωτογραφίζουν την αισθητική των έργων. Για την “κοινότητα” των φωτογράφων ή των επιστημόνων που ασχολούνται ενεργά με το φαινόμενο σε όλες του τις κοινωνικού χαρακτήρα εκφάνσεις (εκδηλώσεις, φεστιβάλ, performances), η φωτογράφιση των έργων αποτελεί καταγραφή της ιστορίας, της αλλαγής, της εξέλιξης του κινήματος χρόνο με τον χρόνο κι γι’ αυτούς τους λόγους δεν μπορούμε παρά να μην διαχειριστούμε αυτό το εργαλείο (την κάμερα) και το υλικό που παράγει με σεβασμό στην ιστορία του, ως μία από τις μορφές Τέχνης[42].

 

Φωτογραφία: Ελένη Τομπέα (socialpolicy.gr)

 

 

Τα υπόλοιπα έργα Street Art που πραγματοποιήθηκαν στο Εμπορικό Τρίγωνο της Αθήνας αυτές τις δύο ημέρες

Καλλιτέχνης από αριστερά “Mambo” και από δεξιά “MOVE”, Φωτογραφία: Κωνσταντίνα Κωνσταντίνου

 

Καλλιτέχνης “Fl1p”, Φωτογραφία: Κωνσταντίνα Κωνσταντίνου

 

Καλλιτέχνες “Soteur” & “Bassment Rats” με συμβολή του “Rtmone”, Φωτογραφία: Κωνσταντίνα Κωνσταντίνου

 

Καλλιτέχνης “Artyis”, Φωτογραφίες: Κωνσταντίνα Κωνσταντίνου

 

Καλλιτέχνης “Bassment Rats”, Φωτογραφίες: Κωνσταντίνα Κωνσταντίνου

Καλλιτέχνης από αριστερά “Soteur” και απο δεξιά “Soteur”, “Bassment Rats” & “Yiakou”, Φωτογραφίες: Κωνσταντίνα Κωνσταντίνου

 

Το cover της εκδήλωσής μας στα social media (https://www.facebook.com/events/498436114027541/ )

 

Φωτογραφία: Κωνσταντίνα Κωνσταντίνου-  Επεξεργασία φωτογραφίας και edit: Έλλη Μελέα

 

 Η εκδήλωση του Εμπορικού Τριγώνου στα social media : https://www.facebook.com/events/2057643991202423/

 

“Βάζω ήχο στις μουντές ημέρες

Δίνω διάσταση πραγματική στις εικόνες τις ξεθωριασμένες

και τότε είναι που ακούω φωνές να ψιθυρίζουν

“είμαι κομμάτι από τα μαύρα σωθικά μιας έγχρωμης πόλης”

της Ελένης Τομπέα

 

 

Κείμενο: Κωνσταντίνα Κωνσταντίνου

Φωτογραφίες: Αναστασία Χαλκιά, Συμέλα Βέργη, Ειρήνη Ντόνα, Κωνσταντίνα Κωνσταντίνου

Βίντεο – Μοντάζ: Έλλη Μελέα

Επεξεργασία Μοντάζ: Πρόδρομος Κοφσανίδης (Ερευνητικός Οργανισμός Ελλήνων – ΕΟΕ)

Σε συνεργασία με:

 

Πρόγραμμα Πιλοτικής Αναβάθμισης Εμπορικού Τριγώνου του δήμου Αθηναίων

Ιδρυτικός δωρητής του προγράμματος: Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος

 

 

 

Ερευνητικός Οργανισμός Ελλήνων (ΕΟΕ)

 

 

Χορηγός επικοινωνίας του Project και με την ευγενική υποστήριξη / χορηγία υλικών:

                                  

 

 

 


 

[1] “Achilles” https://www.instagram.com/mister.achilles/ , https://misterachilles.com/ σελίδα του Instagram και επίσημη ιστοσελίδα, τελευταία πρόσβαση: 12/06/2019.

“Fl1p” https://www.instagram.com/fl1p._/ , σελίδα του Instagram και συνέντευξη του ιδίου, Καστρινάκης Σ., “Ο Mr. #Fl1p και το street art”, https://www.protothema.gr/city-stories/article/548459/o-mr-flip-kai-to-street-art/ , ημερομηνία δημοσίευσης: 28/01/2016, τελευταία πρόσβαση: 12/06/2019.

“Mambo” https://www.instagram.com/mamboathens/ , σελίδα του Instagram και συνέντευξη του ιδίου, Billy Gee, “10 σαρκαστικά χτυπήματα του Mambo στην Αθήνα”, https://www.athensvoice.gr/life/urban-culture/468588_10-sarkastika-htypimata-toy-mambo-stin-athina , ημερομηνία δημοσίευσης: 16/08/2018, τελευταία πρόσβαση: 12/06/2019.

“Yiakou” https://www.instagram.com/yiakou_street_artcoholic/ , http://yiakou.com/ , σελίδα του Instagram και επίσημη ιστοσελίδα, τελευταία πρόσβαση: 12/06/2019.

“Soteur” https://www.instagram.com/soteur/ , https://sotirisfokeas.com/?fbclid=IwAR3S090oLzQD4t_GwbIjRe0Ph-C8hXBwjs-JRETNlAgfzmw1AvrZEEflweg , σελίδα του Instagram και επίσημη ιστοσελίδα, τελευταία πρόσβαση: 12/06/2019.

“Artyis” https://www.instagram.com/evolving_style/, σελίδα του Instagram, τελευταία πρόσβαση: 12/06/2019.

“Bassment Rats” https://www.instagram.com/bassmentrats/ , σελίδα του Instagram, τελευταία πρόσβαση: 12/06/2019.

“Μove” https://www.instagram.com/conjoinedmovement/ , σελίδα του Instagram, τελευταία πρόσβαση: 12/06/2019.

[2] Sassen S., The Global City: New York. London, Tokyo, Princeton, NJ: Princeton University Press, 2nd ed., 2001.

[3] Hancock L., λήμμα: “public opinion”, στο McLaughlin E. & Muncie J., The Sage Dictionary of Criminology, Thousand Oaks, SAGE Publications Inc, 2006, σελ. 324.

[4] Όπως υποστηρίζουμε στις θεωρητικές ενότητές μας.

[5] Boudon R., Besnard Ph., Chercaoui B. – Lecuyer P., Dictionnaire de Sociologie, Paris, Larousse, 1999, λήμμα: “attitude”, σελ. 13.

[6] Βασιλείου Θ. Α. & Σταματάκης Ν., Λεξικό επιστημών του ανθρώπου, Αθήνα, Gutenberg, 1992, λήμμα: “γνώμη, κοινή”, σελ. 81.

[7] Βλ. εδώ,

http://e-keme.gr/%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CE%B4%CF%81%CE%BF%CE%BC%CE%AE-%CF%84%CE%B7%CF%82-street-art-%CE%B1%CE%84-%CE%BC%CE%AD%CF%81%CE%BF%CF%82-%CF%86/ , Γιακουβάκης Γ., Καλογεράκη Κ. & Κωνσταντίνου Κ., “Ιστορική Αναδρομή Της “Street Art” – Α΄ Μέρος: Φαινομενολογία Του “Graffiti”, τελευταία πρόσβαση: 12/06/2019.

http://e-keme.gr/%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CE%B4%CF%81%CE%BF%CE%BC%CE%AE-%CF%84%CE%B7%CF%82-street-art-%CF%83%CE%B5-%CF%83%CF%85%CE%BD%CE%AD%CF%87%CE%B5/, Γιακουβάκης Γ., Καλογεράκη Κ. & Κωνσταντίνου Κ., “Ιστορική Αναδρομή Της “Street Art” (Συνέχεια Του Α’ Μέρους Της Β’ Ενότητας)”, τελευταία πρόσβαση: 12/06/2019.

[8] Debord G., Η κοινωνία του θεάματος, Θεσσαλονίκη, Μτφρ. Τομανάς Β., Σ. Γ. Πασχάλης, 1986, σελ. 109, 120.

Harvey D., Η κατάσταση της μετανεωτερικότητας: διερεύνηση των απαρχών της πολιτισμικής μεταβολής, Αθήνα, Μεταίχμιο, 2009.

[9] Roszak T., The Making of a Counter Culture: reflections on the technocratic society and its youthful opposition, University of California, 1995.

Στεφανίδης Μ., Μουτσόπουλος Θ., Αλεξοπούλου Ο., Αναστασάκος Μ., Cacao Rocks, WD, Η τέχνη στους δρόµους του κόσµου, Αθήνα, Μεταίχμιο, 2017, υποσηµείωση 1, σελ. 55.

[10] Phillips S., Wallbangin: Graffiti and Gangs in L.A., Chicago, University of Chicago Press, 1999,

σελ. 47 – 56, 312 – 314.

[11] Τουλάχιστον από το 2017 έως σήμερα, λίγο πριν την αναθεώρηση και τροποποίηση διατάξεων του Ποινικού Κώδικα και Ποινικής Δικονομίας που θέλει το άρθρο περί βανδαλισμού να καταργείται, “εγκλήματα όπως η κλοπή και η φθορά προβλέφθηκε ότι θα διώκονται κατ’ αρχήν αυτεπαγγέλτως, ώστε να εξυπηρετηθούν πρακτικές ανάγκες (σύλληψη επ’ αυτοφώρω κ.λπ.), με τη δυνατότητα όμως της εκ των υστέρων παύσεως της ποινικής δίωξης αν υποβάλει σχετική δήλωση ο ίδιος ο παθών” , https://www.lawspot.gr/nomika-nea/dimosieythikan-o-neos-poinikos-kodikas-kai-o-kodikas-poinikis-dikonomias , “Δημοσιεύθηκαν ο νέος Ποινικός Κώδικας και ο Κώδικας Ποινικής Δικονομίας – Νόμοι του Κράτους οι νέοι Κώδικες – Σε ισχύ από 1η Ιουλίου”, ημερομηνία δημοσίευσης: 12/06/2019, τελευταία πρόσβαση: 12/06/2019.

Βλ. κι εδώ,

http://e-keme.gr/the-street-art-project-%CE%BD%CE%BF%CE%BC%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CF%80%CF%81%CE%BF%CF%83%CE%AD%CE%B3%CE%B3%CE%B9%CF%83%CE%B7-%CF%84%CE%B7%CF%82-street-art-%CF%84%CE%AD%CF%87/ , Δερβίση Ι., “The Street Art Project” Νομική Προσέγγιση Της Street Art – Τέχνης Του Δρόμου”, τελευταία πρόσβαση: 12/06/2019.

http://e-keme.gr/the-street-art-project-%CE%B7-%CF%84%CE%AD%CF%87%CE%BD%CE%B7-%CF%84%CE%BF%CF%85-%CE%B4%CF%81%CF%8C%CE%BC%CE%BF%CF%85-%CF%89%CF%82-%CF%86%CE%B8%CE%BF%CF%81%CE%AC-%CE%BE/ , Γιαννάκη Α., “The Street Art Project” Η «Τέχνη Του Δρόμου» Ως Φθορά Ξένης Ιδιοκτησίας Σύμφωνα Με Το Ελληνικό Ποινικό Δίκαιο”, τελευταία πρόσβαση: 12/06/2019.

[12] Διαφορετικά θα έπρεπε να λάβουμε υπ’ όψιν μας και τις αρνητικές απαντήσεις των περαστικών που δεν στάθηκαν στο περίπτερό μας περισσότερο για να γράψουν κάτι στα post it μας. Όμως, η εκδήλωση, ούτως ή άλλως, είχε προκαθορισμένη χρονική διάρκεια και συγκεκριμένο ωράριο για άμεση αλληλεπίδραση περαστικών και συμμετεχόντων.

Κυριαζή Ν., Η κοινωνιολογική έρευνα. Κριτική επισκόπηση των μεθόδων και των τεχνικών, Αθήνα, Πεδίο, 2011, σελ. 114, 115.

[13]https://www.pcsteps.gr/18891-%CE%BA%CE%B1%CF%86%CE%B1%CE%BF-%CE%BF%CF%84%CE%B5-%CF%84%CE%B9-%CE%B5%CE%AF%CE%BD%CE%B1%CE%B9-%CF%84%CE%B9-%CF%83%CE%B7%CE%BC%CE%B1%CE%AF%CE%BD%CE%B5%CE%B9/ , Κυρίτσης Α., “ΚΑΦΑΟ ΟΤΕ – Τι Είναι, Τι Σημαίνει, και σε Τι Χρησιμεύει”, ημερομηνία δημοσίευσης: 1/03/2016, τελευταία πρόσβαση: 12/06/2019.

[14] Γκουτζούπας Στ., Κομβούτης Στ. & Μπάμπης Α., Πολεοδομία 1 / Εμπορικό Τρίγωνο. Αναλυτική προσέγγιση του αστικού χώρου, Διπλωματική Εργασία, Διδάσκων: Σερράος Κ., 5ο εξάμηνο, Ακαδ. Έτος: 2016-2017, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, διαθέσιμη εδώ:  http://www.arch.ntua.gr/sites/default/files/resource/11241_teliki-paradosi/08_komvoutis_koutsoupas_mpamphs.pdf , τελευταία πρόσβαση: 12/06/2019.

[15] Στο ίδιο.

Βλ. και Σταμπέλος Ε., Παπαϊωσήφ Α. Δ. & Χαντζή Δ., Πολεοδομία 1 / Το Εμπορικό Τρίγωνο της Αθήνας. Αναλυτική προσέγγιση του αστικού χώρου, Διπλωματική Εργασία, Διδάσκων: Σερράος Κ., 5ο εξάμηνο, Ακαδ. Έτος: 2016-2017, Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών, διαθέσιμη εδώ: www.arch.ntua.gr/sites/default/files/resource/11241_teliki-paradosi/06_papaiosif_stampelos_xantzi.pdf , τελευταία πρόσβαση: 12/06/2019.

[16] Ξεκίνησε από τη γραμμή αντεγκληματικής πολιτικής στις Η.Π.Α., “μηδενικής ανοχής”, που επηρέασε και την Ευρώπη στη συνέχεια. Η πολιτική της “μηδενικής ανοχής” στηρίζεται στην ποινικοποίηση μορφών συμπεριφοράς που παραδοσιακά θα έμεναν εκτός από τη διαδικασία ποινικού ελέγχου. Η μητρόπολη της Νέας Υόρκης και γενέτειρα του κινήματος του Graffiti και της Street Art (Νότια Αμερική) θεωρούνταν η κατάλληλη για να εφαρμοστεί αυτή η πολιτική.

Η “αστεακή εγκληματικότητα” διευκρινίστηκε σε ευρωπαϊκό επίπεδο στην Εισήγηση της Επιτροπής στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ως “τα γεγονότα που επηρεάζουν τη ζωή σε τοπικό επίπεδο”.

Νικολόπουλος Γ., “Πέρα από το κράτος: όψεις και αντινομίες του ευρωπαϊκού κοινωνικού ελέγχου”, στον Τιμητικό Τόμο για τον Ιωάννη Μανωλεδάκη, Αθήνα – Θεσσαλονίκη, Σάκκουλας, 2007, σελ. 1129 – 1144.

[17] Park R. E., Burgess E. & McKenzie R., The City Chicago, University of Chicago Press, 1925.

http://www.astynomia.gr/index.php?option=ozo_content&perform=view&id=81&Itemid=73&lang , επίσημη ιστοσελίδα της Αστυνομίας, στατιστικά στοιχεία βάσει τυπολογίας των εγκλημάτων, τελευταία πρόσβαση: 12/06/2019.

https://www.lifo.gr/print/tora_tora/144402 , Πανταζόπουλος Γ., “Εξηγώντας την αύξηση της εγκληματικότητας στην Ελλάδα”, ημερομηνία δημοσίευσης: 12/05/2017, τελευταία πρόσβαση: 12/06/2019.

https://www.lifo.gr/articles/society_articles/167706 , Πανταζόπουλος Γ., “Έχει γίνει η καθημερινότητά μας πιο επικίνδυνη και βίαιη;”, ημερομηνία δημοσίευσης: 9/11/2017, τελευταία πρόσβαση: 12/06/2019.

[18] Ο Newman ήταν, ουσιαστικά, ο πρώτος που έθεσε μέσω της θεωρίας του τον απαραίτητο έλεγχο αυτής της παραμέτρου ως προς την αποφυγή ή εμφάνιση εγκλήματος σε επίπεδο, κυρίως, γειτονιάς (μέσο – ανάλυση): την ενίσχυση του ανεπίσημου κοινωνικού ελέγχου. Διατύπωσε τέσσερις βασικές έννοιες που είχαν στόχο τη συγκρότηση της θεωρίας του: “εδαφικότητα”, “επιτήρηση”, “εικόνες” και “ασφαλείς ζώνες”.

Newman Ο., Defensible Space: Crime Prevention Through Urban Design, London, MacMillan, 1973.

Σύμφωνα με τη θεωρία της “λογικής επιλογής”, ο υποψήφιος δράστης ζυγίζει λογικά τις πιθανότητες διανοητικώς, το ρίσκο της πιθανής επιλογής του, τα πιθανά κέρδη, εκμεταλλεύεται όταν εντοπίσει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του στόχου του.

Wilson J. & Boland B., “Crime” στο Gorhan & Glaser, The Urban Predicament, Washington, DC, The Urban Institut, 1976.

Το 1979 οι Cohen και Felson διατύπωσαν τη θεωρία της “καθημερινής δραστηριότητας”, η οποία βασίζεται σε τρεις εσωτερικούς παράγοντες του υποψήφιου δράστη που λειτουργούν ωθητικά προς την τέλεση παράνομης πράξης: αποφασιστικότητα, κατάλληλος στόχος και απουσία φύλαξης του τελευταίου.

Brantingham, P. L., & Brantigham, P. J., “Environment, routine and situation: Toward a pattern theory of crime” in Clarke R. V. & Felson M., Routine activity and rational choice, New Brunswick, NJ: Transaction, 1993, σελ. 259 – 294.

[19] https://athenspartnership.org/ & http://www.athensculturenet.com/en, τελευταία πρόσβαση: 12/06/2019, “Σύμπραξη για την Αθήνα” – “Η έναρξη του Athens Partnership προήχθη από τον Δήμαρχο Αθηναίων το 2015 – με επικεφαλής υποστήριξη από το Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος και στρατηγική καθοδήγηση από τους συνεργάτες του Bloomberg”. Το τελευταίο προέρχεται από τη Δημαρχία της Ν. Υόρκης.

Οι εργασίες του Εμπορικού Τριγώνου ως project ξεκίνησε το 2015 και πιο ενεργά από το 2017 με πρωτοβουλία του Γ. Καμίνη, με αποκλειστικό δωρητή το Ίδρυμα Στ. Νιάρχος και με προώθηση από την “Σύμπραξη για την Αθήνα”.

https://www.youtube.com/watch?v=9rtYz7U-7HE&fbclid=IwAR2mMYHzqp61we1dvGAq987KgN2Z55Ohq_AfaZII9wRLccPkW78yxCWroYM , Ομιλία της Υπεύθυνης του Εμπορικού Τριγώνου κ. Ελίνας Δάλλα, στο Tedx Λαμίας με θεματική το “Paradigma” και με θέμα τη “Η μεταμόρφωση του κέντρου της Αθήνας”, τελευταία πρόσβαση: 12/06/2019.

[20] Επίσημη ιστοσελίδα του Εμπορικού Τριγώνου της Αθήνας, https://athenstrigono.org/ , τελευταία πρόσβαση: 12/06/2019.

[21] Μία σχεδόν μόνιμη διαμάχη μεταξύ της παλιάς και της σύγχρονης Αθήνας.

Καραβία Τ. & Πάσχου Η., Η εικόνα της πόλης. Οπτικές και θέσεις με φόντο την Αθήνα, Αθήνα, Ποταμός, 2016, σελ. 13 – 17, 120 – 134, 150 – 165.

Leventis P., “Walls of crisis: street art and urban fabric in central Athens, 2000 – 2012”,

Architectural Histories, 2013.

Πεπονής Γ., Χωρογραφίες, Αθήνα, Αλεξάνδρεια, 1997, σελ. 212.

[22] Μαυρίδης Η., «Η έννοια της καθημερινότητας στην κοινωνική θεωρία», Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών, 114, 2004, σελ. 27 – 59.

Lefebvre H., Η καθημερινή ζωή στον σύγχρονο κόσμο, Αθήνα, Ράππα, 1979.

[23]http://e-keme.gr/%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%BF%CF%81%CE%B9%CE%BA%CE%AE-%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CE%B4%CF%81%CE%BF%CE%BC%CE%AE-%CF%84%CE%B7%CF%82-street-art-%CF%83%CE%B5-%CF%83%CF%85%CE%BD%CE%AD%CF%87%CE%B5/, Γιακουβάκης Γ., Καλογεράκη Κ. & Κωνσταντίνου Κ., “Ιστορική Αναδρομή Της “Street Art” (Συνέχεια Του Α’ Μέρους Της Β’ Ενότητας)”, τελευταία πρόσβαση: 12/06/2019.

[24] Τζούλιο Κάρλο Αργκάν, Η Μοντέρνα Τέχνη, Ηράκλειο, Μτφρ. Παπαδημήτρη Λ., Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2012.

[25] http://www.crimetimes.gr/the-street-art-project-oi-skitsofreneis-tou-alimou/ , Κωνσταντίνου Κ. & Φασούλα Ε., “The Street Art Project. Οι σκιτσοφρενείς του Αλίμου”, Τεύχος 6ο, ημερομηνία δημοσίευσης: 6/06/2018, τελευταία πρόσβαση: 12/06/2019.

[26] Η street art σε σχέση με το graffiti στην πόλη μπορεί να αλληλεπιδρά καλύτερα με την ανθρώπινη αντίληψη και την όραση. Ειδικά, οι εγκαταστάσεις – installations, ως μία τάση – είδος της Street Art, μπορούν να επικοινωνήσουν ευχάριστα και χιουμοριστικά με τον περαστικό, όπως και τα έργα διαστάσεων 3D.

Ross J. I., Street Art, Encyclopedia of street crime in America, Thousand Oaks, CA: Sage, 2013, σελ. 392, 393.

Βλ. και Pocket Art, Street Art Norway Vol. II, Norway, Kontur Forlag, 2012.

[27] Μέρος της κουλτούρας (κοινός κώδικας κανόνων για μέλη κοινωνικής ομάδας) του μουσικού είδους “Hip Hop / Rap” είναι και το skating και ένα είδος έγγραφης αποτύπωσης υπογραφών ομάδων ή και ατόμων σε επιφάνειες στην ιστορία του Graffiti κινήματος ήταν το “Hip Hop / Rap”.

Clifford S. & Dearden E., “Skate, Community, Construction”,  Paper presented at the Graffiti and Disorder Conference, Australian Institute of Criminology – Australian Local Government Association, Brisbane, 18-19 August 2003.

Carr J., “Legal Geographies – Skating around the edges of the law: Urban Skateboarding and the Role of Law in determining young people’s place in the city”, Urban Geography, 2010, 31, 7, σελ. 988–1003.

[28]Σύμφωνα με την Κοινωνιολογική Φαινομενολογία και τη θεωρία της συμβολικής αλληλεπίδρασης, το στερεότυπο του εγκληματία δημιουργείται με α) τη μία πράξη ή το ένα στοιχείο που ταυτίζεται με το σύνολο της προσωπικότητας, β) την αναδρομική ανάγνωση παρελθόντος με βάση την τωρινή συμπεριφορά και γ) με τον χαρακτηρισμό από άλλους ή απο τον ίδιο για τον εαυτό του μέσω της εσωτερίκευσης του στίγματος.

Cooley C. H., Human Nature and the Social Order, New York: Scribner’s, 1902, σελ. 183 –184.

Cooley C. H. On Self and Social Organization, Ed. Schubert Hans-Joachim. Chicago: University of Chicago Press, 1998, σελ. 20 – 22.

Ο Lippmann ήταν ο πρώτος που εισήγαγε στις κοινωνικές επιστήμες την έννοια των

“στερεοτύπων”. Τη δανείστηκε από το χώρο της τυπογραφίας όπου εκεί σήμαινε και ήταν ένα

“μεταλλικό καλούπι, το οποίο χρησιμοποιείται για να τυπώνονται επανειλημμένα στο χαρτί

πανομοιότυπα σύμβολα χαρακτήρων”. Δηλαδή, τα στερεότυπα σήμερα δεν είναι παρά σταθερές με την έννοια της επαναλαμβανόμενης εμπειρίας και πανομοιότυπες εικόνες στο μυαλό των ανθρώπων – “pictures in our head”.

Να τονίσουμε, ωστόσο, πως δεν είναι όλα αρνητικά ή λανθασμένα.

Lippmann W., Public Opinion, New York, MacMillan, 1949.

[29] Σύμφωνα με τη θεωρία των κοινωνικών αναπαραστάσεων, οι προκαταλήψεις αντανακλούν, επίσης, μία αντίληψη για τον κόσμο που μας περιβάλλει, η οποία είναι κοινή σε πολλά άτομα ως εικόνα και δη ενός street artist που λαμβάνεται στους γύρω του ως “graffiti καλλιτέχνης”. Η μελέτη των αποδόσεων από τον κλάδο της Κοινωνικής Ψυχολογίας χρησιμοποιώντας το σύστημα των κοινωνικών αναπαραστάσεων μπορεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε καλύτερα το ζήτημα της προέλευσης των αποδόσεων.

Moscovici S., “Notes towards a description of Social Representations”, European

Journal of Social Representations, 18, 1988, σελ. 211-250.

Hewstone, M., Causal attribution: From cognitive processes to collective beliefs, Oxford, Blackwell, 1989.

[30] “Η Γενική Συνέλευση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών υιοθέτησε με ψήφισμά της στις 20.12.1993 την υπ’ αριθμό 48/104 Διακήρυξη για την Εξάλειψη της Βίας κατά των Γυναικών, στην οποία αναγνωρίστηκε η επείγουσα ανάγκη για την προστασία των δικαιωμάτων των

γυναικών υπό το πρίσμα των αρχών της ισότητας, της ασφάλειας, της ελευθερίας και

της αξιοπρέπειας.

Ορίστηκε η έννοια της βίας κατά των γυναικών ως: «κάθε πράξη βίας βάσει φύλου, η οποία επιφέρει ή είναι πιθανό να επιφέρει σωματική, σεξουαλική ή ψυχολογική βλάβη ή πόνο σε γυναίκες, συμπεριλαμβανομένων και των απειλών για τέτοιες πράξεις, του εξαναγκασμού ή

της αυθαίρετης στέρησης της ελευθερίας είτε συμβαίνει στη δημόσια είτε στην ιδιωτική ζωή».

Επομένως, ο όρος βία περιλαμβάνει:

  • Τη βία μέσα στην οικογένεια (ενδοοικογενειακή βία)
  • Τη βία γενικά μέσα στην κοινωνία (βιασμός, σεξουαλική κακοποίηση, σεξουαλική

παρενόχληση στην εργασία, trafficking / σωματεμπορία)”.

http://elf-fae.eu/wp-content/uploads/2017/07/Speech-Athanasios-Karouzakis-ECHR-case-law.pdf , Καρουζάκης Α., European Court of Human Rights, τελευταία πρόσβαση: 14/06/2019.

[31]Gobel M. S., Tufft M. R. A., Richardson D. C., “Social Beliefs and Visual Attention: How the Social Relevance of a Cue Influences Spatial Orienting”, Cognitive Science, 42, 1, 2018, σελ. 161-185.

[32] https://www.earth.com/news/ai-eye-movements-personality/ , Cathey K., “AI uses eye movements to detect personality traits”, ημερομηνία δημοσίευσης: 29/07/2018, τελευταία πρόσβαση: 14/06/2019.

http://www.kathimerini.gr/820173/article/epikairothta/episthmh/ta-matia-einai-o-ka8refths-ths-yyxhs-mas , Contandi Mo, “Τα μάτια είναι ο καθρέφτης της ψυχής μας”, αναδημοσίευση από The Guardian, στην ελληνική γλώσσα, ημερομηνία δημοσίευσης: 20/06/2015, τελευταία πρόσβαση: 12/06/2019.

[33] Η ντροπή είναι, μεταξύ άλλων σημαντικών αιτιών, η πρώτη αιτία που, η παθούσα εν προκειμένω, δεν προχωρά σε καταγγελία περιστατικού στις Αρχές.

Η διαβάθμιση της ντροπής στα ενδοοικογενειακά περιστατικά βίας αυξάνεται, ενώ στα περιστατικά βίας που τελούνται εντός του εξωτερικού κοινωνικού συνόλου, μειώνεται μεν, στο ελάχιστο δε.

Αρτινοπούλου Β., Ενδοοικογενειακή Κακοποίηση Γυναικών, Αθήνα, Νομική Βιβλιοθήκη, 2006.

[34] Ο εργασιακός καταναγκασμός σήμερα αποτελεί όλο και πιο συχνό αστικό φαινόμενο σε συνδυασμό, αρκετές φορές, με άλλες βίαιες πράξεις.

https://www.efsyn.gr/node/186479 , “Απολύθηκε η διευθύντρια του My Market που ζητούσε… χαμόγελα”, ημερομηνία δημοσίευσης: 8/03/2019, τελευταία πρόσβαση: 12/06/2019.

[35] Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) ορίζει τη βία στους χώρους εργασίας ως «τη σκόπιμη επιβολή δύναμης είτε σωματικής είτε με την μορφή απειλών κατά άλλου προσώπου ή ομάδας προσώπων σε συνθήκες εργασίας που έχει ως συνέπεια είτε έχει μια μεγάλη πιθανότητα, να επιφέρει κακώσεις, θάνατο, ψυχολογική βλάβη, κακή ανάπτυξη ή στέρηση».

► Το Διεθνές Γραφείο Εργασίας (ILO): «κάθε πράξη, περιστατικό ή συμπεριφορά κατά την οποία ένα άτομο εξυβρίζεται, απειλείται, βλάπτεται, τραυματίζεται κατά τη διάρκεια της εργασίας του ή λόγω της εργασίας του».

► Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ορίζει τη βία ως «περιπτώσεις που το προσωπικό κακομεταχειρίζεται, απειλείται ή δέχεται επίθεση εν ώρα εργασίας αλλά και ενώ μετακινείται από και προς την εργασία του, όπου υπάρχει μια βεβαιότητα ή πιθανότητα να επηρεαστεί η ασφάλεια, η ευεξία ή η υγεία του».

http://www.ypakp.gr/uploads/docs/5153.pdf , μία έκδοση του Υπουργείου Εργασίας, τελευταία πρόσβαση: 14/06/2019.

[36] https://www.instagram.com/nadia_stasinou/ , https://www.nadiastasinou.com/ABOUT-1 , σελίδα του Instagram και επίσημη ιστοσελίδα, τελευταία πρόσβαση: 12/06/2019.

https://www.instagram.com/rtm_one/?hl=el , https://www.rtmone.com/ , σελίδα του Instagram και επίσημη ιστοσελίδα, τελευταία πρόσβαση: 12/06/2019.

[37] Roszak T., The Making of a Counter Culture: reflections on the technocratic society and its youthful opposition, California, University of California, 1995.

Mirzoeff N., Visual Culture Reader, London and New York, Routledge, 1998.

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι τα ονόματα των καλλιτεχνών της Street Art έγιναν γνωστά ευρέως στην καθημερινότητα του αστικού κοινού μόνο κατόπιν μεγάλων δημόσιων τοιχογραφιών ή και δράσεων ακτιβισμού. Τότε άρχισαν να αποκαλούνται με τα ψευδώνυμά τους ή τα ονόματά τους ξεχωριστά ανά ηπείρους.

Ganz N., Graffiti world. Street Art from five continents, New York, Harry N. Abrams Inc. Publishers, 2004.

[38] Ο ορισμός του «Οπτικού Πολιτισμού»: «οι διαμοιρασμένες πρακτικές μίας ομάδας, κοινότητας ή και κοινωνίας μέσω των νοημάτων που δημιουργούνται από τις οπτικές, από τα πλαίσια των παρουσιάσεων του κόσμου και οι τρόποι που βλέπουμε αυτές τις πρακτικές να ενσωματώνονται σε συμβολικές και επικοινωνιακές δραστηριότητες».

http://criminology.oxfordre.com/view/10.1093/acrefore/9780190264079.001.0001/acrefore-

9780190264079-e-132?rskey=RY8xQI&result=52 , Zieleniec A., “A Brief History of Graffiti”, Crime, Media, and Popular Culture, 2017, τελευταία πρόσβαση: 14/06/2019.

Sturken M. & Cartwight L., Practices of Looking. An introduction to Visual Culture, Oxford and New York, Oxford University Press, 2009.

Beck U., Risk society: towards a new modernity, London, Sage, 1992.

[39] Kiesler S., Siegel J., & McGuire T. W., “Social Psychological Aspects of Computer-Mediated Communication”, American Psychologist, 39, 10, σελ. 1123-1134, 1984.

Przybylski A. K. & Weinstein N., “Can you connect with me now? How the presence of mobile communication technology influences face-to-face conversation quality”, Journal of Social and Personal Relationships, 30, 3, σελ. 237–246, 2012.

[40] Όπως έχουμε υποστηρίξει στις θεωρητικές ενότητές μας.

[41] Ο πρώτος που χρησιμοποίησε τη φωτογραφική κάμερα με σκοπό την καταγραφή της τέχνης στον δρόμο ήταν ο Brassai όπου με μοναδικό τρόπο προσέδωσε μία αίσθηση τοποθεσίας της εντός του δημόσιου βίου.

Ferrell J. & Voorde V. C., “The decisive moment: documentary photography and cultural

criminology” στο Hayward K. & Presdee M., Framing Crime: Cultural Criminology and the Image, London, Routledge, 2009.

Brassai G., Du mur des cavernes au mur d’ usine, Minotaure, ¾, 1934, σελ. 6, 7.

Blanche U., “Street Art and related terms – discussion and working definition” στο Neves P. S. & Simoes D. V. F., Street Art & Urban Creativity Scientific Journal, Lisbon, 2015, σελ. 32 – 39.

https://www.der.org/jean-rouch/pdf/CameraandMan-JRouch.pdf , Rouch J., “Camera and Man”, τελευταία πρόσβαση: 14/06/2019.

[42] Newhall B., The History of Photography, New York, Museum of Modern Art, 1982.

 

Διαβάστε Επίσης  10ο Φεστιβάλ Ταινιών Μικρού Μήκους Balkans Beyond Borders | Αφιέρωμα: Νέοι και Εργασία / Γυναίκες και Εργασία

There are no comments

Join the conversation

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*


error: Content is protected !!