Παγκόσμια Ημέρα Πληθυσμών 2019 «Επιδίωξη δικαιωμάτων και επιλογών για όλους»

UNFPA/Doan Bau Chau

Ενώ ο παγκόσμιος πληθυσμός συνεχίζει να αυξάνεται στο σύνολο του, η αύξηση αυτή δεν είναι ισορροπημένη. Για πάρα πολλές μη ανεπτυγμένες χώρες, οι προκλήσεις για την βιώσιμη ανάπτυξη επιδεινώνονται από την ραγδαία αύξηση του πληθυσμού καθώς και από την ευαλωτότητα στην κλιματική αλλαγή.  Άλλες χώρες αντιμετωπίζουν το πρόβλημα της γήρανσης του πληθυσμού, περιλαμβάνοντας την ανάγκη για την προαγωγή υγιούς και ενεργούς γήρανσης και της παροχής επαρκούς κοινωνικής προστασίας. Καθώς ο κόσμος συνεχίζει να αστικοποιείται, με το 68% του παγκόσμιου πληθυσμού να προβλέπεται πως θα ζει σε αστικές περιοχές έως το 2050, η βιώσιμη ανάπτυξη και η κλιματική αλλαγή θα εξαρτώνται όλο και περισσότερο από την επιτυχημένη διαχείριση της αστικής ανάπτυξης.

Ενώ διαχειριζόμαστε αυτές τις πληθυσμιακές τάσεις, θα πρέπει επίσης να αναγνωρίσουμε την σχέση μεταξύ πληθυσμού, ανάπτυξης και ατομικής ευημερίας.  Εικοσιπέντε χρόνια πριν, στη Διεθνή Διάσκεψη του Καΐρου για τον πληθυσμό και την ανάπτυξη (ICPD), οι παγκόσμιοι ηγέτες καθόρισαν για πρώτη φορά τους δεσμούς μεταξύ πληθυσμού, ανάπτυξης και ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβάνοντας τα αναπαραγωγικά δικαιώματα. Αναγνώρισαν επίσης πως η προώθηση της ισότητας των φύλων αποτελεί ένας από τους πιο αξιόπιστους δρόμους για τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη βελτίωση της ευημερίας για όλους.

Η φετινή Παγκόσμια Ημέρα Πληθυσμών καλεί για παγκόσμια προσοχή στα εκκρεμή ζητήματα της Διεθνούς Διάσκεψης του Καΐρου (ICPD).

Παρά την πρόοδο όσον αφορά την μείωση της μητρικής θνησιμότητας και των ανεπιθύμητων εγκυμοσυνών, παραμένουν πολλές προκλήσεις. Σε όλο τον κόσμο, παρατηρούμε οπισθοδρόμηση στα δικαιώματα των γυναικών, περιλαμβανομένων και των δικαιωμάτων που αφορούν στις απαραίτητες υπηρεσίες υγείας.  Ζητήματα που σχετίζονται με την εγκυμοσύνη παραμένουν τα κύρια αίτια θανάτου μεταξύ των κοριτσιών ηλικίας από 15 έως 19 ετών. Η έμφυλη βία, η οποία εδραιώνεται στην ανισότητα, συνεχίζει να οδηγεί σε τραγικές συνέπειες.

António Guterres, Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών

 

STATE OF WORLD POPULATION 2019 – Report

Πενήντα χρόνια πριν, ήταν δύσκολο για τις γυναίκες να έχουν πρόσβαση στην αντισύλληψη και σχετικά εύκολο να χάσουν την ζωή τους κατά τη διάρκεια του τοκετού. Πολλές γυναίκες δεν ήταν σε θέση να αποφασίσουν ποιον και πότε να παντρευτούν, πότε και εάν θα κάνουν παιδιά.

Ένα παγκόσμιο κίνημα που ήθελε να δώσει πραγματικές επιλογές στις γυναίκες για τη ζωή τους, κατέληξε το 1994 με την Διεθνή Διάσκεψη για τον Πληθυσμό και την Ανάπτυξη (ICPD), όπου προέκυψε μια συναίνεση για τους δεσμούς μεταξύ της γυναικείας ενδυνάμωσης, σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας, δικαιωμάτων και βιώσιμης ανάπτυξης.

Από τότε, οι γυναίκες έχουν κάνει μια τεράστια πρόοδο στην άσκηση των αναπαραγωγικών τους δικαιωμάτων. Από το 1969, όπου και ιδρύθηκε το UNFPA (Ταμείο των Ηνωμένων Εθνών για τον Πληθυσμό) πολλά έχουν επιτευχθεί. Όμως, υπάρχουν ακόμα πολλά που πρέπει να γίνουν για να μπορούν όλες οι γυναίκες και τα κορίτσια να ασκούν τα δικαιώματα τους.

 

 

 

Ποια είναι τα εμπόδια που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν οι γυναίκες; Τι τις εμποδίζει στην προσπάθεια τους να αξιοποιήσουν το πλήρες δυναμικό τους στη ζωή; 

 

Έμφυλη Ανισότητα – Το Εμπόδιο που αποτελεί τη βάση για όλα τα άλλα εμπόδια

Οι νόρμες της έμφυλης ανισότητας παραμένουν μεταξύ των πιο σημαντικών εμποδίων για τις γυναίκες και τα κορίτσια, ώστε να παίρνουν θεμελιώδεις αποφάσεις για τη ζωή τους ελεύθερα για τη σεξουαλική και αναπαραγωγική τους υγεία και τα δικαιώματα τους.

Αυτές οι αποφάσεις είναι εγγενώς σχεσιακές, καθώς περιλαμβάνουν αλληλεπιδράσεις με άλλους, ιδιαίτερα σεξουαλικούς συντρόφους, αλλά και εκτεταμένα μέλη της οικογένειας, μέλη της κοινότητας ή ιδρύματα όπως κλινικές και νοσοκομεία. Ο βαθμός της αυτονομίας ενός ατόμου λαμβάνεται και καθορίζεται σε διαφορετικά επίπεδα σε κάθε μια σχέση.

Η δύναμη, η φωνή και η επιλογή διαμορφώνουν την αυτονομία που έχει ένα άτομο σε κάθε σχέση.

Τρεις έμφυλες πτυχές είναι σημαντικές για τις αποφάσεις που αφορούν την σεξουαλικότητα και την αναπαραγωγή:

  • η εξουσία του ατόμου
  • η φωνή του ή o βαθμός με τον οποίο τα άτομα είναι σε θέση να διατυπώσουν και να υποστηρίξουν τις ανάγκες και τις επιθυμίες τους
  • ο βαθμός στον οποίο τα άτομα έχουν πραγματικές επιλογές
Ατομικές Αποφάσεις / Αυτενέργεια

Οι γνώσεις σχετικά με τη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία και τα δικαιώματα μπορούν να επιτρέψουν σε ένα άτομο να υποστηρίξει πιο αποτελεσματικά τον εαυτό του και να κάνει συνειδητές επιλογές. 

Άμεση σχεσιακή παρέμβαση

Η αυτενέργεια εξαρτάται από παράγοντες όπως ο βαθμός στον οποίο ένας σύντροφος σέβεται την σωματική ακεραιότητα του άλλου ή το βαθμό στον οποίο υπάρχει ελευθερία έκφρασης απόψεων σχετικά με την αντισύλληψη.

Απομακρυσμένη σχεσιακή παρέμβαση

Η αυτενέργεια εξαρτάται από την ανταπόκριση στις ατομικές ανάγκες εντός των θεσμικών σχέσεων, όπως τα συστήματα υγείας ή ακόμη και την οικονομία.

Ποιοι είναι ευάλωτοι;

Οι έμφυλες νόρμες μπορούν να συμβάλλουν στις κοινωνικές προσδοκίες που με τη σειρά τους οδηγούν στον έλεγχο της σεξουαλικότητας και της αναπαραγωγικής συμπεριφοράς ορισμένων ομάδων.

Οι νόρμες της έμφυλης ανισότητας και συμπεριφορές χρησιμοποιούνται συχνά για να αιτιολογήσουν τον έλεγχο της γυναικείας σεξουαλικότητας και αναπαραγωγής μέσα από διάφορες επιβλαβείς πρακτικές.
Έμφυλη βία

Η βία κατά των γυναικών και των κοριτσιών αποτελεί μια τεράστια παραβίαση των ανθρωπίνων  δικαιωμάτων και ένα ζήτημα δημόσιας υγείας σε παγκόσμιο επίπεδο. Η ύπαρξη ή/και ακόμη και η απειλή βίας δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου οι γυναίκες εξουσιάζονται από τους άντρες για ζητήματα σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας και βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο για σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα και ανεπιθύμητες εγκυμοσύνες.

Παιδικός γάμος

Πολλά παιδιά νύφες δεν έχουν την αυτονομία να πάρουν αποφάσεις για την αναπαραγωγική τους υγεία – και την ελευθερία κινήσεων ώστε να δράσουν σύμφωνα με τις δικές τους αποφάσεις απευθυνόμενες σε φορείς παροχής υπηρεσιών υγείας.  Τα παντρεμένα κορίτσια είναι λιγότερο πιθανό να λάβουν επαρκή ιατρική φροντίδα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, μητέρες και μωρά βρίσκονται σε κίνδυνο καθώς πολλά παντρεμένα κορίτσια δεν είναι σωματικά έτοιμα για τον τοκετό. 

Πίεση για την γονιμότητα και προτίμηση γιου

Τόσο οι άντρες όσο και οι γυναίκες μπορεί να αντιμετωπίσουν σημαντική πίεση να αποδείξουν την γονιμότητα τους νωρίς εντός των έγγαμων σχέσεων. Σε πολλές κοινωνίες, ασκείται τεράστια πίεση στις γυναίκες να κυοφορούν γιους. Μπορεί να έρθουν αντιμέτωπες με τη βία, την εγκατάλειψη, ή το στίγμα σε περιπτώσεις όπου γέννησαν κορίτσια αντί για αγόρια. 

Τα εμπόδια που συνεχίζουν να υφίστανται

Το πρόγραμμα δράσης της Διεθνούς Διάσκεψης για τον Πληθυσμό και την Ανάπτυξη αναγνώρισε πως αυτό που χρειαζόταν ο κόσμος ήταν η παροχή στις γυναίκες, τα ζευγάρια και στις οικογένειες, μια σειρά από παρεμβάσεις για την σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία,  και την συνειδητοποίηση των κοινωνικών και οικονομικών αλλαγών που θα ενδυνάμωναν τις γυναίκες, σεβασμό των δικαιωμάτων τους, και ώθηση του κόσμου προς την ισότητα των φύλων.

Παρά την πρόοδο που επιτεύχθηκε, ορισμένες υπηρεσίες οικογενειακού προγραμματισμού παραμένουν μη προσιτές σε πολλές γυναίκες και κορίτσια σε ολόκληρο τον κόσμο.  

Εισοδηματική Ανισότητα

Η σχέση μεταξύ φτώχειας και έλλειψης πρόσβασης είναι περίπλοκη. Ενώ τα οικονομικά κόστη των υπηρεσιών και παροχών υγείας μπορούν να αποτελέσουν εμπόδιο σε ορισμένες περιπτώσεις, το εισόδημα συνδέεται με μια σειρά κοινωνικών, θεσμικών, πολιτικών, γεωγραφικών και οικονομικών δυνάμεων που μπορούν επίσης να επηρεάσουν την πρόσβαση ενός ατόμου. 

Ανεπαρκείς εγκαταστάσεις, φορείς παροχής υπηρεσιών υγείας και παροχές

Μια γυναίκα που αναζητά πληροφορίες και υπηρεσίες για την σεξουαλική και αναπαραγωγική της υγεία μπορεί να μην βρει φορέα παροχής περίθαλψης στην κοινότητα της. Εάν έχει τα οικονομικά μέσα να καλύψει το κόστος της μεταφοράς σε μια κλινική σε μια γειτονική κοινότητα, θα φτάσει εκεί για να βρει έλλειψη σε κατάλληλο εξοπλισμό και υλικά για τις υπηρεσίες που χρειάζεται. 

Μπορεί να μην υπάρχουν αρκετοί φορείς παροχής υπηρεσιών υγείας, εάν υπάρχουν, που να εργάζονται εκείνη την ημέρα. Οι φορείς παροχής μπορεί να μην έχουν την σωστή εκπαίδευση για να προσφέρουν πληροφορίες και υπηρεσίες, ή ίσως να μην μπορούν να προσφέρουν ιδιωτικότητα ή άλλα μέτρα που θα την κάνουν να αισθάνεται ασφάλεια και σεβασμό.

Νομικά εμπόδια

Σε ορισμένα μέρη, οι νόμοι απαιτούν την έγκριση τρίτου για τις γυναίκες και τις έφηβες ώστε να αποκτήσουν πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας. Μπορεί να υπάρχουν νόμοι που ποινικοποιούν τις ομόφυλες σχέσεις, την εργασία στον τομέα του σεξ ή τη χρήση ουσιών, αναγκάζοντας τους ανθρώπους να κρύβονται και να τους εμποδίζουν από το να αναζητήσουν ή να λάβουν τις πληροφορίες και υπηρεσίες που χρειάζονται. Οι νόμοι σχετικά με την πρόσβαση στην άμβλωση εκτείνονται σε ένα συνεχές, από την απόλυτη απαγόρευση έως κανένα περιορισμό.  Όσο πιο περιοριστικό είναι το νομικό πλαίσιο, τόσο υψηλότερο είναι το ποσοστό των μη ασφαλών αμβλώσεων. 

 

Νόρμες, στάσεις και πρακτικές

Η περιθωριοποίηση και ο φόβος του στίγματος στα πλαίσια μια κοινότητας μπορεί να εμποδίζουν τα άτομα από την αναζήτηση των υπηρεσιών που χρειάζονται και δικαιούνται, αυξάνοντας τον κίνδυνο για σεξουαλική βία, μη προγραμματισμένη εγκυμοσύνη και σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα. 

Ανεπαρκής εκπαίδευση για τη σεξουαλικότητα

Οι εσφαλμένες αντιλήψεις ή η έλλειψη κατανόησης σχετικά με την σεξουαλικότητα, το ανθρώπινο σώμα και την ανάπτυξή του, τα δικαιώματα και το φύλο μπορεί να αφήσουν ένα νέο άτομο ανεπαρκώς προετοιμασμένο να λάβει αποφάσεις σχετικά με την αναπαραγωγική του υγεία.  

Προγράμματα σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης στο σχολικό πρόγραμμα σπουδών στοχεύουν στο να προετοιμάσουν τα παιδιά και τους νέους με γνώσεις, ικανότητες, συμπεριφορές και αξίες που θα τους ενδυναμώσουν ώστε να κατανοήσουν και να διασφαλίσουν την προστασία των δικαιωμάτων τους καθόλη τη διάρκεια της ζωής τους.  

 

 

Πηγές: unfpa.org, un.org

Απόδοση/Επιμέλεια: Τομπέα Ελένη

socialpolicy.gr

 

Διαβάστε Επίσης  Κέντρο Διοτίμα | Να αποσυρθεί ρεπορτάζ που αναπαράγει την κουλτούρα του βιασμού

There are no comments

Join the conversation

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*


error: Content is protected !!