Το Δικαίωμα στην Ανάπαυση και σε Ελεύθερο Χρόνο

Με ξεκάθαρες λέξεις, το Άρθρο 24 της Οικουμενικής Διακήρυξης των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων παρουσιάζει την άλλη πλευρά του δικαιώματος στην εργασία που διατυπώνεται στο Άρθρο 23 – το δικαίωμα να μην εργάζεται κανείς υπερβολικά. Κατοχυρώνει το δικαίωμα σε περιορισμένο ωράριο εργασίας και άδειες μετ’ αποδοχών, όμως όπως ανέφερε ο Κουβανός συντάκτης Pérez Cisneros στα τέλη του 1940, δεν θα πρέπει να ερμηνεύεται ως «δικαίωμα στην τεμπελιά»

Άρθρο 24. – Καθένας έχει το δικαίωμα στην ανάπαυση, σε ελεύθερο χρόνο, και ιδιαίτερα, σε λογικό περιορισμό του χρόνου εργασίας και σε περιοδικές άδειες με πλήρεις αποδοχές.

 

Ακόμη και στον 19ο αιώνα, αναγνωριζόταν πως οι υπερβολικές ώρες εργασίας θέτουν σε κίνδυνο την υγεία των εργαζομένων και των οικογενειών τους.  Το περιορισμένο ωράριο εργασίας και το δικαίωμα στην ανάπαυση δεν αναφέρονται ρητά σε καμία από τις κύριες Συμβάσεις για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, όμως κατοχυρώθηκαν στην πρώτη Συνθήκη που ενέκρινε η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (ILO) το 1919, η οποία εφάρμοσε την οχτάωρη απασχόληση και τις 48 ώρες εργασίας την εβδομάδα στην βιομηχανία. 

 

Δείτε επίσης: Η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας και τα θεμέλια της κοινωνικής δικαιοσύνης

 

Το Άρθρο 23 οφείλει πολλά στις συνεισφορές των χωρών της Λατινικής Αμερικής κατά τη διαδικασία σύνταξης του μεταξύ του 1946 και 1948. Στα μέσα του 1940, σχεδόν όλες οι χώρες σε αυτήν την περιοχή είχαν δημοκρατικές κυβερνήσεις, και τα Συντάγματα τους ήταν πλούσια σε κοινωνικά και οικονομικά δικαιώματα, περιλαμβάνοντας διατάξεις για ετήσιες άδειες και άλλες μορφές αδειών μετ’ αποδοχών.

Αυτά τα Συντάγματα εξετάσθηκαν ως έμπνευση για την Οικουμενική Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (UDHR), και βρήκαν την αποδοχή του κομμουνιστικού μπλοκ. Όπως ανέφερε ο Γιουγκοσλάβος συντάκτης Vladislav Ribnikar, «το δικαίωμα στην ανάπαυση χωρίς αποδοχές δεν σημαίνει τίποτα

Σε συνδυασμό με λογικές ώρες εργασίας, ο ελεύθερος χρόνος και οι άδειες μετ’αποδοχών αποτελούν το δικαίωμα του κάθε ατόμου στην προσωπική ανάπτυξη και εκπαίδευση. Αυτή η διάταξη είναι ένα από τα σημεία όπου η Οικουμενική Διακήρυξη των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στοχεύει να διασφαλίσει την πλήρη ανάπτυξη των προσωπικοτήτων των ατόμων.

Η διασφάλιση της σωματικής και ψυχικής υγείας των εργαζομένων δεν αποτελεί μονάχα μια συμπονετική και ανθρώπινη πράξη, αλλά βοηθά και στη διασφάλιση υψηλής παραγωγικότητας.  Απεναντίας, ο υπερβολικός φόρτος εργασίας – πολλές ώρες και πέρα των δυνατοτήτων του ατόμου– μπορεί να αποβεί θανάσιμος.

Στην Ιαπωνία, υπάρχει μια λέξη που εκφράζει τον θάνατο από τον υπερβολικό φόρτο εργασίας  – Karōshi – που αναγνωρίστηκε για πρώτη φορά το 1969. Οι θάνατοι από υπερβολικές ώρες εργασίας, που δεν περιορίζονται μόνο στην Ιαπωνία,  προξενούνται κυρίως από καρδιακά επεισόδια και εγκεφαλικά εξαιτίας του στρες και της ελλιπούς διατροφής. 

Η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας αναφέρει την υπόθεση ενός άντρα που εργαζόταν σε μια μεγάλη εταιρία επεξεργασίας τροφίμων (snack) στην Ιαπωνία, με περισσότερες από 110 ώρες εργασίας την εβδομάδα, ο οποίος πέθανε από καρδιακή προσβολή στην ηλικία των 34 ετών. Σε μια άλλη περίπτωση, μια χήρα έλαβε εργατική αποζημίωση 14 χρόνια μετά τον θάνατο του 58 χρόνου συζύγου της, ενός υπαλλήλου σε μια μεγάλη εταιρία εκτυπώσεων στο Τόκιο, ο οποίος δούλευε 4.320 ώρες τον χρόνο, συμπεριλαμβάνοντας και νυχτερινή εργασία -που ισούται με 16 ώρες για κάθε 24ωρο.

Επιπρόσθετα με τους εργαζόμενους με υπερβολικό φόρτο εργασίας, υπάρχει και μια άλλη ομάδα εργαζομένων οι οποίοι, σε πολλές χώρες, εργάζονται σκληρότερα από ότι θα μπορούσαν ποτέ να θεωρήσουν δυνατόν – συχνά σε μη ασφαλείς ή ανθυγιεινές συνθήκες – και παρόλα αυτά βουλιάζουν στο χρέος και τη φτώχεια. Αυτή η ομάδα εργαζομένων είναι οι μετανάστες, ανεξάρτητα από την κατάσταση τους: τόσο εκείνοι χωρίς επίσημα έγγραφα, όσο και εκείνοι με δικαίωμα διαμονής. 

Η Σύμβαση του 1990, η Διεθνής Σύμβαση για την προστασία των δικαιωμάτων όλων των διακινούμενων εργαζομένων και των µελών των οικογενειών τους, στοχεύει στην προστασία της εργασίας και των σχετικών δικαιωμάτων των μη υπηκόων, περιλαμβάνοντας το δικαίωμα τους στην ανάπαυση και στον ελεύθερο χρόνο. Παρόλα αυτά, επί του παρόντος έχει επικυρωθεί μόνο από 54 κράτη – κυρίως από κράτη που αποστέλλουν μετανάστες, από ότι κράτη που υποδέχονται. 

Ωστόσο, σημαντικά περιφερειακά όργανα υποστηρίζουν τα εργασιακά δικαιώματα των μεταναστών. Στην περίπτωση ενός Μεξικανού εργάτη χωρίς άδεια στις ΗΠΑ που απολύθηκε στην προσπάθεια του να οργανώσει τους εργάτες,  το Διαμερικανικό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων δήλωσε πως θα λάβει τα αναδρομικά που δικαιούται και διαβεβαίωσε πως οι κυβερνήσεις έχουν την υποχρέωση να διασφαλίζουν τα δικαιώματα όλων εντός της δικαιοδοσίας τους, περιλαμβάνοντας και τα εργασιακά δικαιώματα. 

 

«Η άποψη πως οι φτωχοί θα πρέπει να έχουν ελεύθερο χρόνο υπήρξε πάντοτε σοκαριστική για τους πλούσιους.»
– Βρετανός Φιλόσοφος Bertrand Russell «In Praise of Idleness» (1932)

 

Οι κυβερνήσεις παντού έχουν νομική υποχρέωση να διασφαλίζουν το δικαίωμα σε ασφαλείς και υγιεινές συνθήκες εργασίας, το δικαίωμα σε περιορισμένο ωράριο εργασίας και άδειες μετ’αποδοχών, όμως αυτά τα δικαιώματα βρίσκονται σε επίθεση σε ορισμένες χώρες μετά την παγκόσμια ύφεση του 2008. 

Σε ορισμένες αναπτυγμένες χώρες, οι σταθερές δουλειές – με παροχές, άδεια μετ’αποδοχών, μέτρα ασφάλειας και πιθανή εκπροσώπηση σωματείου –  υποχωρούν ολοένα και περισσότερο μπροστά σε επιχειρησιακές συμβάσεις.

Η αντίληψη πως οι εργαζόμενοι προσπαθούν να κερδίσουν έναν επαρκή μισθό για την διαβίωση τους, και οι εργοδότες έχουν υποχρεώσεις απέναντι τους, μειώνεται συστηματικά σε ορισμένες χώρες όπου ήταν καλά εδραιωμένη, ακόμα και αν ανέρχεται διστακτικά σε άλλες χώρες όπου δεν είχε εδραιωθεί καθόλου. 

Οι ίδιες οι εταιρίες έχουν ευθύνη να σέβονται το δικαίωμα στον ελεύθερο χρόνο ως μέρος των υποχρεώσεων τους υπό τις κατευθυντήριες αρχές των Ηνωμένων Εθνών για τις Επιχειρήσεις και τα Ανθρώπινα ∆ικαιώματα. Αυτή η ευθύνη εφαρμόζεται σε όλες τις εφοδιαστικές τους αλυσίδες, και σημαίνει ότι, ως τμήμα της οφειλόμενης επιμέλειας τους για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μια εταιρία θα πρέπει να λαμβάνει υπόψιν της εάν κάποια από τις δραστηριότητες της ή λειτουργίες της φέρει ως αποτέλεσμα υπερβολικές ώρες εργασίας για τους εργαζόμενους / εργαζόμενες. 

 

Πηγή: ohchr.org

Απόδοση/Επιμέλεια: Τομπέα Ελένη

socialpolicy.gr

 

Διαβάστε Επίσης  4ο Πανελλήνιο Συνέδριο Κοινωνιολογίας της Εκπαίδευσης | "Ανθρώπινα Δικαιώματα και Εκπαίδευση: Ξενοφοβία, Ομοφοβία, Σχολική Βία, Ενιαία Εκπαίδευση"

There are no comments

Join the conversation

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*


error: Content is protected !!