Μετανάστευση, εκτοπισμός και εκπαίδευση | Παγκόσμια Έκθεση Παρακολούθησης της Εκπαίδευσης 2019

Η παρούσα έκθεση εξετάζει τη μετανάστευση και τον εκτοπισμό μέσα από το βλέμμα των εκπαιδευτικών και των εκπαιδευτικών διοικήσεων που αντιμετωπίζουν στην πραγματικότητα πολιτισμικά πολύμορφες τάξεις, σχολικές αυλές, κοινότητες, αγορές εργασίας και κοινωνίες. Τα εκπαιδευτικά συστήματα ανά τον κόσμο ενώνονται στη δέσμευση να «διασφαλίσουν ισότιμη και χωρίς αποκλεισμούς ποιοτική εκπαίδευση και να προωθούν ευκαιρίες δια βίου μάθησης για όλους» καθώς και να «μην αφήνουν κανέναν πίσω». Προκειμένου να φανούν όλοι οι μαθητές αντάξιοι των δυνατοτήτων τους, τα συστήματα πρέπει να προσαρμόζονται στις ανάγκες αυτών ανεξάρτητα από την καταγωγή τους. Είναι επίσης αναγκαίο να ανταποκρίνονται στην ανάγκη των κοινωνιών να είναι ανθεκτικές και να προσαρμόζονται στη μετανάστευση και τον εκτοπισμό – μια πρόκληση που επηρεάζει χώρες τόσο με μικρούς όσο και με μεγάλους πληθυσμούς μεταναστών και προσφύγων.

Όλοι οι τύποι μετακινήσεων πληθυσμών συμπεριλαμβάνονται. Κατά μέσο όρο, 1 στους 8 ανθρώπους είναι εσωτερικός μετανάστης. Αυτή η μετανάστευση μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις στις εκπαιδευτικές ευκαιρίες όσων μετακινούνται και όσων μένουν πίσω, ιδιαίτερα σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος που αστικοποιούνται ακόμα με ταχείς ρυθμούς. Περίπου 1 στους 30 ανθρώπους ζουν σε μια χώρα διαφορετική από αυτήν που γεννήθηκαν. Τα δύο τρίτα περίπου της παγκόσμιας μετανάστευσης κινούνται προς μια χώρα με υψηλότερο εισόδημα. Παρόλο που οι περισσότεροι μετακινούνται για εργασία, κάποιοι μετακινούνται επίσης για λόγους εκπαίδευσης. Και η παγκόσμια μετανάστευση επηρεάζει επίσης την εκπαίδευση των παιδιών τους. Περίπου 1 στους 80 ανθρώπους εκτοπίζεται εντός ή εκτός συνόρων λόγω συγκρούσεων ή φυσικών καταστροφών. Εννιά στους δέκα από αυτούς τους ανθρώπους ζουν σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος. Είναι πολύ σημαντικό να εντάσσονται αυτοί οι άνθρωποι στα εθνικά συστήματα εκπαίδευσης αλλά αυτό μπορεί να εξαρτάται από τις ιδιαίτερες συνθήκες του εκτοπισμού.

 

 

Η μετανάστευση και ο εκτοπισμός απαιτούν εκπαιδευτικά συστήματα που να εξυπηρετούν τις ανάγκες όσων φεύγουν και όσων μένουν πίσω.

 

Η μετανάστευση και ο εκτοπισμός αλληλοεπιδρούν με την εκπαίδευση μέσω πολύπλοκων, αμφίδρομων σχέσεων που επηρεάζουν εκείνους που μετακινούνται, εκείνους που παραμένουν και εκείνους που υποδέχονται ή μπορεί να υποδεχτούν μετανάστες και πρόσφυγες (Πίνακας 1)

 

Εσωτερική μετανάστευση

Ενώ στις χώρες υψηλού εισοδήματος η μεγάλη μετακίνηση από την ύπαιθρο στο άστυ συνόδευσε την οικονομική ανάπτυξη από τον 19ο έως τα μέσα του 20ου αιώνα, οι μεγαλύτερες εσωτερικές μετακινήσεις πληθυσμών στις μέρες μας συμβαίνουν στις χώρες μεσαίου εισοδήματος, ιδιαίτερα στην Κίνα και την Ινδία. Στην υποσαχάρια Αφρική η μετανάστευση από τις αγροτικές προς τις αστικές περιοχές δυσχεραίνει τον σχεδιασμό αστικής ανάπτυξης.

Τα ποσοστά μετανάστευσης ποικίλουν ανά ηλικία, αλλά είναι πιο υψηλά στην ηλικία των είκοσι χρόνων περίπου. Από την σκοπιά της εκπαίδευσης η εσωτερική μετανάστευση επηρεάζει λίγα, σχετικά, παιδιά του δημοτικού και λίγο περισσότερα του γυμνασίου. Όμως η καλύτερης ποιότητας εκπαίδευση στις αστικές περιοχές είναι σημαντικός λόγος μετανάστευσης μεταξύ των νέων.

Οι πιο μορφωμένοι είναι πιθανότερο να μετακινηθούν στην προοπτική καλύτερης ανταπόδοσης για τις σπουδές τους αλλού.

 

Υπολογίζεται ότι περίπου 763 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν εκτός της περιοχής στην οποία γεννήθηκαν.

 

Η μετανάστευση βελτιώνει τα αποτελέσματα της εκπαίδευσης αλλά όχι για όλους

Οι περιορισμοί εσωτερικής μετανάστευσης επηρεάζουν την πρόσβαση στην εκπαίδευση
Τα παιδιά που μένουν πίσω αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες εκπαιδευτικές δυσκολίες
Η μετανάστευση εποχιακής εργασίας επηρεάζει τις εκπαιδευτικές ευκαιρίες
Τα παιδιά οικιακοί βοηθοί κινδυνεύουν με αποκλεισμό από την εκπαίδευση

Το 2012 περίπου 17,2 εκατομμύρια παιδιά ηλικίας από 5 έως 17 ετών εργάζονταν με ή χωρίς αμοιβή στο σπίτι κάποιου εργοδότη.

Οι εκπαιδευτικές ανάγκες νομάδων και ποιμένων δεν έχουν αντιμετωπιστεί
Οι αυτόχθονες ομάδες δυσκολεύονται να διατηρήσουν την ταυτότητά τους στις πόλεις

 

Η μετανάστευση δυσκολεύει τον εκπαιδευτικό σχεδιασμό σε χωριά και πόλεις

Οι μετανάστες σε υποβαθμισμένες περιοχές έχουν λιγότερες εκπαιδευτικές ευκαιρίες

 

Διεθνής μετανάστευση

Το 2017 υπήρχαν 258 εκατομμύρια διεθνών μεταναστών, δηλαδή 3,4% του παγκόσμιου πληθυσμού. Περίπου το 64% κατοικούσε σε χώρες υψηλού εισοδήματος, όπου το ποσοστό των μεταναστών αυξήθηκε από 10% το 2000 σε 14% το 2017. Σε πολλά κράτη του Κόλπου, συμπεριλαμβανομένων του Κουβέιτ, του Κατάρ και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, οι μετανάστες αποτελούν την πλειοψηφία.

Τα ποσοστά μετανάστευσης είναι δύο με τρεις φορές υψηλότερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο σε μια ομάδα ανόμοιων χωρών μεσαίου εισοδήματος που περιλαμβάνει την Κόστα Ρίκα, την Ακτή του Ελεφαντοστού, τη Μαλαισία και τη Νότια Αφρική. Αντιστρόφως, χώρες με ποσοστά μετανάστευσης πάνω από το 5% του πληθυσμού είναι η Αλβανία, η Γεωργία, η Τζαμάικα, το Κιργιζιστάν και η Νικαράγουα. Ο μεγαλύτερος διάδρομος μετανάστευσης είναι από το Μεξικό προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Άλλοι διάδρομοι είναι από την Ανατολική στη Δυτική Ευρώπη, από τη βόρεια Αφρική στη νότια Ευρώπη, και από τη νότια Ασία στα κράτη του Κόλπου.

Στις περισσότερες χώρες που ανήκουν στον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), τουλάχιστον το ένα πέμπτο των 15χρονων μαθητών ήταν μετανάστες ή είχαν μεταναστευτικό υπόβαθρο το 2015. Μια εκτίμηση για αυτή την έκθεση δείχνει ότι στο 80% των σχολείων δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης σε χώρες υψηλού εισοδήματος τουλάχιστον 5% των μαθητών είναι παιδιά μεταναστών. Στο 52% των σχολείων τουλάχιστον 15% είναι παιδιά μεταναστών.

Η μετανάστευση επηρεάζει την εκπαίδευση και επηρεάζεται από αυτήν

 

Το 2000, τα διεθνή ποσοστά μετανάστευσης ήταν 5,4% για όσους είχαν τριτοβάθμια εκπαίδευση, 1,8% για την δευτεροβάθμια και 1,1% για την πρωτοβάθμια.

 

Η μετανάστευση επηρεάζει την εκπαίδευση όσων μένουν πίσω

Οι μετανάστες πληρώνουν ένα εκπαιδευτικό τίμημα στις χώρες προορισμού

Στις χώρες προορισμού οι μετανάστες συχνά εγκαταλείπουν νωρίς το εκπαιδευτικό σύστημα. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση 10% των ντόπιων και 19% των σπουδαστών που έχουν γεννηθεί αλλού, ηλικίας 18-24, εγκατέλειψαν το εκπαιδευτικό σύστημα το 2017. Η διακοπή φοίτησης εξαρτάται και από την ηλικία άφιξης. Τα αποτελέσματα διαφέρουν σημαντικά αναλόγως με το αν οι μαθητές εισάγονται στο εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας υποδοχής στην αρχή, τη μέση ή το τέλος της υποχρεωτικής εκπαίδευσης.

Οι πολιτικές μετανάστευσης και ιθαγένειας εμποδίζουν την πρόσβαση στο σχολείο

Το δικαίωμα στην εκπαίδευση και η γενική αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων βρίσκονται στο Διεθνές Σύμφωνο για τα Οικονομικά, Κοινωνικά και Πολιτιστικά Δικαιώματα και στην σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα ∆ικαιώµατα του Παιδιού. Μια διεθνής σύμβαση ειδικά για τη μετανάστευση δηλώνει ότι οι μετανάστες και οι πρόσφυγες θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως πολίτες στο θέμα της εκπαίδευσης, ωστόσο μόνο μία στις τέσσερις χώρες, εκ των οποίων όλες σχεδόν είναι χώρες που αποστέλλουν μετανάστες, την έχουν επικυρώσει. Στην πράξη, περιοριστικές πολιτικές μετανάστευσης, ανακολουθίες στους νόμους και αυστηρές απαιτήσεις επίσημων εγγράφων από την πλευρά της χώρας υποδοχής μπορεί να εμποδίσουν την ικανοποίηση αυτού του δικαιώματος.

Κάποιοι εθνικοί νόμοι ίσως να υποσκάπτουν ένα συνταγματικό δικαίωμα στην εκπαίδευση. Στην Κύπρο και την Σλοβακία τα σχολεία είναι υποχρεωμένα να αναφέρουν τις οικογένειες χωρίς τα απαραίτητα έγγραφα στις αρχές μετανάστευσης. Στη Νότια Αφρική ο νόμος 2002 περί μετανάστευσης απαγορεύει στους μη δηλωμένους μετανάστες την εγγραφή στο σχολείο.

Η νομοθεσία που ενσωματώνει τα εκπαιδευτικά δικαιώματα των πληθυσμών που έχουν γεννηθεί αλλού αυξάνει την πιθανότητα να ικανοποιηθεί το δικαίωμα στην εκπαίδευση. Στην Αργεντινή, ο Εθνικός Εκπαιδευτικός Νόμος 2006 επιβεβαιώνει το δικαίωμα εκπαίδευσης όλων των κατοίκων. Ο νόμος περί δημοτικών σχολείων της Σλοβενίας περιλαμβάνει σαφώς το δικαίωμα εκπαίδευσης στους απάτριδες.

Ένα νομικό πλαίσιο χωρίς αποκλεισμούς δεν αποκλείει απαραίτητα περιφερειακές ή τοπικές πρακτικές διακρίσεων. Τα σχολεία μπορεί να ζητούν πιστοποιητικά γέννησης, βαθμολογίες προηγούμενων χρόνων, πιστοποίηση ταυτότητας ή πιστοποιητικό κατοικίας προκειμένου να εγγραφεί κάποιος. Στη Χιλή, όπου ο αριθμός των μεταναστών από την Αϊτή αυξήθηκε από περίπου 5.000 το 2010 σε 105.000 το 2017, η πολιτική υποστηρίζει ότι κάθε παιδί δικαιούται δημόσιας εκπαίδευσης. Στην πράξη η πρόσβαση στην εκπαίδευση βρίσκεται στην ευχέρεια της τοπικής αυτοδιοίκησης. Οι υπεύθυνοι των σχολείων στο Ουζμπεκιστάν συχνά απαιτούν πιστοποιητικό κατοικίας, διαβατήριο ή γνώση της εθνικής γλώσσας για να επιτρέψουν την εγγραφή.

Οι επίσημες διευκρινίσεις μπορούν να καθησυχάσουν τους υπεύθυνους των σχολείων πως ο νόμος δεν απαιτεί πλήρη επίσημα έγγραφα, και ένα ισχυρό εθνικό νομικό πλαίσιο μπορεί να προσφέρει στα άτομα διαύλους διαμαρτυρίας. Το 2014, η Ιταλία και η Τουρκία διευκρίνισαν πως τα επίσημα έγγραφα δεν ήταν απαραίτητα για την εγγραφή. Στη Γαλλία οι γονείς μπορούν να καταφύγουν σε έναν διαμεσολαβητή ή στα δικαστήρια και να αναζητήσουν αποκατάσταση σε περιπτώσεις διακρίσεων για την εγγραφή. Παρόλα αυτά, η πρόσβαση για τους μετανάστες χωρίς ταξιδιωτικά έγγραφα εξακολουθεί να είναι δύσκολη. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου υπήρχαν 11 εκατομμύρια παράνομοι μετανάστες το 2014, η απειλή της απέλασης μπορεί να κρατάει τα παιδιά μακριά από το σχολείο: τον Φεβρουάριο 2017, οι απουσίες στην σχολική περιφέρεια Λας Κρούσες στο Νέο Μεξικό αυξήθηκαν κατά 60% έπειτα από μια έφοδο των αρχών μετανάστευσης. Το πρόγραμμα για Αναβολή Δράσης ως προς Ανήλικους Μετανάστες (DACA) του 2012 στόχευε 1,3 εκατομμύρια νέους χωρίς χαρτιά που είχαν εισέλθει στη χώρα όσο ήταν παιδιά, προσφέροντάς τους προστασία από τις απελάσεις και δυνατότητα άδειας εργασίας. Το πρόγραμμα αύξησε τα ποσοστά αποφοίτησης από τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση κατά 15% καθώς οι μετανάστες που θα μπορούσαν να επωφεληθούν έσπευσαν να ικανοποιήσουν τις απαιτήσεις.

Οι εκπαιδευτικές ανάγκες των ασυνόδευτων ανήλικων μεταναστών, που κινδυνεύουν ιδιαίτερα από την εκμετάλλευση, συνήθως αγνοούνται. Ο αριθμός τους παγκοσμίως αυξήθηκε από 66.000 το 2010-2011 σε 300.000 το 2015-2016. Σε πολλές χώρες, όπως η Αυστραλία, η Ελλάδα, η Ινδονησία, η Μαλαισία, το Μεξικό, το Ναούρου και η Ταϊλάνδη, τα παιδιά και οι νέοι που βρίσκονται σε κέντρα υποδοχής μεταναστών συχνά έχουν περιορισμένη ή και καθόλου πρόσβαση στην εκπαίδευση. Περίπου το 73% των 86.000 ανηλίκων που εισήλθαν στην Ιταλία μεταξύ 2011 και 2016 ήταν ασυνόδευτοι. Παρά την ψήφιση νομοθεσίας το 2015 και το 2017 για την προστασία τους, μόνο μια μειοψηφία παρακολουθεί τακτικά σχολείο.

Η έλλειψη επίσημων εγγράφων μπορεί να δημιουργήσει εμπόδια για τα 10 εκατομμύρια απάτριδων που βρίσκονται στον κόσμο, κάποιοι εκ των οποίων είναι απόγονοι μεταναστών. Στην Ακτή του Ελεφαντοστού, με 700.000 απάτριδες, η πρόσβαση στην εκπαίδευση απαιτεί πιστοποιητικό εθνικότητας. Στην Δομινικανή Δημοκρατία, όπου χιλιάδες μετανάστες από την Αϊτή έχουν χάσει την ιθαγένειά τους, το καθαρό ποσοστό παρακολούθησης στο δημοτικό σχολείο για παιδιά από 6 έως 13 ετών ήταν 52% μεταξύ αυτών που είχαν γεννηθεί στην Αϊτή, αλλά 82% μεταξύ των μεταναστών που είχαν γεννηθεί σε άλλες χώρες.

Οι εκπαιδευτικές πολιτικές μπορούν να υποστηρίξουν την πρόσβαση των μεταναστών στο σχολείο

Κάποιες κυβερνήσεις δίνουν στοχευμένη υποστήριξη σε σχολεία με μεγάλο αριθμό μεταναστών μαθητών
Τα προγράμματα γλώσσας και ανάγνωσης αποτελούν πυλώνα ένταξης για τους ενήλικες μετανάστες και πρόσφυγες
Οι μετανάστες χρειάζονται χρηματοοικονομική εκπαίδευση

 

Εκτοπισμός

Υπάρχουν 19,9 εκατομμύρια πρόσφυγες υπό την προστασία της Ύπατης Αρμοστείας των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες (UNHCR), εκ των οποίων το 52% περίπου είναι κάτω των 18 ετών. Υπάρχουν 5,4 εκατομμύρια Παλαιστίνιοι πρόσφυγες υπό την προστασία της Υπηρεσίας Αρωγής και Έργων των Ηνωμένων Εθνών για τους πρόσφυγες της Παλαιστίνης στη Μέση Ανατολή (UNRWA). Περίπου το 39% των προσφύγων ζει σε διαχειριζόμενα ή αυτοσχέδια στρατόπεδα ή καταυλισμούς ή σε κέντρα διαβίωσης, κυρίως στην υποσαχάρια Αφρική. Η πλειοψηφία των υπολοίπων ζει σε ατομικά καταλύματα σε αστικές περιοχές.

 

Τα βίαια εκτοπισμένα άτομα είναι ακόμα πιο ευάλωτα όταν στερούνται εκπαίδευσης.

 

Επιπλέον, συγκρούσεις έχουν δημιουργήσει 40 εκατομμύρια εσωτερικά εκτοπισμένων ανθρώπων, ο μεγαλύτερος αριθμός των οποίων βρίσκεται στην Συριακή Αραβική Δημοκρατία, ενώ 19 επιπλέον εκατομμύρια έχουν εκτοπιστεί λόγω φυσικών καταστροφών, με την Κίνα να φιλοξενεί τον μεγαλύτερο πληθυσμό.

 

Η εκπαίδευση για τους εκτοπισμένους υστερεί σε προσβασιμότητα και ποιότητα

Η παρακολούθηση της εκπαιδευτικής πορείας των εκτοπισμένων στο εσωτερικό μιας χώρας είναι δύσκολη

 

Οι πρόσφυγες πρέπει να εντάσσονται στα εθνικά εκπαιδευτικά συστήματα

 

Ο βαθμός ένταξης προσφύγων ποικίλει ανάλογα με το πλαίσιο εκτοπισμού και επηρεάζεται από τη γεωγραφία, την ιστορία, την διαθεσιμότητα πόρων και την ικανότητα του συστήματος.

 

Πρέπει να ξεπεραστούν αρκετά εμπόδια για την ένταξη

Έλλειψη απαιτούμενων εγγράφων, γλωσσικά εμπόδια, εκπαιδευτικά κενά και συγκεκαλυμμένα κόστη μπορεί να εμποδίσουν την πλήρη ένταξη.

Οι δάσκαλοι αποτελούν το κλειδί της επιτυχούς ένταξης
Οι πρόσφυγες χρειάζονται προσχολική αγωγή

Οι δάσκαλοι σε συνθήκες εκτοπισμού χρειάζονται κατάρτιση για να ανταποκριθούν σε τάξεις με υπερβολικό αριθμό μαθητών και μαθητές διαφορετικών ηλικιών και γλωσσών, αλλά συχνά η υποστήριξη που έχουν είναι σποραδική.

Η εκπαίδευση των προσφύγων με αναπηρίες βρίσκεται σε ιδιαίτερο κίνδυνο
Η τεχνολογία μπορεί να υποστηρίξει την εκπαίδευση των εκτοπισμένων
Διάφορες πρωτοβουλίες τριτοβάθμιας εκπαίδευσης καλύπτουν τους πρόσφυγες

Μόνο το 1% των προσφύγων βρίσκονται στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.

 

Οι εσωτερικά εκτοπισμένοι αντιμετωπίζουν εκπαιδευτικές δυσκολίες ανάλογες με των προσφύγων

Ο εκτοπισμός σημαίνει ότι η εκπαιδευτική πορεία πολλών παιδιών και εφήβων διακόπτεται και χρειάζονται υποστήριξη για να επανέλθουν στο εκπαιδευτικό σύστημα. Στο Αφγανιστάν, η ΜΚΟ «Παιδιά σε Κρίση», εφαρμόζει ένα ταχύρρυθμο πρόγραμμα που βασίζεται στην κοινότητα για να βοηθήσει εσωτερικά εκτοπισμένους μαθητές εκτός σχολείου που ζουν σε ανεπίσημους οικισμούς μέσα και γύρω από την Καμπούλ να ολοκληρώσουν την έκτη τάξη και να ενταχθούν στην επίσημη εκπαίδευση.

Οι εσωτερικά εκτοπισμένοι εκπαιδευτικοί παραμένουν συχνά υπό τη διοικητική εποπτεία της περιοχής κατοικίας τους, γεγονός που καθιστά σχεδόν αδύνατη την είσπραξη των μισθών, όπως στην Αραβική Δημοκρατία της Συρίας. Στο Ιράκ, 44 εταίροι παρέχουν υπηρεσίες σε 15 επαρχίες και υποστηρίζουν περίπου 5.200 εκπαιδευτικούς με επιδόματα ή κίνητρα, αν και ο ανεπαρκής συντονισμός έχει οδηγήσει σε κενά υπηρεσιών, ανισότητες αμοιβών μεταξύ των κατηγοριών δασκάλων και ένταση μεταξύ των εταίρων.

Οι φυσικές καταστροφές και η κλιματική αλλαγή απαιτούν την προετοιμασία και την ανταπόκριση των εκπαιδευτικών συστημάτων

Μέσα σε μερικές δεκαετίες, το κλίμα μπορεί να είναι ένας από τους κύριους λόγους εκτοπισμού. Η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά ότι 140 εκατομμύρια άνθρωποι θα εκτοπιστούν λόγω της κλιματικής αλλαγής έως το 2050. Προκειμένου να μειώσουν τον κίνδυνο, ορισμένες χώρες εξετάζουν ήδη τις πολιτικές αντιμετώπισης.

 

Ποικιλομορφία

Η εκπαίδευση που προσδίδει αξία στην ποικιλομορφία είναι σημαντική για όλες τις χώρες, καθώς επιτρέπει να οικοδομηθούν κοινωνίες χωρίς αποκλεισμούς, στις οποίες εκτιμώνται και γίνονται σεβαστές οι διαφορές, και παρέχεται καλής ποιότητας εκπαίδευση για όλους.

Οι μετανάστες και οι πρόσφυγες μερικές φορές κρίνονται βάσει αντιλήψεων σχετικά με την συλλογική τους ταυτότητά και όχι βάσει των προσωπικών τους χαρακτηριστικών. Ιδιαίτερα εάν διαφέρουν αισθητά από τους πληθυσμούς υποδοχής, μπορεί να θεωρηθούν ως «άλλοι» και τα στερεότυπα και οι προκαταλήψεις μπορεί να οδηγήσουν σε διακρίσεις, συμπεριλαμβανομένου του αποκλεισμού από την ποιοτική εκπαίδευση.

Οι προκαταλήψεις και οι διακρίσεις είναι παρούσες σε πολλά εκπαιδευτικά συστήματα, παρά τις πολιτικές εναντίον τους. Οι διαρθρωτικές διακρίσεις εις βάρος των σπουδαστών από οικογένειες μεταναστών στις Ηνωμένες Πολιτείες περιλαμβάνουν την έλλειψη δίγλωσσων προγραμμάτων για μικρά παιδιά και εξετάσεων αλφαβητισμού στην μητρική γλώσσα.

Η στάση των πολιτών διαμορφώνει την αυτοσυνειδησία και την ευημερία των μεταναστών. Η αίσθηση ότι υφίσταται κανείς διακρίσεις συνδέεται με την κατάθλιψη, το άγχος και τη χαμηλότερη αυτοεκτίμηση. Οι μετανάστες είναι λιγότερο πιθανό από τους ντόπιους να θεωρήσουν ότι ανήκουν στη χώρα υποδοχής, σύμφωνα με την Έρευνα για τις Παγκόσμιες Αξίες του 2014.

Η εκπαίδευση επηρεάζει τη στάση απέναντι στους μετανάστες και τους πρόσφυγες

 

Η εκπαίδευση μπορεί να μεσολαβήσει σε αρνητικές απεικονίσεις των μέσων παρέχοντας πολιτικές γνώσεις και δεξιότητες κριτικής σκέψης για να διαχωρίσει κανείς τα γεγονότα από τη μυθοπλασία.

 

Η ένταξη πρέπει να βρίσκεται στο επίκεντρο των εκπαιδευτικών πολιτικών και συστημάτων

Τα προγράμματα σπουδών και τα εγχειρίδια περιλαμβάνουν όλο και λιγότερες διακρίσεις
Η κατάρτιση που προετοιμάζει τους εκπαιδευτικούς για πολυπολιτισμικές τάξεις δεν είναι υποχρεωτική στις περισσότερες χώρες

Οι εκπαιδευτικοί χρειάζονται υποστήριξη για τη διδασκαλία πολυπολιτισμικών τάξεων, αλλά το 52% των εκπαιδευτικών που ερωτήθηκαν στη Γαλλία, την Ιρλανδία, την Ιταλία, τη Λετονία, την Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο αισθάνονταν ανεπαρκώς υποστηριζόμενοι από τη διοίκηση στη διαχείριση της πολυπολιτισμικότητας. Ο βαθμός στον οποίο η εκπαίδευση των εκπαιδευτικών περιλαμβάνει την πολυπολιτισμικότητα ποικίλλει ανά χώρα. Στην Ολλανδία, τη Νέα Ζηλανδία και τη Νορβηγία, οι υποψήφιοι εκπαιδευτικοί λαμβάνουν υποχρεωτικά μαθήματα για την υποστήριξη σπουδαστών από διαφορετικό υπόβαθρο. Η παρακολούθηση τέτοιων μαθημάτων είναι συνήθως προαιρετική στην Ευρώπη.

Η εκπαίδευση έχει έναν ρόλο στην πρόληψη του βίαιου εξτρεμισμού

Προωθώντας τον σεβασμό της διαφορετικότητας, της ειρήνης και της οικονομικής προόδου, η εκπαίδευση μπορεί να αποτελέσει μια ζώνη προστασίας ενάντια στη ριζοσπαστικοποίηση.

 

Η άτυπη εκπαίδευση έχει έναν κρίσιμο αλλά παραμελημένο ρόλο στην οικοδόμηση ανθεκτικών κοινωνιών

Η εκπαίδευση και η ευαισθητοποίηση σχετικά με θέματα μετανάστευσης και εκτοπισμού πραγματοποιούνται και εκτός των σχολικών τειχών. Η άτυπη εκπαίδευση έχει πολλές μορφές και σκοπούς. Δυστυχώς, καθώς αυτή σπανίως παρέχεται από τις κυβερνήσεις, οι συστηματικές πληροφορίες που διαθέτουμε είναι ελάχιστες.

  • Τα κοινοτικά κέντρα διαδραματίζουν βασικό ρόλο στην άτυπη εκπαίδευση για τη μετανάστευση.
  • Η τέχνη και ο αθλητισμός είναι ισχυρά μέσα άτυπης εκπαίδευσης. 

 

Κινητικότητα φοιτητών και επαγγελματιών

 

Η διεθνοποίηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης έχει πολλές μορφές

 

Οι μισοί από όλους τους διεθνείς σπουδαστές μετακινούνται προς πέντε αγγλόφωνες χώρες, ενώ τρεις χώρες στην Ασία εκπροσωπούν το 25% όλης της εξερχόμενης κινητικότητας.

 

Η εναρμόνιση των προτύπων και η αναγνώριση των προσόντων διευκολύνουν τη διεθνοποίηση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης

Τα προγράμματα ανταλλαγής φοιτητών στην Ευρώπη προσφέρουν μαθήματα για τη Νοτιοανατολική Ασία

 

Η αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων μεγιστοποιεί τα οφέλη της διεθνούς κινητικότητας του εργατικού δυναμικού

Η αναγνώριση των επαγγελματικών προσόντων διευκολύνει και μεγιστοποιεί τα οφέλη της εξειδικευμένης μετανάστευσης εργατικού δυναμικού. Στις χώρες του ΟΟΣΑ, πάνω από το ένα τρίτο των μεταναστών με τριτοβάθμια εκπαίδευση έχουν παραπάνω προσόντα σε σχέση με αυτά που απαιτούνται για την θέση εργασίας που καλύπτουν, σε σύγκριση με το ένα τέταρτο των ντόπιων.

Ωστόσο, τα συστήματα αναγνώρισης είναι συχνά ελάχιστα ανεπτυγμένα ή κατακερματισμένα και δεν μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες των μεταναστών. Οι διαδικασίες είναι περίπλοκες, χρονοβόρες και δαπανηρές, έτσι που συχνά μόνο μια μειοψηφία καταθέτει αίτηση. Για τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας, οι οργανισμοί αξιολόγησης, οι φορείς πιστοποίησης και τα ακαδημαϊκά ιδρύματα μπορούν να εναρμονίσουν τις απαιτήσεις και τις διαδικασίες. Οι κυβερνήσεις μπορούν να εξασφαλίσουν ότι οι οργανισμοί τηρούν δίκαιες, διαφανείς διαδικασίες και τηρούν τις βέλτιστες πρακτικές. Η θέσπιση νόμιμων δικαιωμάτων αναγνώρισης μπορεί επίσης να βελτιώσει την εξάσκηση των δικαιωμάτων και την αποτελεσματικότητά τους, όπως στη Δανία. Ένας νόμος του 2012 στη Γερμανία επιτρέπει στους αλλοδαπούς να αποκτήσουν αναγνώριση ανεξάρτητα από το καθεστώς διαμονής ή την ιθαγένεια.

Όταν τα προσόντα τους δεν αναγνωρίζονται, οι μετανάστες δεν μπορούν να ασκήσουν νόμιμα ρυθμιζόμενα επαγγέλματα, όπως η διδασκαλία και η νοσηλευτική, παρά τις κενές θέσεις σε πολλές χώρες προορισμού. Η μερική αναγνώριση μπορεί να βοηθήσει. Οι υποψήφιοι μπορεί να χρειαστεί να υποβληθούν σε εξετάσεις, να εργαστούν υπό επίβλεψη για κάποιο χρονικό διάστημα ή να αποφύγουν την εκτέλεση ορισμένων καθηκόντων. Η οδηγία για τα επαγγελματικά προσόντα της ΕΕ επιτρέπει σε ορισμένες ομάδες επαγγελματιών με αναγνωρισμένα προσόντα να εργάζονται σε όλη την ΕΕ. Η καθιέρωση και διατήρηση αυτής της αυτόματης αναγνώρισης απαιτεί ουσιαστική πολιτική δέσμευση και πόρους, με αποτέλεσμα παρόμοιες συμφωνίες να είναι ελάχιστες.

Η μετανάστευση των εκπαιδευτικών φέρνει οφέλη και κινδύνους

  • Οι εκπαιδευτικοί μπορεί να παρακινηθούν να μεταναστεύσουν λόγω χαμηλών αμοιβών, ανεργίας, πολιτικής αστάθειας, κακών συνθηκών εργασίας και έλλειψης υποδομών. Όμως τα επαγγέλματα εκπαίδευσης είναι συχνά νομοθετικά ρυθμιζόμενα και υπόκεινται σε εθνικά πλαίσια επαγγελματικών προσόντων που δυσκολεύουν τους μετανάστες.
  • Η μετανάστευση των εκπαιδευτικών μπορεί να δημιουργήσει πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα ελλείψεων εκπαιδευτικών στις χώρες προέλευσης.
  • Η απώλεια για τις χώρες αποστολής μπορεί να είναι σημαντική, τόσο όσον αφορά την επένδυση στην εκπαίδευση και την κατάρτιση των εκπαιδευτικών όσο και στο σύνολο του εκπαιδευτικού συστήματος. Αυτή η ανησυχία οδήγησε σε διεθνείς πρωτοβουλίες που αναγνωρίζουν τα συμφέροντα των χωρών αποστολής, όπως το Πρωτόκολλο Προσλήψεων Δασκάλων της Κοινοπολιτείας. Ωστόσο, ως μη δεσμευτικός κώδικας δεοντολογίας, το πρωτόκολλο δεν περιορίζει μεμονωμένους εκπαιδευτικούς που επιθυμούν να μεταναστεύσουν.
  • Η διεθνής πρόσληψη εκπαιδευτικών είναι μια προσοδοφόρα επιχείρηση που προσελκύει εμπορικούς οργανισμούς. Αυτοί σπάνια ελέγχονται στενά και ενδέχεται να χρεώνουν υπερβολικά για την εύρεση θέσης ή να παρέχουν ανεπαρκείς πληροφορίες, προκαλώντας εκκλήσεις για καταγραφή των υπηρεσιών πρόσληψης στις χώρες αποστολής και υποδοχής.
Η απώλεια ταλέντων μπορεί να αποβεί επιζήμια για τις φτωχότερες χώρες
Η τεχνική και επαγγελματική εκπαίδευση αποτελεί εργαλείο για τους μετανάστες και τους πρόσφυγες

Δείτε ολόκληρη την περίληψη της έκθεσης:

Μετανάστευση, εκτοπισμός και εκπαίδευση:Χτίζοντας γέφυρες,όχι τείχη

 

Πηγή: UNESCO. 2018. Περίληψη Παγκόσμιας Έκθεσης Παρακολούθησης της Εκπαίδευσης 2019: Μετανάστευση, Εκτοπισμός και Εκπαίδευση – Χτίζοντας Γέφυρες, όχι Τείχη. Παρίσι, UNESCO

 

Διαβάστε Επίσης  Δεσμεύσεις στο Παγκόσμιο Φόρουμ για τους Πρόσφυγες: συλλογική δράση για καλύτερη ένταξη των προσφύγων, εκπαίδευση και εργασία

There are no comments

Join the conversation

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*


error: Content is protected !!