Οι μητέρες της κοινωνιολογίας | Charlotte Perkins Gilman και η «ανδροκεντρική κοινωνία»

Ντούνης Ανδρέας

Η Charlotte Perkins Gilman (ΗΠΑ, 1860-1935) έγραψε για τη σχέση μεταξύ κοινωνικού φύλου και εργασίας, μεταξύ άλλων θεμάτων, υπό το πρίσμα της γενικότερης κριτικής της απέναντι στην «ανδροκεντρική κοινωνία». H Gilman ισχυρίστηκε πώς ο περιορισμός των γυναικών στο σπίτι και οι ώρες που αναμενόταν να δαπανούν για οικιακές εργασίες και υποχρεώσεις φροντίδας περιόριζαν τις ευκαιρίες τους για ανάπτυξη πέραν της ιδιωτικής σφαίρας. Υποστήριζε την απομάκρυνση των καθηκόντων όπως την φροντίδα για τα παιδιά και το μαγείρεμα από τις καθημερινές υποχρεώσεις κάθε γυναίκας, και συνηγορούσε αντιθέτως για την ανάληψη των υποχρεώσεων αυτών εκτός της οικίας από εξειδικευμένους εργαζόμενους. Οι Lengermann και Niebrugge (2001) σημειώνουν πώς η Gilman ανέλυσε την παρασκευή φαγητού από τις γυναίκες εντός της οικίας, συμπεριλαμβανομένης της μη-αμειβόμενης φύσης και της κοινωνικής απομόνωσης που προξενεί η εργασία αυτή, ως αντανάκλαση των ευρύτερων ανισορροπιών εξουσίας στην κοινωνία[1].

Η Gilman ισχυρίστηκε πώς ο αποκλεισμός των γυναικών από τον κόσμο της εργασίας και της βιομηχανικής οικονομίας αποτελούσε έναν «μη-φυσιολογικό περιορισμό» (Gilman 1911, σελ. 38)· ήταν αντίθετος στην ανθρώπινη επιθυμία για εργασία και ουσιαστικά υποβάθμιζε τις γυναίκες στην κατωτερότητα της «οικιακής υπηρέτριας». Για την Gilman, το δικαίωμα στην εργασία είναι θεμελιώδες για την ανθρώπινη ύπαρξη· δεν είναι ούτε αντρικό ούτε γυναικείο προνόμιο: « Η εργασία δεν αποτελεί απλώς ένα μέσο για την υποστήριξη της ανθρώπινης ζωής – είναι η ίδια η ανθρώπινη ζωή». Σε μία ανδροκεντρική κοινωνία, «η Οικονομική Γυναίκα» δεν υπάρχει – έτσι δεν υφίσταται ζωή για τις γυναίκες. Η αληθινή πρόοδος θα μπορούσε να επιτευχθεί, όπως ισχυριζόταν, μόνο όταν η κοινωνία υπερβεί τις μη-φυσιολογικές ανδροκεντρικές διαιρέσεις και επιτρέψει στις γυναίκες να είναι τόσο εργαζόμενες όσο και μητέρες. Ειρωνικά, υπό το πρίσμα της σημερινής φεμινιστικής τάσης να απορρίπτονται οι φυσικές-βιολογικές αιτίες ως επεξήγηση για τις κοινωνικές διαφοροποιήσεις μεταξύ γυναικών και αντρών, η Gilman θεωρούσε πώς τόσο η μητρότητα όσο και η εργασία στον οικονομικό στίβο αποτελούσαν φυσιολογικά γυναικεία-μητρικά ένστικτα. Ισχυριζόταν, ακόμη, πώς όταν στις γυναίκες επιτρέπεται να εργασθούν, και μπορούν να εκπληρώσουν την ανθρώπινη φύση τους, θα γίνουν κατά αυτόν τον τρόπο πιο καλές μητέρες, και όχι λιγότερο καλές, – όχι μητέρες, δηλαδή, που καθορίζονται ανδροκεντρικά ως προσωπικές υπηρέτριες στο σπίτι, αλλά μητέρες μιας νέας γενιάς ανθρώπων [2].

Ήταν μία ουτοπική φεμινίστρια και εξέχουσα Αμερικανίδα κοινωνιολόγος, κατά την διάρκεια μίας περιόδου στην οποία τα επιτεύγματά της ήταν εξαιρετικά για τις γυναίκες, αποτελώντας πρότυπο για τις μελλοντικές γενιές φεμινιστριών. Στο βιβλίο της «the ManMade World» ήταν που πραγματοποίησε την δριμεία κριτική της απέναντι στην «ανδροκεντρική κουλτούρα». Ανέλυσε με διαύγεια και ενδελεχώς τις πολλές αρνητικές συνέπειες της αντρικής κυριαρχίας, όχι μόνο ειδικά για τις γυναίκες αλλά και για την ευημερία της ανθρωπότητας συνολικότερα. Η μακρά ιστορική πορεία της αντρικής ηγεμονίας και της γυναικείας υποτέλειας στις κοινωνίες δεν βελτίωσε τις φυσικές ιδιότητες της ανθρωπότητας αλλά μάλλον τις διάβρωσε, υπογραμμίζει η Gilman, όπως μπορούμε να δούμε σε πολλούς κοινωνικούς θεσμούς. Στο ίδιο βιβλίο, σε ξεχωριστά κεφάλαια αναπτύσσει τις ιδέες της για την οικογένεια, την τέχνη, τη λογοτεχνία, τα παιχνίδια και τον αθλητισμό, την ηθική και τη θρησκεία, την εκπαίδευση, τη μόδα, το δίκαιο και την κυβέρνηση, το έγκλημα και την τιμωρία, την πολιτική και τον πόλεμο, και την βιομηχανία και τα οικονομικά. Σε κάθε πεδίο καταδεικνύει τους τρόπους με τους οποίους η κυριαρχική αντρική επιρροή έχει προκαλέσει πολύ σημαντικά προβλήματα[3].

 

Διαβάστε επίσης: Οι μητέρες της κοινωνιολογίας | Harriet Martineau: Η πρώτη γυναίκα κοινωνιολόγος

 

socialpolicy.gr

 

[1] Edgell, S., Gottfried, H., Granter, E. (2016). The Sage Handbook of the Sociology of Work and Employment. SAGE Publications

[2] Dillon, M. (2020), Introduction to Sociological Theory, Theorists, Concepts, and Their Applicability to the Twenty-First Century, Third Edition, WILEY Blackwell.

[3] Goodreads.com | https://www.goodreads.com/book/show/777290.The_Man_Made_World

 

Διαβάστε Επίσης  8η Μάρτη: Φεμινιστική απεργία για την έμφυλη ισότητα

There are no comments

Join the conversation

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*


error: Content is protected !!