Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας: Ο Θρήνος πίσω από τον Εορτασμό

Χρυσουλάκη Ελένη

Δικηγόρος Αθηνών

Απόφοιτη του Δημοκρίτειου Παν/μίου Θράκης, Τμήματος Νομικής

Μέλος της Ένωσης Ελλήνων Δημοσιολόγων

 

Εν έτει 2020 ο αγώνας για την πραγματική ισότητα των δικαιωμάτων μεταξύ γυναικών και ανδρών διενεργείται πιο επίμονα από ποτέ. Λες και με το πέρασμα των χρόνων, μαζί με τη γυναικεία διεκδίκηση και την εξασφάλιση όλο και περισσότερου χώρου αναγνώρισης των γυναικείων δικαιωμάτων,  εξελίσσονται παράλληλα και οι καταβολές του βαθιά αφομοιωμένου ανδροκρατούμενου κόσμου. Ενός κόσμου που παραχωρεί με εξαντλητικό, ψυχοφθόρο τρόπο, το ανθρωπολογικά δεδομένο και αυτονόητο πεδίο στη γυναικεία ελευθερία.

Στις 8 Μαρτίου 1857, πρώτες οι εργαζόμενες γυναίκες σε επώνυμη κλωστοϋφαντουργική εταιρία της Νέας Υόρκης, διαδήλωσαν βροντόφωνα για την εξασφάλιση καλύτερων συνθηκών εργασίας, την ανάγκη αναγνώρισης θεμελιωδών δικαιωμάτων όπως η ισότητα στην αμοιβή, οι εξανθρωπισμένες συνθήκες εργασίας, συμπεριλαμβανομένων του υγιούς περιβάλλοντος και της μείωσης του ήδη εξαντλητικού ωραρίου, καθώς και για την ταξική εκμετάλλευση. Το 1977 ο ΟΗΕ θεσμοθετεί την 8η Μαρτίου ως Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας (διεθνής ημέρα των δικαιωμάτων των γυναικών) και τροφοδοτεί το έδαφος στο οποίο θα διανθίσουν τρόποι εξάλειψης της λεκτικής και σωματικής βίας κατά γυναικών, αναδεικνύοντας τα διαρκώς αυξανόμενα εν λόγω περιστατικά. Στην Αμερική κατά τη δεκαετία του ‘70, η γυναίκα που αποτέλεσε ίνδαλμα των αγώνων για την καθιέρωση της ισότητας των δύο φύλων στην Αμερική, η αμερικανίδα φιλελεύθερη δικαστής Ρουθ Μπέιντερ Γκίνσμπεργκ, προώθησε τα δικαιώματα των γυναικών, δημιουργώντας το πρώτο δεδικασμένο ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών, ενώ αντιτάχθηκε σθεναρά στο ανδρικό νομικό κατεστημένο, που δεν αναγνώριζε ικανότητες στο γυναικείο φύλο σε ο,τιδήποτε σχετίζεται με τη νομική, οικονομική και κοινωνική πραγματικότητα, ενώ επέμενε να τροφοδοτεί το παρωχημένο αμερικανικό καθεστώς που περιορίζει τη γυναίκα στο σπίτι.

 

  • Η ΠΑΛΗ ΓΙΑ ΤΟ ΑΥΤΟΝΟΗΤΟ

Παγκόσμια ημέρα των δικαιωμάτων των γυναικών. Μάλλον επίσημη υπόμνηση, παρά εορτασμός. Πώς μπορούμε να εορτάζουμε κάτι, όταν εμπράκτως προσπαθούμε ακόμα να το κατακτήσουμε; Δυστυχώς, η ισότητα των δύο φύλων δεν γίνεται αντιληπτή ως ακρογωνιαίος λίθος εξέλιξης της παγκόσμιας κοινότητας,  ως βασική συνιστώσα οδηγούσα στην ενίσχυση της δύναμης του ανθρώπινου γένους για την εξάλειψη των βασικότερων παθογενειών και τη διασφάλιση της ειρήνης. Κατά πολλούς, η διεκδίκηση των γυναικείων δικαιωμάτων ταράζει τα θεμέλια υπεροχής της ανδρικής εξουσίας, της ανδρικής κουλτούρας και πατριαρχικής δομής. Και τοιουτοτρόπως, η απόπειρα ομαλής, ισότιμης συνύπαρξης των δύο φύλων μετατρέπεται σε σχέση εξουσίασης. Σε ρινγκ.

Είναι γεγονός ότι τις τελευταίες δεκαετίες σημειώνεται πρόοδος στην αναγνώριση των δικαιωμάτων των γυναικών σε όλους τους τομείς της κοινωνικοπολιτικής ζωής. Τουλάχιστον, σε θεωρητικό επίπεδο. Στην καθημερινή πρακτική τα γυναικεία δικαιώματα, ως βασικά θεμελιώδη δικαιώματα, μετά από τόσους αγώνες, διαδηλώσεις, μαζικές κινητοποιήσεις, δεν αποτελούν κοινωνικό κεκτημένο. Οικοδομούνται στις βάσεις μιας κοινωνίας με βαθιά ριζωμένη προκατειλημμένη ιδεολογία εις βάρος της γυναικείας δράσης και φωνής, που λαμβάνει πολλάκις την τάση να γελοιοποιεί τις γυναίκες ως υστερικά όντα, υπό το πρίσμα των προκαταλήψεων που αφορούν τις φυσικές, σωματικές λειτουργίες του γυναικείου οργανισμού (λ.χ. ορμόνες).

Η στερεοτυπική αντιμετώπιση του γυναικείου φύλου από το κοινωνικό σύστημα, ως μόρφωμα της τοξικής αρρενωπότητας, εμποδίζει την εξέλιξη των κοινωνικών και οικονομικών δομών. Οι κοινωνικοπολιτικές προσδοκίες από τη γυναικεία υπόσταση (οι οικιακές ευθύνες, ο γάμος, η έγκαιρη τεκνοποίηση) της στέρησαν το δικαίωμα να μετέχει ενεργά στη μόρφωση, στις θετικές επιστήμες, στον τεχνολογικό και οικονομικό κόσμο, ένεκα αυθαίρετου υποβιβασμού των ικανοτήτων της και αποδοκιμασίας των δεξιοτήτων της. Στον εργασιακό κλάδο, η άμβλυνση του μισθολογικού χάσματος μεταξύ των δύο φύλων αποτελεί έως και σήμερα πρόκληση και συνάμα εμπόδιο για την παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη. Παράγοντες όπως η απόκτηση τέκνων και οι εν γένει ευθύνες φροντίδας, σε συνδυασμό με την περιορισμένη συνδρομή σε αυτές (είτε από το οικογενειακό περιβάλλον, είτε από τις ολιγάριθμες υπηρεσίες παιδικής φροντίδας), δημιούργησαν, από κοινού με τα μειωμένα οικονομικά κίνητρα στην αγορά εργασίας, ένα ναρκοπέδιο που αποτρέπει την ανάπτυξη της γυναικείας προσωπικότητας στο χώρο της οικονομίας, παρά τα αυξημένα, ποιοτικά προσόντα της. Αξίζει να σημειωθεί ότι στην ευρωπαϊκή νομοθετική πραγματικότητα η αρχή της ισότητας των δύο φύλων στην αμοιβή για εργασία ίσης αξίας ερείδεται στις Συνθήκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης (άρθρο 153 και 157 ΣΛΕΕ), με ειδικότερη έκφανση τη διάταξη 19 της ΣΛΕΕ, η οποία παρέχει τη δυνατότητα λήψης θετικών μέτρων για την καταπολέμηση πάσης φύσεως διακρίσεων, συμπεριλαμβανομένης και της άνισης αντιμετώπισης των δύο φύλων.

*  Σύμφωνα με την πρόσφατη στατιστική απεικόνιση της Παγκόσμιας Τράπεζας, «οι έντονες ανισότητες λόγω φύλου σε περιοχές του πλανήτη αποτελούν τροχοπέδη στην πρόοδο και την ευημερία ανδρών και γυναικών». Οι γυναίκες απολαμβάνουν ίσα δικαιώματα με τους άντρες μόνο σε 6 χώρες, ήτοι το Βέλγιο, η Δανία, η Γαλλία, η Λετονία, το Λουξεμβούργο και η Σουηδία.

Η χώρα μας καταλαμβάνει χαμηλή θέση στο Δείκτη Ισότητας των Φύλων, όπως αποδεικνύεται από πρόσφατη ανακοίνωση του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων, παρά το υπάρχον ισχυρό νομοθετικό πλαίσιο για την προώθηση των γυναικείων δικαιωμάτων (Σύνταγμα – άρθρο 4 παράγραφος 2, άρθρο 22 παράγραφος 1, άρθρο 116 παράγραφος 2 – και Εθνική Νομοθεσία). Η επέλευση της οικονομικής κρίσης μείωσε αισθητά τις θέσεις εργασίας στην εγχώρια αγορά, περιορίζοντας ακολούθως τη γυναικεία συμβολή στον εργασιακό τομέα. Χαρακτηριστικό δείγμα είναι η απουσία της γυναικείας παρουσίας σε ηγετικές/διευθυντικές θέσεις, ενώ παρατηρείται αύξηση του γυναικείου εργατικού δυναμικού σε επισφαλείς θέσεις, χαμηλά αμειβόμενες, δίχως κοινωνικοασφαλιστική εξασφάλιση.

Ήδη η καινοτόμος Ισλανδία εφαρμόζοντας ένα διαφορετικό ιδεολογικό σύστημα αναφορικά με την ίση παραχώρηση δικαιωμάτων και υποχρεώσεων μεταξύ των δύο φύλων, σημείωσε υψηλούς δείκτες παραγωγικής προόδου και κοινωνικής συνοχής, αφού τουλάχιστον στον τομέα της παραγωγής, η οικονομική ευθύνη επιμερίστηκε. Έρευνες ανέδειξαν ότι οι άνδρες και οι γυναίκες χωρών που έχουν ως κοινωνικό γνώμονα την ισότητα των δύο φύλων, έχουν λιγότερες πιθανότητες να διαζευχθούν και να εμφανίσουν ψυχικές διαταραχές (κατάθλιψη, αυτοκτονικές τάσεις κλπ).

 

  • ΕΝΤΟΠΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΑΘΟΓΕΝΕΙΑ ΚΑΙ ΣΕ ΑΛΛΟΥΣ ΤΟΜΕΙΣ

Διευρύνοντας την οπτική μας, διαπιστώνουμε ότι οι γυναίκες, ειδικά στις ισλαμικές κοινωνίες, αποτελούν αντικείμενο συναλλαγής. Αποφασίζουν τρίτοι για τη σωματική τους αυτοδιάθεση, αντικειμενικοποιώντας τες. Στην Υποσαχάρια Αφρική, τη Δυτική Ασία, την Ωκεανία, τα κορίτσια στερούνται το δικαίωμα στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Η βάναυση πρακτική της κλειτοριδεκτομής εφαρμόζεται μέχρι σήμερα σε 28 χώρες της Αφρικής και σε περιοχές της Ασίας, παραβιάζοντας το κατοχυρωμένο δικαίωμα της σωματικής αυτονομίας, στο πλαίσιο της προστασίας του ιδιωτικού βίου και της ελεύθερης ανάπτυξης της προσωπικότητας, δικαιώματα προστατευόμενα εν πρώτοις από το Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (άρθρο 3) και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (άρθρο 8).

 

  • ΤΟ ΚΕΚΑΛΥΜΜΕΝΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΤΗΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ

Παγκόσμια ημέρα της γυναίκας, με τις καταγγελίες για κακοποιητικές συμπεριφορές, εντός και εκτός συζυγικού βίου, να παρουσιάζουν τάση ανοδική. Στην πλειονότητά τους, οι γυναίκες που βιώνουν λεκτική ή και σωματική κακοποίηση από το σύντροφο/σύζυγό τους, δηλώνουν κάτι πολύ περισσότερο από απογοήτευση και θλίψη, την αλλοίωση. Αλλοίωση καθότι για να επιβιώσουν, αποστασιοποιούνται από τον εαυτό τους. Από την ένταση, το θυμό, τον πόνο, την απειλή που αισθάνονται, ένεκα ψυχολογικής χειραγώγησης.

Σύμφωνα με στοιχεία του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης: 

  • «7 στις 10 Ευρωπαίες αναφέρουν ότι υφίστανται ήδη από την εφηβεία τους λεκτική, σωματική και εν γένει ψυχολογική βία».
  • «11 εκατομμύρια γυναίκες έχουν υποστεί σεξουαλική παρενόχληση/ διαδικτυακή σεξουαλική παρενόχληση».
  • «4,7 εκατομμύρια γυναίκες υπήρξαν θύματα σωματικής, σεξουαλικής ή μη, κακοποίησης από το σύντροφό τους».
  • «Το 60% των γυναικών αντιμετωπίζει περιστατικά ψυχολογικής βίας και συναισθηματικής χειραγώγησης από τον ίδιο το σύντροφό τους».
  • «1 στις 20 γυναίκες, άνω των 15 ετών, έχει καταστεί θύμα βιασμού».
  • «Κάθε 6 ώρες διεθνώς δολοφονούνται 6 γυναίκες από οικείους τους».

Εστιάζοντας στη χώρα μας, όπως μαρτυρούν τα στοιχεία της Γενικής Γραμματείας Ισότητας, «το έτος 2018 από τις 5.088 κλήσεις που δέχθηκε η τηλεφωνική γραμμή SOS 1590, σε ποσοστό 87% αφορούσαν ενδοοικογενειακή βία με δράστη το σύντροφο/σύζυγο».

 

Αντί να αγαπήσουμε, λοιπόν, τη γυναίκα, την πληγώνουμε. Τη φιμώνουμε. Απαξιώνουμε τις δυνατότητές της και της στερούμε το δικαίωμα να εξελιχθεί. Όταν, δε, λαμβάνει την ευκαιρία, φροντίζουμε να δημιουργήσουμε τροχοπέδες που την εξαντλούν. Τη χλευάζουμε και αντιμετωπίζουμε τις ενέργειές της με αποδοκιμασία, ως επαΐοντες. Τη βάλλουμε με σφαίρες τις λέξεις, την κακομεταχειριζόμαστε χρησιμοποιώντας τη βία, δεν της δίνουμε την αξία και την εκτίμηση που της αρμόζει. Ως εκ τούτου, επί ματαίω η κοινωνία αποπειράται να εξελιχθεί.

Οφείλουμε, εάν ενδιάθετα, συνειδητά, επιθυμούμε να προαχθούμε σαν γένος, να ανατρέψουμε εμπράκτως τα βαθιά ριζωμένα στερεότυπα που εγκαθίδρυσαν μια αντι-δημοκρατική συνύπαρξη. Και τούτη η αναγεννησιακή ανατροπή μπορεί αρχικώς να επιτευχθεί μέσα από την εκπαίδευση και τη γαλούχηση των επόμενων γενεών με τα θεμελιώδη και ευγενή ιδανικά και αξίες, όπως η προάσπιση των δικαιωμάτων, η  ισότιμη μεταχείριση των δύο φύλων, καθώς ο σεβασμός της γενετικής αυτονομίας και σωματικής αυτοδιάθεσης. Σε επίπεδο καταστολής, σημαντική είναι η αναγνώριση και η καταγγελία της έμφυλης βίας, η στηλίτευση και η αντίκρουση της επαναλαμβανόμενης αρνητικής κριτικής καθώς και της στερεοτυπικής συμπεριφοράς εις βάρος της γυναικείας προσωπικότητας. Από την άλλη, το ανδρικό φύλο πρέπει να επαναπροσδιορίσει τις αξίες και τους προσωπικούς γνώμονές του. Να καλλιεργήσει την αρετή της ενσυναίσθησης, του γόνιμου διαλόγου, της αμοιβαίας υποστήριξης και να αποβάλλει το μικρόβιο του υπέρμετρου εγωισμού και της ανταγωνιστικότητας. Να προσπαθήσει να αφουγκραστεί τη γυναικεία προσωπικότητα, απηλλαγμένο από τα στεγανά των έμφυλων διακρίσεων και τα αυθαίρετα χαρακτηριστικά που τα συνοδεύουν. Ώστε να επιτευχθούν δεσμοί βαθιάς επικοινωνίας και αγάπης. Για τη συγκρότηση μιας κοινωνίας ισχυρότερης και παραγωγικότερης. Πιο ευτυχισμένης.

 

Διαβάστε Επίσης  Ομιλία της Επιτρόπου Ντάλι στο συνέδριο «Ισότητα 2020» για τα 20 χρόνια της οδηγίας για τη φυλετική ισότητα

There are no comments

Join the conversation

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

*


error: Content is protected !!