Στο πλαίσιο της εν εξελίξει ενδιάμεσης επανεξέτασης της πολιτικής συνοχής της ΕΕ, η Προεδρία του Συμβουλίου κατέληξε σε προσωρινή συμφωνία με τους διαπραγματευτές του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με στόχο την καλύτερη αντιμετώπιση των τρεχουσών και των αναδυόμενων στρατηγικών προκλήσεων που συνδέονται με την οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή.
Σε αυτές συγκαταλέγονται, ιδίως, η άμυνα και η ασφάλεια, η ανταγωνιστικότητα και η απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, η οικονομικά προσιτή στέγαση, τα μέτρα που σχετίζονται με το νερό και οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ανατολικές παραμεθόριες περιοχές.
Η ΕΕ πρέπει να καταβάλει πολύ περισσότερες προσπάθειες για να ενισχύσει την άμυνά της. Αξιοποιώντας τις εργασίες και τη συμφωνία του Συμβουλίου που επιτεύχθηκε κατά τη διάρκεια της πολωνικής Προεδρίας, η σημερινή συμφωνία θα επιτρέψει στα κράτη-μέλη να δαπανήσουν ενωσιακά κονδύλια συνοχής για την άμυνα, την ασφάλεια και την ετοιμότητα της πολιτικής προστασίας.
Marie Bjerre, Υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Δανίας
Η ταχεία προσωρινή συμφωνία, σύμφωνα με την εντολή του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, προβλέπει νέους κανόνες για την τροποποίηση των κανονισμών σχετικά με:
-
το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) και το Ταμείο Συνοχής, καθώς και το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης (ΤΔΜ), και
-
το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+ (ΕΚΤ+)
Το κείμενο περιέχει στοχευμένες τροποποιήσεις του κανονιστικού πλαισίου των ταμείων της πολιτικής συνοχής για την ευθυγράμμιση των επενδυτικών προτεραιοτήτων με το μεταβαλλόμενο οικονομικό, κοινωνικό και γεωπολιτικό πλαίσιο, καθώς και με τους στόχους της ΕΕ για το κλίμα και το περιβάλλον.
Κύριος στόχος τους είναι η ευθυγράμμιση των επενδύσεων της πολιτικής συνοχής με τις νέες προτεραιότητες, ιδίως την άμυνα και την ασφάλεια, την ανταγωνιστικότητα και την απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές, την οικονομικά προσιτή στέγαση, την πρόσβαση σε νερό, τη βιώσιμη διαχείριση των υδάτων και την ανθεκτικότητα των υδάτων, την ενεργειακή μετάβαση και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ανατολικές παραμεθόριες περιοχές.
Προς τον σκοπό αυτόν, το κείμενο εισάγει μεγαλύτερη ευελιξία και παρέχει κίνητρα που θα διευκολύνουν την ταχεία διάθεση των πόρων και θα επιταχύνουν την υλοποίηση των προγραμμάτων
Κύρια στοιχεία της συμφωνίας
Η συμφωνία περιλαμβάνει τα ακόλουθα βασικά στοιχεία:
-
θέσπιση παρεκκλίσεων από τον κανονισμό περί κοινών διατάξεων (ΚΚΔ) —το ενιαίο εγχειρίδιο κανόνων για τα κονδύλια της ΕΕ που χορηγούνται από κοινού με τα κράτη μέλη και τις περιφέρειες— σχετικά με τη δημοσιότητα των επιχειρήσεων στο πλαίσιο των στόχων που σχετίζονται με την άμυνα
-
μείωση του ορίου για τη λήψη πρόσθετων πριμοδοτήσεων σε επίπεδο προγράμματος, όπως περαιτέρω προχρηματοδότηση και παράταση κατά ένα έτος του τελευταίου έτους επιλεξιμότητας, με ιδιαίτερη έμφαση στα κράτη μέλη που διαθέτουν μόνο ένα πρόγραμμα
-
ιδιαίτερη έμφαση και παροχή έκτακτης στήριξης στις ανατολικές παραμεθόριες περιοχές της Ένωσης
-
θέσπιση πρόσθετων διατάξεων σχετικά με τις δυνατότητες ευελιξίας για τα κράτη μέλη που συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις θεματικής συγκέντρωσης σε επίπεδο κατηγορίας περιφερειών
-
εισαγωγή νέου άρθρου σε κάθε κανονισμό προκειμένου να επιβεβαιωθεί ότι οι δεσμεύσεις που αναστέλλονται με μέτρα που εγκρίνονται στο πλαίσιο του κανονισμού για την αιρεσιμότητα δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο τροποποιήσεων ή μεταφορών προγραμμάτων. Το ίδιο ισχύει για ποσά που υπερβαίνουν το ποσό ευελιξίας και αντιστοιχούν στους ειδικούς στόχους που έχουν αξιολογηθεί αρνητικά από την Επιτροπή με βάση την εφαρμογή των οριζόντιων αναγκαίων πρόσφορων όρων στον ΚΚΔ.
Επιπλέον, στην περίπτωση των κανονισμών για το ΕΤΠΑ και το Ταμείο Συνοχής, καθώς και του κανονισμού για το ΤΔΜ, η συμφωνία εισάγει επέκταση του πεδίου εφαρμογής για συγκεκριμένους στόχους που σχετίζονται με τις ενεργειακές υποδομές και την άμυνα ή τις υποδομές διπλής χρήσης.
Επόμενα βήματα
Η προσωρινή συμφωνία θα πρέπει να επιβεβαιωθεί από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Μόλις εγκριθεί, το προσωρινά συμφωνηθέν κείμενο θα υποβληθεί στους γλωσσομαθείς νομικούς για οριστική διατύπωση ώστε να εκδοθεί επίσημα από το Συμβούλιο σε μεταγενέστερο στάδιο.
Γενικές πληροφορίες
Σε συνέχεια του σχεδίου ReArm Europe, η Επιτροπή δημοσίευσε την 1η Απριλίου 2025 την ανακοίνωση με τίτλο «Εκσυγχρονισμός της πολιτικής για τη συνοχή: Η ενδιάμεση επανεξέταση», συνοδευόμενη από δύο νομοθετικές προτάσεις που τροποποιούν: i) τους κανονισμούς για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης (ΕΤΠΑ), το Ταμείο Συνοχής και το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης (ΤΔΜ) και ii) τον κανονισμό για το Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο+.
Η δέσμη αυτή αξιοποιεί την εν εξελίξει ενδιάμεση επανεξέταση των προγραμμάτων συνοχής, η οποία χρησιμεύει για την κατανομή του «αποθεματικού ευελιξίας» που αντιστοιχεί στο 50 % της κατανομής όλων των κονδυλίων για το 2026 και το 2027, για να εισαγάγει νέες προτεραιότητες που απορρέουν από τις τρέχουσες γεωπολιτικές και οικονομικές προκλήσεις.
Οι προτάσεις δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στην άμυνα και την ασφάλεια με σκοπό την ανταγωνιστικότητα, τις ανατολικές παραμεθόριες περιοχές, την οικονομικά προσιτή στέγαση (συμπεριλαμβανομένης της κοινωνικής στέγασης), την ασφαλή πρόσβαση στο νερό, τη βιώσιμη διαχείριση των υδάτων και την ανθεκτικότητα των υδάτων, την ενεργειακή μετάβαση (απαλλαγή από τις ανθρακούχες εκπομπές) και τις πόλεις. Προβλέπουν οικονομικά κίνητρα για τα προγράμματα που κατανέμουν το αποθεματικό ευελιξίας σε οποιαδήποτε από αυτές τις προτεραιότητες (υψηλότερη προχρηματοδότηση και έως 100 % χρηματοδότηση της ΕΕ).
Σε περίπτωση που τα προγράμματα αφιερώσουν τουλάχιστον το 15 % των κονδυλίων τους σε αυτές τις προτεραιότητες, λαμβάνουν πρόσθετη προχρηματοδότηση ως πριμοδότηση και παράταση της επιλεξιμότητας κατά ένα έτος (έως τις 31 Δεκεμβρίου 2030).
Περισσότερες πληροφορίες / Πηγή: https://www.consilium.europa.eu/el/press/press-releases/2025/07/15/cohesion-policy-mid-term-review-council-and-parliament-strike-a-deal-to-better-address-current-and-emerging-challenges/
Discover more from socialpolicy.gr
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
