Συναισθηματικός χάρτης της Αθήνας – εμπειρίες ανθρώπων με προσφυγικό/μεταναστευτικό προφίλ

Στο πλαίσιο του Refugee Week Festival 2025, πέντε οργανώσεις της Κοινωνίας των Πολιτών συνεργάστηκαν για τη χαρτογράφηση του συναισθηματικού χάρτη της Αθήνας μέσα από τις εμπειρίες ανθρώπων με προσφυγικό/μεταναστευτικό προφίλ.

Με τον χάρτη της Αθήνας ως εργαλείο, οι συμμετέχοντες αποτύπωσαν το προσωπικό τους βίωμα σε σχέση με τη γεωγραφία της πόλης. Βασικό όφελος ήταν ο αναστοχασμός πάνω στις προσωπικές εμπειρίες στον χώρο, όπως βιώνονται από ανθρώπους με προσφυγικό/μεταναστευτικό υπόβαθρο.

Συνολικά 47 ενήλικοι απάντησαν σε ερωτήσεις σχετικά με:

• Πού περνούν τον χρόνο τους

• Πού νιώθουν ασφαλείς

• Πού περνούν καλά

• Πού αισθάνονται άβολα ή δυσάρεστα

• Ποιο σημείο της πόλης επιλέγουν για χαλάρωση

Με μια ματιά: αντιφάσεις, πολυφωνία, διαφορετικές πραγματικότητες.

Κεντρικά μοτίβα και ευρήματα

Οι περισσότερες απαντήσεις περιστρέφονται γύρω από τις περιοχές:
Κυψέλη, Ομόνοια, Βικτώρια, Σύνταγμα, Πεδίον του Άρεως.

Τίθενται λοιπόν ερωτήματα:

Είναι κάποιες γειτονιές λιγότερο προσβάσιμες;
Κάποιες άλλες φιλοξενούν ή μετατρέπονται σε γκέτο;

Κυψέλη

Εμφανίζεται ταυτόχρονα ως χώρος καθημερινότητας και ασφάλειας, αλλά και ως «άσχημο μέρος».
Είναι μια περιοχή που πολλοί γνωρίζουν καλά — και η οικειότητα αυτή συνδέεται με την αίσθηση ασφάλειας.

Βικτώρια

Μοναδική, μαζί με την Κυψέλη, περιοχή με σημαντικά υψηλά ποσοστά στο αίσθημα ασφάλειας.
Παράλληλα, για πολλούς είναι και τόπος δυσφορίας ― μια έντονη αντίφαση που αντικατοπτρίζει διαφορετικές εμπειρίες.

Ομόνοια

Παραμένει κομβική, αλλά συχνά συνδέεται με ανασφάλεια.

Πεδίον του Άρεως

Η βασική επιλογή για στιγμές ηρεμίας και χαλάρωσης.

Κοινωνική δυναμική & έννοια οικείου χώρου

Η προσφυγική εμπειρία συχνά περιλαμβάνει ακούσια απώλεια του οικείου χώρου∙ επομένως η δημιουργία νέων κοινοτήτων και υποστηρικτικών δικτύων είναι ανάγκη, όχι απλώς επιλογή.

Ένα μικρό αλλά χαρακτηριστικό ποσοστό (7%) αναφέρει ότι περιοχές όπως το Κολωνάκι προκαλούν αίσθηση «ξένου», κάτι που εξηγείται από την εξωτερική κοινωνική πίεση και την έλλειψη οικειότητας.

Το προσωπικό μας βίωμα κατά τη συλλογή δεδομένων

Καθώς βγήκαμε στους δρόμους για να ρωτήσουμε τους ανθρώπους, κάθε απάντηση ήταν μια ξεχωριστή ιστορία.

• Κάποιοι απαντούσαν βιαστικά και αυθόρμητα.

• Άλλοι μόλις είχαν φτάσει στην Αθήνα και κοιτούσαν τον χάρτη με περιέργεια.

Συνειδητοποιείς ότι ο ίδιος χώρος δεν είναι ποτέ ίδιος για όλους: κάθε άνθρωπος κουβαλά τα δικά του βιώματα, μνήμες και συναισθήματα.
Αυτό κάνει τον «συναισθηματικό χάρτη» τόσο πολύτιμο: είναι η συλλογική μνήμη και αίσθηση που γεννιέται από πολλές προσωπικές στιγμές.

Ο χάρτης αυτός είναι καθρέφτης μιας πόλης που «μιλάει» διαφορετικά σε κάθε κοινότητα — και μια πρόσκληση να τη σκεφτούμε ξανά, όχι μόνο ως σύνολο υποδομών, αλλά ως ζωντανό οργανισμό που παίρνει σχήμα από τις ιστορίες και τις διαδρομές των ανθρώπων της.

Αποτελέσματα ανά ερώτηση (όπως εμφανίζονται στο αρχείο)

Ποια περιοχή επισκέπτεσαι για να περάσεις καλά;

• Σύνταγμα: 26%

• Κυψέλη: 19%

• Εξάρχεια: 12%

• Ομόνοια: 9%

• Πεδίον του Άρεως: 7%

• Βικτώρια: 7%

Σε ποια περιοχή δεν νιώθεις καθόλου άνετα;

• Ομόνοια: 30%

• Βικτώρια: 30%

• Κυψέλη: 14%

• Πεδίον του Άρεως: 5%

• Σύνταγμα: 5%

Σε ποια περιοχή αισθάνεσαι πιο ασφαλής;

• Κυψέλη: 27%

• Βικτώρια: 15%

• Ομόνοια: 7%

• Εξάρχεια: 7%

• Σύνταγμα: 2%

• Πεδίον του Άρεως: 2%

Σε ποια περιοχή περνάς τον περισσότερο χρόνο σου;

• Κυψέλη: 23%

• Βικτώρια: 17%

• Ομόνοια: 6%

• Σύνταγμα: 6%

• Εξάρχεια: 4%

• Πεδίον του Άρεως: 4%

Σε ποια περιοχή νιώθεις ότι βρίσκεσαι σε “άσχημο μέρος”;

• Βικτώρια: 27%

• Ομόνοια: 24%

• Κυψέλη: 14%

• Πεδίον του Άρεως: 5%

Σε ποια περιοχή πηγαίνεις για να ηρεμήσεις;

• Πεδίον του Άρεως: 27%

• Κυψέλη: 9%

• Βικτώρια: 7%

• Σύνταγμα: 7%

• Ομόνοια: 5%

• Εξάρχεια: 2%

ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑΤΙΚΟΣ ΧΑΡΤΗΣ ΑΘΗΝΑΣ