Έκθεση ΟΗΕ για τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης 2026

Για πάνω από μία δεκαετία, οι Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης αποφέρουν αποτελέσματα, ενώ στο παρόν η παγκόσμια κοινότητα καλείται επειγόντως να κλιμακώσει τις δράσεις της.

Απομένουν πλέον λιγότερα από πέντε χρόνια έως τον Στόχο του έτους 2030 και, έτσι, απαιτείται μια αποφασιστική τελική ώθηση για να παραμείνει εφικτή η υλοποίηση των ΣΒΑ.

Από την υιοθέτησή τους το 2015, οι Στόχοι Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΣΒΑ) έχουν αποφέρει αποτελέσματα σε μεγάλη κλίμακα για δισεκατομμύρια ανθρώπους, από την πρόσβαση σε νερό και ηλεκτρισμό έως την υγειονομική περίθαλψη. Ωστόσο, η πρόοδος παραμένει άνιση και ανεπαρκής. Χωρίς μια αποφασιστική ώθηση για ταχεία κλιμάκωση όσων αποφέρουν αποτελέσματα, η υπόσχεση των ΣΒΑ κινδυνεύει να χαθεί, σύμφωνα με την Έκθεση για τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης 2026.

Τι μας δείχνουν τα δεδομένα δεκαετούς διάρκειας: οι ΣΒΑ αποδίδουν αποτελέσματα

Από το 2015, οι σταθερές επενδύσεις, οι ορθές πολιτικές και οι διεθνείς συνεργασίες έχουν βελτιώσει τη ζωή δισεκατομμυρίων ανθρώπων παγκοσμίως, με μετρήσιμες προόδους σε όλους τους ΣΒΑ.

Σχεδόν ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι απέκτησαν πρόσβαση σε ασφαλώς διαχειριζόμενο πόσιμο νερό και 1,2 δισεκατομμύρια σε ασφαλή αποχέτευση. Οι νέες μολύνσεις HIV μειώθηκαν κατά 30% μεταξύ 2015 και 2024 και οι θάνατοι που σχετίζονται με το AIDS κατά 35%. Το 92% του παγκόσμιου πληθυσμού έχει πλέον πρόσβαση σε ηλεκτρικό ρεύμα. Η πρόσβαση στο διαδίκτυο αυξήθηκε από 40% σε 74%.

Η κοινωνική προστασία καλύπτει πλέον, για πρώτη φορά στην ιστορία, πάνω από το ήμισυ του παγκόσμιου πληθυσμού.

“Πίσω” από τις συγκεκριμένες θετικές εκβάσεις / εκροές βρίσκεται ένα σημαντικό και συχνά παραγνωρισμένο επίτευγμα: η επανάσταση των δεδομένων. Πριν από μια δεκαετία, υφίσταντο δεδομένα μόνο για τους μισούς δείκτες των ΣΒΑ. Πλέον, μια παγκόσμια βάση που περιέχει περισσότερα από 3,2 εκατομμύρια δεδομένα καλύπτει σχεδόν όλους τους δείκτες — επιτρέποντας στις χώρες να εντοπίζουν τα πεδία επιτάχυνσης της προόδου, τα κενά / χάσματα αλλά και τις πολιτικές που αποδίδουν περισσότερο.

«Καθοδηγούμενοι από τα δεδομένα αυτής της έκθεσης, το όραμα της Ατζέντας 2030 παραμένει εφικτό. Μαζί, ας κάνουμε μια αποφασιστική τελική προσπάθεια για την επίτευξη των Στόχων Βιώσιμης Ανάπτυξης και για ένα υγιές, ευημερούν μέλλον για όλες/όλους», δήλωσε ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες.

Γιατί ο κόσμος υστερεί: αλληλεπικαλυπτόμενες κρίσεις και αυξανόμενο χρηματοδοτικό κενό

Παρά την πρόοδο που σημειώνεται, σημαντικές προκλήσεις παραμένουν. Από τους 139 στόχους με διαθέσιμα δεδομένα τάσης, μόλις το 36% βρίσκεται σε τροχιά επίτευξης ή σημειώνει μέτρια πρόοδο. Σχεδόν οι μισοί (49%) προχωρούν πολύ αργά και το 15% έχει υποχωρήσει κάτω από τα επίπεδα του 2015.

Ένας στους δέκα ανθρώπους εξακολουθεί να ζει σε ακραία φτώχεια. Περίπου 2,3 δισεκατομμύρια άνθρωποι αντιμετωπίζουν μέτρια ή σοβαρή επισιτιστική ανασφάλεια. Πάνω από 150 εκατομμύρια παιδιά αντιμετωπίζουν αναπτυξιακή καθυστέρηση. Η μητρική θνησιμότητα είναι σχεδόν τριπλάσια του παγκόσμιου στόχου. Κανένας από τους στόχους για την ισότητα των φύλων δεν βρίσκεται σε τροχιά επίτευξης.

Ο αριθμός των ανθρώπων που πλήττονται από κλιματικές καταστροφές έχει υπερδιπλασιαστεί από το 2015. Οι εντεινόμενες συγκρούσεις, η κλιματική αλλαγή, η επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης, το αυξανόμενο χρέος και η ραγδαία μείωση της επίσημης αναπτυξιακής βοήθειας επιδεινώνουν τα χάσματα.

Τι πρέπει να γίνει τώρα: κλιμάκωση όσων αποδίδουν

Η έκθεση τονίζει ότι οι ΣΒΑ παραμένουν το παγκόσμιο κοινό σχέδιο για ειρήνη, ευημερία και βιωσιμότητα. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η πρόοδος είναι εφικτή — αλλά μόνο όταν ευθυγραμμίζονται τα εξής: πολιτική βούληση, χρηματοδότηση, καινοτομία και διεθνής συνεργασία.

«Πάνω από μία δεκαετία εφαρμογής καταδεικνύει τι είναι δυνατό να επιτευχθεί», δήλωσε ο Λι Τζουνχουά, Αναπληρωτής Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ για τις Οικονομικές και Κοινωνικές Υποθέσεις. «Το καθήκον μας, τώρα, είναι να κλιμακώσουμε τις δράσεις που αποδίδουν — με την επείγουσα ανάγκη, τις επενδύσεις και τη συνεργασία που απαιτούνται για την εκπλήρωση της Ατζέντας 2030».

Η κάλυψη του χρηματοδοτικού κενού περίπου 4 τρισεκατομμυρίων δολαρίων ετησίως — μέσω της Συμφωνίας της Σεβίλλης και της μεταρρύθμισης του διεθνούς χρηματοπιστωτικού συστήματος — είναι απαραίτητες. Οι πρωτοβουλίες αυτές πρέπει να συνδυαστούν με περισσότερο εύρωστα συστήματα δεδομένων μέσω του Πλαισίου του Μεδεγίν, ώστε οι επενδύσεις να κατευθύνονται πρώτα στους/στις πιο ευάλωτους / ευάλωτες.

Η επιτάχυνση της ενεργειακής μετάβασης, η αξιοποίηση των προηγμένων τεχνολογιών όπως η τεχνητή νοημοσύνη για τη βιώσιμη ανάπτυξη, η προώθηση της ισότητας των φύλων και η ενίσχυση της πολυμερούς συνεργασίας είναι εξίσου κρίσιμες συνιστώσες.

Οι επιλογές και κατευθύνσεις κατά τα επόμενα τέσσερα έτη — αναφορικά με τη χρηματοδότηση, συνεργασία και την αντιμετώπιση κρίσεων — αναμένεται να οδηγήσουν σε μακροχρόνιες συνέπειες για τις επόμενες γενιές.

Πρόσθετα βασικά στοιχεία

Πρόοδος

• Οι περισσότερες περιοχές θα πλησιάσουν την εξάλειψη της ακραίας φτώχειας έως το 2030, εξαιρώντας την υποσαχάρια Αφρική, τη Μέση Ανατολή, τη Βόρεια Αφρική και την Ωκεανία (εκτός Αυστραλίας και Νέας Ζηλανδίας).

• Μεταξύ 2012 και 2024, ο υποσιτισμός παιδιών μειώθηκε κατά 30,2 εκατομμύρια.

• Το ποσοστό γεννήσεων με εξειδικευμένο προσωπικό αυξήθηκε από 80% σε 87% (2015–2025).

• Πραγματοποιήθηκαν 99 νομικές μεταρρυθμίσεις για την ισότητα των φύλων.

• 20 εκατομμύρια παιδιά λιγότερα εμπλέκονται σε παιδική εργασία.

• Η παγκόσμια ανεργία προσέγγισε ένα από τα χαμηλότερα καταγεγραμμένα ποσοστά της (4,9%).

• Η ανανεώσιμη ενέργεια αυξήθηκε κατά 14% (2023–2024).

Προκλήσεις

• Το ποσοστό της ακραίας φτώχειας είναι σταθερό (10%) το 2026.

• 273 εκατομμύρια παιδιά και νέοι βρίσκονται εκτός εκπαίδευσης.

• 1 στους 4 κατοίκους πόλεων ζει σε παραγκουπόλεις.

• Η διεθνής βοήθεια μειώθηκε κατά 23,1% το 2025.

• Ο αριθμός προσφύγων διπλασιάστηκε σε σύγκριση με την προηγούμενη δεκαετία.

• Η απώλεια βιοποικιλότητας συνεχίζεται.

• Οι ένοπλες συγκρούσεις βρίσκονται στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων δεκαετιών.

• H μέση παγκόσμια θερμοκρασία αυξήθηκε κατά 1,43°C το 2025.

• Το εξωτερικό χρέος προσέγγισε τα 8,9 τρισεκατομμύρια δολάρια.

Για περισσότερες πληροφορίες: UN SDG Report 2026

Πηγή: unric.org

Επιμέλεια Κειμένου: SocialPolicy