Εθνική στρατηγική για την πρόληψη της βίας και την αντιμετώπιση της παραβατικότητας ανηλίκων 2025- 2030

Η Εθνική Στρατηγική αποτελεί ένα συνολικό κεντρικό πλαίσιο πολιτικών και δράσεων για την πρόληψη και την αντιμετώπιση της βίας και της παραβατικότητας ανηλίκων. Ειδικότερα, καλύπτει τόσο τη βία μεταξύ των ανηλίκων, γνωστή και ως συμμορίες ανηλίκων, όσο και την εμπλοκή των ανηλίκων, ως θύματα και θύτες, σε τέσσερις βασικές κατηγορίες βίας- ενδοοικογενειακή, ενδοσχολική, διαδικτυακή και κοινοτική (ρατσιστική, εξτρεμιστική, οπαδική), αλλά και την παραβατική συμπεριφορά των ανηλίκων (κλοπές, ληστείες, διαρρήξεις, ναρκωτικές ουσίες, κατοχή και χρήση όπλων κ.ά.).

Υπάρχει περιορισμένη καταγραφή του φαινομένου στην Ελλάδα, καθώς λείπουν στοιχεία από επιστημονικές έρευνες και μελέτες. Ωστόσο, τα στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας δείχνουν πως τα τελευταία χρόνια έχουμε ποσοτική αύξηση του προβλήματος, καθώς και ποιοτική αναβάθμιση στην ένταση και σε επιμέρους χαρακτηριστικά της βίας.

• Έντονα αυξητική τάση στη νεανική παραβατικότητα, ιδίως κατά το 2023 και το 2024
• Έντονη αύξηση των σοβαρών περιστατικών σωματικής βίας
• Οργανωμένα χαρακτηριστικά- οι ανήλικοι συγκροτούν ομάδες ή/ και συμμορίες
• Μείωση του ορίου ηλικίας των νέων που εμπλέκονται στη βία
• Συχνότερη εμπλοκή των κοριτσιών σε περιστατικά βίας
• Επαναληπτικότητα στη συμπεριφορά των δραστών.

Οι προτάσεις της Επιστημονικής Επιτροπής που εκπόνησε την Εθνική Στρατηγική, βασίστηκαν στην ανάλυση των στατιστικών δεδομένων από τους φορείς τους κράτους και κυρίως την Αστυνομία, στην αξιοποίηση ερευνών που έχουν πραγματοποιηθεί, στην πραγματοποίηση συζητήσεων εστίασης (focus groups) με ειδικούς, στην αξιοποίηση μοντέλων πολιτικής και καλών πρακτικών από πολλές χώρες της Δύσης, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ και της Αυστραλίας, στις ευρωπαικές και παγκόσμιες στρατηγικές και πλάνα δράσης και τέλος στην αξιολόγηση των πολιτικών που υλοποιούνται.

 Τι Προτείνει η Εθνική Στρατηγική:

29 νέες πολιτικές, εκ των οποίων 7 εμβληματικές 5 οριζόντιες και 69 μέτρα, πέραν των 23 βελτιωτικών μέτρων για τις ήδη εφαρμοζόμενες πολιτικές.

Ειδικότερα, οι εμβληματικές πολιτικές είναι οι ακόλουθες:

1. Εκπαιδεύοντας μη βίαιους πολίτες

• Υποχρεωτική εκπαίδευση στην ειρηνική επίλυση των συγκρούσεων και τη διαμεσολάβηση
• Υλοποίηση του μέτρου της αποβολής εντός σχολείου (παιδαγωγική/συμβουλευτική προσέγγιση)
• «Κοινωνική εργασία» στο σχολείο

    2. Θεσμοθέτηση και λειτουργία τεχνικού γυμνασίου

      3. Ενίσχυση της θετικής γονεϊκότητας

• Προγράμματα εκπαίδευσης, πρόληψης και υποστήριξης γονέων και υποψήφιων γονέων
• Ενσωμάτωση των προγραμμάτων εκπαίδευσης στις Υπηρεσίες Υγείας με ψηφιακή πλατφόρμα ομαδικών εκπαιδεύσεων, διαδικτυακά μαθήματα καθοδήγησης και δια ζώσης συμβουλευτική
• Προσαρμογή των προγραμμάτων σε διαφορετικά πολιτισμικά και κοινωνικοοικονομικά πλαίσια

        4. Ψηφιακή ενηλικίωση στα 15 έτη, μηχανισμοί ελέγχου και ηλικιακή ταυτοποίηση χρηστών

• Ψηφιακή εφαρμογή ανηλίκων “Kids Wallet”

        5. Πρόληψη και αντιμετώπιση της εξτρεμιστικής και ρατσιστικής βίας και της ρητορικής μίσους

• Διοργάνωση debates σε επίπεδο κοινότητας με τη συμμετοχή παιδιών και εφήβων
• Εκπόνηση Οδηγού για την υπεύθυνη κάλυψη των περιστατικών βίας και την καταπολέμηση της ρητορικής μίσους από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης
• Ανάπτυξη θεσμού περιφερειακού συμβουλίου παιδιών
• Τοπικά Δίκτυα Πρόληψης της Παραβατικότητας

       6. Ολιστική υποστήριξη και πρόληψη της δευτερογενούς θυματοποίησης των ανηλίκων

• Θεσμική ανασυγκρότηση των Σπιτιών του Παιδιού, γενική και ειδική υποστήριξη για όλα τα ανήλικα θύματα
• Γεωγραφική ανάπτυξη των Σπιτιών του Παιδιού

       7. Ένας κόμβος εξειδικευμένων υπηρεσιών για τους ανήλικους παραβάτες

• Δημιουργία διαλειτουργικής μονάδας φιλικής δικαιοσύνης για τους ανήλικους παραβάτες του νόμου
• Εκπόνηση και καθιέρωση πρωτοκόλλων ενεργειών σε κάθε στάδιο
• Εκπόνηση εργαλείων ατομικής αξιολόγησης/εκτίμησης παραγόντων κινδύνου και προστασίας για παιδιά παραβάτες

Τι Περιλαμβάνει η υλοποίηση της Εθνικής Στρατηγικής; 

Την υλοποίηση του Σχεδίου Δράσης 2025- 2030 που περιλαμβάνει 6 πυλώνες και 69 δράσεις

Τον συντονισμό, από την Προεδρία της Κυβέρνησης 10 συναρμόδιων Υπουργείων και εποπτευόμενων φορέων τους

Την αξιοποίηση 38 δεικτών παρακολούθησης για την μέτρηση του φαινομένου και την υλοποίηση των δράσεων (πλατφόρμα stop bullying, κοινωνικές υπηρεσίες, αστυνομία, σύστημα ποινικής δικαιοσύνης).

Το σλάιντ απαιτεί την χρήση JavaScript.

Τα μέλη της Επιστημονικής Επιτροπής που εκπόνησαν την Εθνική Στρατηγική:

Βασιλική Αρτινοπούλου, Καθηγήτρια Εγκληματολογίας του Τμήματος Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου, Πρόεδρος.
Βασιλική Γεωργιάδου, Καθηγήτρια Πολιτικής Επιστήμης και Πολιτικής Κοινωνιολογίας του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου, Πρόεδρο του Διοικητικού Συμβουλίου του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών.
Θωμάς Μπαμπάλης, Καθηγητής Παιδαγωγικής και Δια Βίου Μάθησης του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Αγάπη Κανδυλάκη, Καθηγήτρια Κοινωνικής Εργασίας και Πολυπολιτισμικότητας του Τμήματος Κοινωνικής Εργασίας του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης.
Βασίλειος Βαμβακάς, Καθηγητής Κοινωνιολογίας της Επικοινωνίας του Τμήματος Δημοσιογραφίας και Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
Κωνσταντίνος Πατσάκης, Καθηγητής του Τμήματος Πληροφορικής του Πανεπιστημίου Πειραιώς και Διευθυντή του Εργαστηρίου Κυβερνοασφάλειας.
Παρασκευή Ζαγούρα, Επίκουρος Καθηγήτρια Εγκληματολογίας, Παντείου Πανεπιστημίου.
Αθανάσιος Αλεξανδρίδης, Ψυχίατρος, Παιδοψυχίατρος, Ψυχαναλυτής.

ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ – ΠΡΟΛΗΨΗ ΤΗΣ ΒΙΑΣ