Το διαρκώς διευρυνόμενο προφίλ των ανθρώπων με πρόβλημα εξάρτησης από ουσίες ή συμπεριφορές | Προγράμματα Προαγωγής Αυτοβοήθειας ΑΠΘ

Τα Προγράμματα Προαγωγής Αυτοβοήθειας αποτελούν προϊόν συνεργασίας του Τμήματος Ψυχολογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης με τον Ε.Ο.Π.Α.Ε. (Εθνικός Οργανισμός Πρόληψης και Αντιμετώπισης των Εξαρτήσεων) και χρηματοδοτούνται από το Υπουργείο Υγείας.

Τα Προγράμματα Προαγωγής Αυτοβοήθειας λειτουργούν σε τρεις πόλεις της χώρας: στη Θεσσαλονίκη (από το 2001), στα Χανιά (από το τέλος του 2012) και στη Λάρισα (από τα μέσα του 2015). Επιστημονικός υπεύθυνος των προγραμμάτων είναι ο κ. Φοίβος Ζαφειρίδης, ψυχίατρος, τ. αναπληρωτής καθηγητής Ψυχολογίας των Εξαρτήσεων στο Α.Π.Θ.

Βασικός στόχος των προγραμμάτων είναι η υποστήριξη (ενηλίκων) ανθρώπων που αντιμετωπίζουν ζητήματα εξάρτησης από ψυχοτρόπες ουσίες (ναρκωτικά, αλκοόλ), καθώς και συμπεριφορικές εξαρτήσεις (τυχερά παιχνίδια, εφαρμογές διαδικτύου κ.ά.), αλλά και των μελών του οικογενειακού και φιλικού τους περιβάλλοντος.

Χάρη στην καινοτόμο λειτουργία τους, η οποία βασίζεται στην αξιοποίηση πρακτικών αυτοβοήθειας και αλληλοβοήθειας, τα προγράμματα έχουν τη δυνατότητα να παρέχουν επαρκείς υπηρεσίες ψυχοκοινωνικής υποστήριξης σε μεγάλο αριθμό ανθρώπων, χωρίς λίστες αναμονής και με ιδιαίτερα χαμηλό κόστος για τον κρατικό προϋπολογισμό.

Έπειτα από 24 χρόνια δράσης στον τομέα των εξαρτήσεων, το Πρόγραμμα Προαγωγής Αυτοβοήθειας έχει αναπροσαρμόσει τη λειτουργία του, ανταποκρινόμενο στις νέες ανάγκες που αναδύονται στο πεδίο.

Απολογισμός έργου των Προγραμμάτων Προαγωγής Αυτοβοήθειας για το 2025 (Θεσσαλονίκη, Λάρισα, Χανιά).

Όπως προκύπτει από τα στοιχεία, η πορεία των προγραμμάτων είναι ιδιαίτερα ελπιδοφόρα. Συνολικά, κατά το 2025, παρείχαν συστηματικές υπηρεσίες ψυχοκοινωνικής υποστήριξης σε 547 άτομα: 334 άτομα με πρόβλημα εξάρτησης και 213 μέλη του συγγενικού τους περιβάλλοντος. Τα προγράμματα παρείχαν επίσης υπηρεσίες εκπαίδευσης σε εκατοντάδες πολίτες των περιοχών στις οποίες δραστηριοποιούνται.

Στον παρόντα απολογισμό παρουσιάζονται οι επιμέρους δράσεις των Προγραμμάτων Προαγωγής Αυτοβοήθειας και αναδεικνύονται κάποια σημαντικά στοιχεία:

– Ο αυξημένος αριθμός προσερχομένων στα προγράμματα, με προβλήματα εξάρτησης από παράνομες ψυχοτρόπες ουσίες (ναρκωτικά), νόμιμες ψυχοτρόπες ουσίες (αλκοόλ) και από συμπεριφορικές εξαρτήσεις (τζόγος, εφαρμογές του διαδικτύου).

– Το διαφοροποιημένο προφίλ των προσερχομένων στα προγράμματα σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία. Η διαφοροποίηση αφορά τόσο στα είδη των εξαρτήσεων, όσο και στο κοινωνικοοικονομικό και εκπαιδευτικό υπόβαθρο των προσερχομένων. Πλάι στο «παραδοσιακό» προφίλ των προσερχομένων στα προγράμματα, τα τελευταία χρόνια στα Προγράμματα Προαγωγής Αυτοβοήθειας συμμετέχουν άνθρωποι κοινωνικά και επαγγελματικά ενταγμένοι, οι οποίοι όμως αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα εξαρτήσεων.

– Η μεγάλη αύξηση των προβλημάτων εξάρτησης από το τζόγο ή το αλκοόλ που παρατηρείται στα αιτήματα των νέων προσερχομένων στα προγράμματα.

– Η σημασία δόμησης παρεμβάσεων που να ανταποκρίνονται στις ανάγκες του σύγχρονου προφίλ ανθρώπων με πρόβλημα εξάρτησης και παρεμβάσεων που να είναι προσαρμοσμένες στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε περιοχής.

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΑΓΩΓΗΣ ΑΥΤΟΒΟΗΘΕΙΑΣ. ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΕΡΓΟΥ 2025