Διαδικτυακός Διάλογος Πολιτών για τη Στέγαση «Συνδιαμορφώνοντας προτάσεις για δικαιότερες στεγαστικές πολιτικές»

Περισσότερα από 100 άτομα από διαφορετικές ευρωπαϊκές χώρες συμμετείχαν στον Διαδικτυακό Διάλογο Πολιτών για τη Στέγαση, που διοργάνωσε το ΚΜΟΠ – Κέντρο Κοινωνικής Δράσης και Καινοτομίας, στις 12 Νοεμβρίου 2025. Η διαδραστική εκδήλωση, έφερε κοντά πολίτες, νέους, κοινωνικούς επιστήμονες, άτομα με μεταναστευτικό υπόβαθρο, καθώς και άτομα που αντιμετωπίζουν στεγαστικές δυσκολίες, με στόχο να διερευνήσουν τρόπους ώστε τα συστήματα στέγασης να γίνουν πιο προσιτά και χωρίς αποκλεισμούς.

Τη συζήτηση συντόνισε ο Δρ. Αντώνης Κλάψης, Αντιπρόεδρος του ΚΜΟΠ και Αναπληρωτής Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου. Ο διαδικτυακός διάλογος συνδύασε παρεμβάσεις ειδικών και συζητήσεις σε μικρές ομάδες, επιτρέποντας στα συμμετέχοντα άτομα  να ανταλλάξουν εμπειρίες και να συνδιαμορφώσουν προτάσεις πολιτικής.

«Σε πολλές πόλεις της Ευρώπης, τα ενοίκια αυξάνονται ταχύτερα από τους μισθούς, αναγκάζοντας τους νέους και τα νοικοκυριά χαμηλού εισοδήματος να εγκαταλείπουν τις γειτονιές τους. Η ιδιοκατοίκηση, που ήταν κάποτε ένας ρεαλιστικός στόχος, δεν είναι πια εφικτή για ένα μεγάλο μέρος της μεσαίας τάξης. Σε ορισμένες περιοχές, ολόκληρες γενιές αντιμετωπίζουν το ενδεχόμενο μόνιμης στεγαστικής επισφάλειας, ενώ οι βραχυχρόνιες μισθώσεις αλλάζουν ριζικά τον αστικό χώρο. Η σημερινή διαδικτυακή συζήτηση μάς δίνει τη δυνατότητα να δούμε τι λειτουργεί, να μάθουμε από τις εμπειρίες όλων και να σκεφτούμε πώς η Ευρώπη μπορεί να κάνει και πάλι τη στέγαση θεμέλιο της δικαιοσύνης και των ίσων ευκαιριών», δήλωσε ο κ. Κλάψης.

Tα συμμετέχοντα άτομα είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν ένα πάνελ ειδικών στο ζήτημα της στέγασης:  τον κ. Μιχάλη Γουδή, Διευθυντή στο Ίδρυμα Heinrich Böll (γραφείο Θεσσαλονίκης), τη Δρ. Μαρία Καραγιάννη, ειδική σε θέματα Κατοικίας, από την Αναπτυξιακή Μείζονος Αστικής Θεσσαλονίκης (ΜΑΘ Α.Ε.), τη κα Αγγελική Μητροπούλου, ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ, τον κ. Ηλία Νικολαΐδη, Διευθυντή Περιεχομένου στον Οργανισμό Έρευνας & Ανάλυσης diaNEOsis, τη Δρ. Εύα Παπατζανή, ερευνητική συνεργάτιδα στο Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών (ΕΚΚΕ) και τη Δρ. Δήμητρα Σιατίτσα, Μεταδιδακτορική Ερευνήτρια (ΕΜΠ/ΕΚΚΕ), σε θέματα πόλης και κατοικίας.

Συνδιαμορφώνοντας προτάσεις πολιτικής για ένα δικαιο μοντέλο για τη στέγαση

Μετά τις αρχικές τοποθετήσεις των ειδικών σε θέματα στέγασης, τα συμμετέχοντα άτομα  χωρίστηκαν σε πέντε θεματικές ομάδες συζήτησης, με συντονιστές μέλη της ομάδας του ΚΜΟΠ και εξέτασαν κρίσιμες πτυχές του στεγαστικού ζητήματος. Η συζήτηση στις ομάδες επικεντρώθηκε στις νομικές και πολιτικές διαστάσεις της πρόσβασης σε προσιτή στέγαση, σε ζητήματα διακρίσεων και πολιτισμικών εμποδίων, στις οικονομικές επιπτώσεις του τουρισμού και της τοπικής ανάπτυξης, σε εναλλακτικά μοντέλα στέγασης και συμμετοχικής διακυβέρνησης και τέλος στις κοινωνικές προκλήσεις που σχετίζονται με την αστεγία, την επισφαλή στέγαση και τις «αόρατες» μορφές αποκλεισμού.

Τα συμμετέχοντα άτομα συνδιαμόρφωσαν πέντε συστάσεις πολιτικής.

Οι 5 συστάσεις πολιτικής:

• Επαναξιοποίηση κενών κτιρίων
• Εκμετάλλευση αναξιοποίητων δημόσιων κτιρίων για κοινωνική κατοικία και παροχή κινήτρων σε ιδιώτες για προσιτή μίσθωση κενών ακινήτων, με τους δήμους να λειτουργούν ως διαμεσολαβητές.
• Διαφοροποίηση στεγαστικών μοντέλων & ρύθμιση των ενοικίων
• Ενίσχυση συνεταιριστικών και μη κερδοσκοπικών σχημάτων κατοικίας μέσω παραχώρησης δημόσιας γης και προσιτής χρηματοδότησης, καθώς και ενεργοποίηση συστημάτων αναφοράς ενοικίων και προστασίας των ενοικιαστών.
• Σύνδεση της στέγασης με την κοινωνική ένταξη
• Ολοκληρωμένες παρεμβάσεις που συνδέουν τη στέγαση με υπηρεσίες υγείας, απασχόλησης και κοινωνικής υποστήριξης και προώθηση μεικτών μοντέλων συγκατοίκησης.
• Διεύρυνση της κοινωνικής κατοικίας για τη δημιουργία προσιτής κατοικίας, ενισχύοντας παράλληλα την κοινωνική ένταξη και την αστική αναζωογόνηση.
• Διασύνδεση εσόδων από τον τουρισμό με την τοπική ανάπτυξη
• Εισαγωγή τελών τουρισμού και ανακατεύθυνση των εσόδων σε τοπικές υπηρεσίες όπως στέγαση, δημόσιες συγκοινωνίες και κοινοτική υποδομή.

Μια συλλογική προσπάθεια για μια δίκαιη στεγαστική πολιτική

Ο διαδικτυακός διάλογος πολιτών ανέδειξε την αξία συμμετοχικών διαδικασιών για τη διαμόρφωση πολιτικών, φέρνοντας κοντά ανθρώπους με διαφορετικές εμπειρίες και από διαφορετικά υπόβαθρα, αποδεικνύοντας  πως ουσιαστικές και εφαρμόσιμες λύσεις προκύπτουν όταν οι άνθρωποι που επηρεάζονται περισσότερο,  έχουν τη δυνατότητα να συμβάλλουν άμεσα στο διάλογο και να θέσουν τις δικές τους προτάσεις για μια πιο δίκαιη στεγαστική πολιτική.

O διάλογος πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας “Multipod”, μέσω της οποίας το ΚΜΟΠ αξιοποιεί τη δύναμη της τεχνολογίας για να ενισχύσει τον δημόσιο διάλογο στην Ευρώπη και να προωθήσει την ενεργό συμμετοχή των πολιτών.

Το “MultiPoD” χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο του προγράμματος Horizon Europe.