Η Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας αποτελεί μια ευκαιρία ώστε να υπάρξει ουσιαστική επικοινωνία με ανθρώπους με βιωματική εμπειρία με ψυχικές παθήσεις και να αναγνωριστεί η γνώση τους ως σημαντική μορφή εξειδίκευσης. Η καμπάνια του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για τον φετινό εορτασμό, καλεί να ακουστούν οι φωνές τους για τη διαμόρφωση πολιτικών, υπηρεσιών και αποφάσεων που επηρεάζουν τις ζωές τους.
Ουσιαστική συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων δεν σημαίνει απλά να ακούγεται η φωνή ενός ανθρώπου. Σημαίνει τη δημιουργία ευκαιριών για τα άτομα ώστε να επηρεάζουν τις αποφάσεις, να συμμετέχουν στο σχεδιασμό των υπηρεσιών, να ενισχύουν τις προσεγγίσεις που καθοδηγούνται από ομότιμους, να αμφισβητούν το στίγμα και να ενισχύουν τη λογοδοσία. Όταν οι άνθρωποι με βιωματική εμπειρία συμμετέχουν ουσιαστικά, τα συστήματα ψυχικής υγείας είναι πιθανό να μετασχηματιστούν σε περισσότερο ανθρωποκεντρικά, να βασίζονται στα δικαιώματα και να ανταποκρίνονται στις ανάγκες και τις ανησυχίες των ανθρώπων.
Μια σημαντική προτεραιότητα για τα άτομα με βιωματική εμπειρία είναι η μετάβαση από τα ψυχιατρικά ιδρύματα μακροχρόνιας διαμονής στην κοινοτική, ανθρωποκεντρική περίθαλψη ψυχικής υγείας. Τα ιδρύματα τείνουν να απομονώνουν τους ανθρώπους και πολύ συχνά συνδέονται με περίθαλψη κακής ποιότητας, εξαναγκασμό και παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η αποϊδρυματοποίηση απαιτεί μια προσεκτικά σχεδιασμένη αλλαγή στη χρηματοδότηση, τις υπηρεσίες και την υποστήριξη, ώστε τα άτομα να μπορούν να ζουν στις κοινότητές τους. Ανταποκρινόμενος σε αυτήν την προτεραιότητα, ο ΠΟΥ θα εκδώσει πρακτικές οδηγίες σχετικά με την αποϊδρυματοποίηση.
Η βιωματική εμπειρία μπορεί να συμβάλει στο να καταστούν τα προγράμματα ψυχικής υγείας περισσότερο συναφή. Οι άνθρωποι με βιωματική εμπειρία προσφέρουν γνώσεις που δεν μπορούν να αποκτηθούν μόνο μέσω της επαγγελματικής κατάρτισης ή έρευνας. Μπορούν να εντοπίσουν εμπόδια που ενδέχεται να παραβλέπονται από άλλους και να συμβάλουν ώστε να διασφαλιστεί ότι οι πολιτικές, οι υπηρεσίες και τα προγράμματα ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες και τις συνθήκες των ανθρώπων.
Η μετάβαση προς την κοινοτική περίθαλψη γίνεται με πολύ αργούς ρυθμούς. Περίπου 1 στις 10 χώρες (9%) έχουν πραγματοποιήσει πλήρη μετάβαση από την παροχή υπηρεσιών ψυχικής υγείας σε ιδρύματα προς μοντέλα παροχής υπηρεσιών στην κοινότητα. Περίπου τα μισά (53%) παραμένουν στα αρχικά στάδια αυτής της μετάβασης. Επιπλέον, περίπου το ήμισυ (49%) των αναφερόμενων εισαγωγών σε ψυχιατρικά νοσοκομεία είναι ακούσιες και περισσότερες από μία στις πέντε νοσηλείες (23%) διαρκούν περισσότερο από έναν χρόνο. Αποϊδρυματοποίηση σημαίνει ανάπτυξη ποιοτικών υπηρεσιών και παροχή πρακτικής υποστήριξης εντός των κοινοτήτων, ώστε οι άνθρωποι να μπορούν να ζουν με αξιοπρέπεια, να ασκούν το δικαίωμα της επιλογής και να διατηρούν τη σύνδεσή τους με τις οικογένειες και τις κοινότητές τους.
Η βιωματική εμπειρία αποτελεί εξειδίκευση
Η βιωματική εμπειρία προκύπτει από την προσωπική εμπειρία με ψυχικές διαταραχές και την αναζήτηση, τη λήψη – ή την αδυναμία λήψης – επαρκούς φροντίδας και υποστήριξης. Η βιωμένη εμπειρία ψυχικών παθήσεων λαμβάνει πολλές διαφορετικές μορφές. Κανένα άτομο δεν μπορεί να εκφράσει τη γνώμη όλων.
Τα άτομα με βιωματική εμπειρία κατανοούν τα συστήματα ψυχικής υγείας με τρόπους που δεν μπορούν να αφομοιωθούν μόνο μέσω της επαγγελματικής κατάρτισης ή της έρευνας. Η εξειδίκευσή τους είναι απαραίτητη ώστε να βοηθήσει τα συστήματα ψυχικής υγείας να εντοπίσουν τι πρέπει να αλλάξει.
Τα άτομα με βιωματική εμπειρία πρέπει να βρίσκονται στο επίκεντρο της διαμόρφωσης της περίθαλψης ψυχικής υγείας: τίποτα για εμάς χωρίς εμάς
Οι φωνές των ανθρώπων με βιωματική εμπειρία ακούγονται ολοένα και περισσότερο, αλλά απομένουν πολλά ακόμη να γίνουν. Οι πολιτικές και οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας είναι πιο αποτελεσματικές όταν σχεδιάζονται, παρέχονται και αξιολογούνται με τη συμμετοχή των ατόμων που τις χρησιμοποιούν. Τα περισσότερα άτομα με βιωματική εμπειρία κατανοούν τι απαιτείται για την ανάρρωση. Η ουσιαστική συμμετοχή δεν σημαίνει μόνο την ανταλλαγή εμπειριών.
Όπως και άλλες μορφές εξειδίκευσης, η εξειδίκευση που προέρχεται από βιωμένες εμπειρίες βοηθά στην καθοδήγηση των αποφάσεων από την αρχή και καθ’ όλη τη διάρκειά τους — από τον σχεδιασμό πολιτικών και υπηρεσιών έως την εφαρμογή τους στην πράξη και την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητάς τους.
Χρησιμοποιώντας το Πλαίσιο του ΠΟΥ για ουσιαστική συμμετοχή, οι κυβερνήσεις, τα συστήματα υγείας και οι οργανισμοί θα πρέπει να εντάξουν τα άτομα με βιωματική εμπειρία ως ισότιμους εταίρους στη χάραξη πολιτικής για την ψυχική υγεία, τον σχεδιασμό, την υλοποίηση και την αξιολόγηση των υπηρεσιών.
Η αποϊδρυματοποίηση και η παροχή φροντίδας με βάση τα δικαιώματα είναι σημαντικές για πολλούς ανθρώπους με βιωματική εμπειρία
Εκατομμύρια άνθρωποι με ψυχικές παθήσεις παραμένουν απομονωμένοι σε ιδρύματα αντί να λαμβάνουν την υποστήριξη που χρειάζονται για να ζουν και να συμμετέχουν στην κοινωνία. Οι άνθρωποι με βιωματική εμπειρία επιθυμούν να ζουν με αξιοπρέπεια, ελευθερία και υποστήριξη.
Θέλουν φροντίδα που να βασίζεται στα δικαιώματα και να επικεντρώνεται στο άτομο, αντί για συστήματα επιτήρησης. Πρέπει να ακούσουμε τις φωνές των ανθρώπων που έχουν βιώσει την ιδρυματική φροντίδα και να τις εντάξουμε σε κάθε στάδιο αποφάσεων για αποϊδρυματοποίηση. Έχουν το δικαίωμα πρόσβασης σε εξατομικευμένη φροντίδα, στέγαση, εκπαίδευση, εργασία και κοινωνική υποστήριξη στην κοινότητα.
Πηγή: who.int
socialpolicy.gr
Discover more from socialpolicy.gr
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
