Κίνδυνος για την ελευθερία του Τύπου η πρόσφατη απόφαση του ΕΣΡ

Με την απόφαση 5/2025 το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης (ΕΣΡ) επέβαλε πρόστιμο σε ιδιωτικό τηλεοπτικό κανάλι επειδή μετέφερε, αναφέροντας μάλιστα τις πηγές του, το συμπέρασμα δημοσιογραφικών ερευνών σύμφωνα με το οποίο ο πρώην Γενικός Γραμματέας Πρωθυπουργού κ. Γρηγόρης Δημητριάδης συνδέεται με τη γνωστή υπόθεση των υποκλοπών. Στην απόφασή του, εκδοθείσα κατόπιν αναφοράς του ίδιου του κ. Δημητριάδη, το ΕΣΡ καταλογίζει στο κανάλι παράβαση της «υποχρέωσης σεβασμού της προσωπικότητας αναφερομένου σε εκπομπές προσώπου» και παρατηρεί ότι στις επίδικες εκπομπές «δεν παρουσιάστηκε κάποια διασταυρωμένη πληροφορία με υπαρκτό υπόβαθρο».

Η Ελληνική Ένωση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕλΕΔΑ) έχει αξιοποιήσει κάθε ευκαιρία προκειμένου να επισημάνει την υποχρέωση για σεβασμό των ανεξάρτητων αρχών ως εγγυητών της προστασίας ατομικών δικαιωμάτων. Μεταξύ άλλων, έχει αντιδράσει στην εκτόξευση εισαγγελικών απειλών σε βάρος της Αρχής Διασφάλισης Απορρήτου Επικοινωνιών και στην αντικατάσταση μελών της ΑΔΑΕ χωρίς την απαιτούμενη ειδική πλειοψηφία του αρμόδιου οργάνου καθώς και πρόσφατα στην επίθεση του Υπουργείου Ναυτιλίας κατά του Συνηγόρου του Πολίτη ενώ γενικεύοντας έχει διακηρύξει πως οι επιθέσεις σε βάρος ανεξάρτητων αρχών συνθέτουν μια εικόνα θεσμικής αποσταθεροποίησης που δεν μπορεί και δεν πρέπει να γίνει ανεκτή.

Ωστόσο, η θεσμική θέση των ανεξάρτητων αρχών δεν αποκλείει την άσκηση κριτικής για όσες πράξεις τους υπονομεύουν δικαιώματα αντί να τα προστατεύουν. Εν προκειμένω, η Ένωση Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών ορθώς εντοπίζει ότι το ΕΣΡ, με την απόφαση 5/2025, «επιχειρεί να μπει στην ουσία μιας υπόθεσης που δεν έχει οδηγηθεί ποτέ σε φυσικό δικαστή» και μάλιστα την ίδια στιγμή που «η δικαιοσύνη απασχολείται με τις δεκάδες αγωγές SLAPP που έχει καταθέσει ο Γρηγόρης Δημητριάδης κατά δημοσιογράφων». Η σύνδεση της απόφασης ΕΣΡ με τις αγωγές SLAPP είναι καίρια, καθώς οι κυρωτικές αρμοδιότητες της εν λόγω αρχής παρέχουν, εν τέλει, μίαν άκρως αποτελεσματική εναλλακτική λύση για την επιδίωξη των ίδιων ακριβώς αθέμιτων στόχων και επαναφέρουν στην επικαιρότητα τη διαπίστωση της ΕλΕΔΑ πως η αντιμετώπιση της ερευνητικής δημοσιογραφίας ως απειλής και οι εκδικητικές μηνύσεις και αγωγές κατά δημοσιογράφων δημιουργούν μεγάλη ανησυχία για το μέλλον της ελευθερίας του τύπου στην Ελλάδα.

Το ΕΣΡ, και μάλιστα με τη συγκεκριμένη σύνθεσή του, όπως αυτή διαμορφώθηκε με την αμφισβητούμενη ειδική πλειοψηφία των 16 επί συνόλου 27, επιτρέπει την ανησυχία πως οι κίνδυνοι για την ελευθερία του τύπου προέρχονται, πλέον, από την κατάχρηση, όχι μόνο της δικαστικής οδού, αλλά και άλλων διαθέσιμων διαδικασιών. Επιτρέπει, επίσης, στην ΕλΕΔΑ να επανέλθει στη διαπίστωσή της ότι σε τελική ανάλυση όλοι (πρέπει να) κρίνονται με πρώτους τους κρίνοντες, η οποία αρχικώς αναφερόταν στη δικαιοσύνη, πλην όμως αποδεικνύεται ότι δεν αφορά μόνον αυτήν.