Συνήγορος του Πολίτη | Ετήσια Έκθεση 2025

Την Ετήσια Έκθεση για το έτος 2025 παρέδωσε την Παρασκευή, 26 Μαρτίου 2026, στον Πρόεδρο της Βουλής Νικήτα Κακλαμάνη, ο Συνήγορος του Πολίτη Ανδρέας Ποττάκης.

Το 2025 αποτέλεσε έτος-ρεκόρ στην αύξηση των αναφορών που υποβλήθηκαν στην Ανεξάρτητη Αρχή. Για πρώτη χρονιά από τη σύσταση της Αρχής, το 2025 ξεπεράστηκε το φράγμα των 20.000 αναφορών. Ένδειξη των οξύτατων προβλημάτων που αντιμετωπίζουν πολίτες, κάτοικοι της χώρας και νομικά πρόσωπα σε ένα ευρύ φάσμα κοινωνικών, επαγγελματικών και επιχειρηματικών δραστηριοτήτων. Και απόδειξη της σταθερής εμπιστοσύνης που έχουν στις διαμεσολαβητικές και ελεγκτικές, εξωδικαστικές παρεμβάσεις του Συνηγόρου του Πολίτη για την αποκατάσταση της νομιμότητας, την ενίσχυση της διαφάνειας, τη προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων, όπως αυτά κατοχυρώνονται από το Σύνταγμα, το Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε., την ΕΣΔΑ, τις διεθνείς δεσμεύσεις της χώρας.

Ενώ σταθερά υψηλό πλήθος αναφορών αναδεικνύουν προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι πολίτες της χώρας με τις υπηρεσίες κοινωνικής προστασίας, υγείας και πρόνοιας, θα πρέπει να επισημανθεί ιδιαιτέρως η σημαντική αύξηση αναφορών για τη ποιότητα του αστικού και φυσικού περιβάλλοντος, τις υπηρεσίες κοινής ωφέλειας, την υποβάθμιση του δημόσιου χώρου, τη κατάσταση των δημοσίων υποδομών, την αυθαίρετη δόμηση και παράνομη κατάληψη κοινόχρηστων χώρων, αιγιαλού και παραλίας. Η αύξηση αυτή συνδέεται με διαχρονικές ελλείψεις στον χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό, ενώ οι διαδοχικές παρατάσεις ρυθμίσεων τακτοποίησης αυθαιρέτων επιβεβαιώνουν την θεσμική ανοχή με αποτέλεσμα και την αύξηση των καταγγελιών. Επιπλέον, η συχνότητα φαινομένων φυσικών καταστροφών, πυρκαγιών και πλημμυρών, εκθέτουν τα όρια δυνατοτήτων των υφιστάμενων υποδομών και αποκαλύπτουν σοβαρά ελλείματα στην συντήρηση και ενίσχυσή τους, βάσει επικαιροποιημένου προγραμματισμού και σχεδιασμού.

Ιδιαίτερης αναφοράς χρήζει και η σημαντική αύξηση εντός του 2025 σε καταγγελίες περιστατικών αυθαίρετης δράσης στελεχών των σωμάτων ασφαλείας. Σημειώνεται, ότι στις αρχές Φεβρουαρίου του 2025, η Αρχή ολοκλήρωσε και υπέβαλε αρμοδίως, στον Υπουργό Ναυτιλίας και στην Εισαγγελίας του Ναυτοδικείου Πειραιώς, το πόρισμά της για το τραγικό ναυάγιο της 14/6/2023 ανοικτά της Πύλου. Το 148 σελίδων πόρισμα της Αρχής κατέληγε σε διαπίστωση σαφών ενδείξεων ευθύνης ανώτερων αξιωματικών του Λιμενικού Σώματος, θανατηφόρου έκθεσης και έκθεσης σε κίνδυνο ζωής, υγείας και σωματικής ακεραιότητας των επιβαινόντων του αλιευτικού Adriana, με την επιφύλαξη ενδεχόμενων περαιτέρω ευθυνών για πρόκληση ναυαγίου λόγω των σημαντικών κενών στο σχετικό αποδεικτικό υλικό που χορηγήθηκε στην Αρχή. Και ενώ πλέον, εντός του 2025, έχουν ασκηθεί ποινικές διώξεις κακουργηματικού χαρακτήρα, τόσο για θανατηφόρο έκθεση όσο και για πρόκληση ναυαγίου, το αρμόδιο Υπουργείο εξακολουθεί να απέχει από την άσκηση των προβλεπόμενων πειθαρχικών διώξεων. Ο Συνήγορος επιμένει, ότι η κωλυσιεργία αυτή ελάχιστα εισφέρει στη προστασία του κύρους του Σώματος αλλά και στη τόνωση του ηθικού των στελεχών του ΛΣ-ΕΛ.ΑΚΤ, ανδρών και γυναικών, που ευόρκως και ευσυνειδήτως επιτελούν το καθήκον τους.

Ειδική αναφορά γίνεται στη παρούσα έκθεση και σε προβλήματα που ανέκυψαν από διαδικασίες βεβαίωσης προστίμων του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας από τις αρμόδιες υπηρεσίες δήμων της χώρας, συγκεκριμένα την εκτίμηση συμπλήρωσης της προβλεπόμενης στο νόμο αποσβεστικής προθεσμίας. Ομοίως, ιδιαίτερη μνεία γίνεται στην έκθεση του 2025 σε καθυστερήσεις που παρατηρούνται εκ μέρους των υπηρεσιών δήμων της χώρας στη βεβαίωση και είσπραξη οφειλών από εισφορά σε γη και χρήμα, στο πλαίσιο πράξεων εφαρμογής σχεδίων πόλης. Επίσης σημαντική είναι και η καταγραφή καταγγελιών αναφορικά με την προστασία των ζώων συντροφιάς (οικόσιτων-αδέσποτων), στο πλαίσιο της νέας αρμοδιότητας της Αρχής.

Σημαντικές ήταν κατά το έτος 2025 και οι παρεμβάσεις της Αρχής στην προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στη διαχείριση του προσφυγικού και μεταναστευτικού ζητήματος, στην προστασία των δικαιωμάτων των ατόμων με αναπηρία, στον έλεγχο περιστατικών σκληρής, απάνθρωπης ή/και ταπεινωτικής μεταχείρισης, στη διερεύνηση καταγγελιών αυθαιρεσίας από το ένστολο προσωπικό των σωμάτων ασφαλείας, καθώς και στην παρακολούθηση των συνθηκών κράτησης και της εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχείρισης στην ελληνική έννομη τάξη.

Αξιοποιώντας την εμπειρία και την τεχνογνωσία του ο Συνήγορος του Πολίτη ανέλαβε το 2025 νέες δράσεις ως εγγυητής διεθνών δεσμεύσεων της χώρας, ο οποίος αναδεικνύεται σε ειδικό κεφάλαιο της παρούσας Έκθεσης.

Τέλος, όπως κάθε χρόνο, η Αρχή συνέβαλε στη βελτίωση του θεσμικού πλαισίου, υποβάλλοντας πλήθος νομοθετικών και οργανωτικών  προτάσεων, αρκετές εκ των οποίων έγιναν αποδεκτές.

ΕΤΗΣΙΑ ΕΚΘΕΣΗ 2025