Μονογονεϊκές οικογένειες

Ντούνης Ανδρέας

Ο ορισμός της μονογονεϊκότητας εμπίπτει ουσιαστικά σε τρείς εννοιολογικές κατηγορίες: α) στις θεωρητικές εννοιολογήσεις, β) στα προβλήματα στατιστικής μέτρησης και γ) στους διοικητικούς ορισμούς των ρυθμιστικών και θεσμικών πλαισίων [1]. 

Καθώς εμβαθύνουμε στην διαδικασία εννοιολόγησης συμπεραίνουμε ότι μονογονεϊκές οικογένειες είναι αυτές που αποτελούνται από έναν ενήλικο γονέα και παιδί/παιδιά. Συνηθέστερα, το παιδί ορίζεται ως εξαρτώμενο τέκνο (έως 17 ετών), χωρίς ίδια εισοδήματα (μη οικονομικά ενεργό άτομο).

Στις χώρες του Ευρωπαϊκού Μεσογειακού Νότου παρατηρείται επίσης το φαινόμενο της συγκατοίκησης των μονογονεϊκών οικογενειών με το νοικοκυριό των γονέων της μητέρας, δημιουργώντας υποεκτίμηση στον συνολικό αριθμό των μονογονεϊκών οικογενειών [2].

Επιπρόσθετα, οι μονογονεϊκές οικογένειες δεν αποτελούν ούτε μια ομοιογενή κατηγορία, ούτε διατρέχουν τον ίδιο βαθμό κινδύνου εμφάνισης κοινωνικού αποκλεισμού [3]. Μπορεί να έχουν ως αρχηγό μία ενήλικη γυναίκα (μόνες μητέρες), έναν ενήλικο άνδρα (μόνοι πατέρες) και ο αριθμός και/ή η ηλικία των παιδιών να ποικίλλει και να μεταβάλλεται στους έτερους τύπους μονογονεϊκότητας.

Σημαντική ασπίδα στην αποφυγή του κοινωνικού αποκλεισμού των μονογονεϊκών οικογενειών αποτελούν η ένταση απασχόλησης του μόνου γονέα [4] (Μητράκος Θεόδωρος), η ύπαρξη στήριξης από φιλικά και συγγενικά κοινωνικά δίκτυα [5] (Κογκίδου) καθώς και η δομή του συστήματος κοινωνικής προστασίας που μεταφράζεται σε αντίστοιχες κοινωνικές πολιτικές που στοχεύουν στις μονογονεϊκές οικογένειες.

Εχει δειχθεί ότι η οικογενειακή κατάσταση της μονογονεϊκότητας αποτελεί ένα θέμα ταμπού [6], μέσω της προβολής στερεοτύπων δύο γονέων [7] (Κογκίδου), εν μέσω μίας περιόδου επιστροφής στις παραδοσιακές «οικογενειακές αξίες» [8] (ΕΚΚΕ 2008).

———————–

[1] Κικίλιας Ηλίας, Παπαλιού Όλγα, Φαγαδάκη Εύη, Διαστάσεις του κοινωνικού αποκλεισμού των μονογονεϊκών οικογενειών στην Ελλάδα, Αθήνα (Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών) 2008. 

[2] Κικίλιας Ηλίας, Παπαλιού Όλγα, Φαγαδάκη Εύη, Διαστάσεις του κοινωνικού αποκλεισμού των μονογονεϊκών οικογενειών στην Ελλάδα, Αθήνα (Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών) 2008. 

[3] Κογκίδου Δήμητρα, Μονογονεϊκές οικογένειες Πραγματικότητα, προοπτικές, κοινωνική πολιτική, Αθήνα (Εκδοτικός Οίκος Α.Α. Λιβάνη) 1995. 

[4] Μητράκος Θεόδωρος, Παιδική φτώχεια: πρόσφατες εξελίξεις και προσδιοριστικοί παράγοντες, Οικονομικό Δελτίο,30 5/08. 

[5] Κογκίδου Δήμητρα, Μονογονεϊκές οικογένειες Πραγματικότητα, προοπτικές, κοινωνική πολιτική, Αθήνα (Εκδοτικός Οίκος Α.Α. Λιβάνη) 1995. 

[6] Κικίλιας Ηλίας, Παπαλιού Όλγα, Φαγαδάκη Εύη, Διαστάσεις του κοινωνικού αποκλεισμού των μονογονεϊκών οικογενειών στην Ελλάδα, Αθήνα (Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών) 2008. 

[7] Κογκίδου Δήμητρα, Μονογονεϊκές οικογένειες Πραγματικότητα, προοπτικές, κοινωνική πολιτική, Αθήνα (Εκδοτικός Οίκος Α.Α. Λιβάνη) 1995. 

[8] Κικίλιας Ηλίας, Παπαλιού Όλγα, Φαγαδάκη Εύη, Διαστάσεις του κοινωνικού αποκλεισμού των μονογονεϊκών οικογενειών στην Ελλάδα, Αθήνα (Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών) 2008. 

socialpolicy.gr