“Η προσωπικότητα είναι η δυναμική οργάνωση εντός του ατόμου, εκείνων των ψυχοσωματικών συστημάτων που καθορίζουν τα χαρακτηριστικά της συμπεριφοράς του” (Allport, 1961, σ. 28).
«Τα χαρακτηριστικά ή το μείγμα των χαρακτηριστικών που καθιστούν ένα άτομο μοναδικό” (Weinberg & Gould, 1999).
Και οι δύο ορισμοί τονίζουν τη μοναδικότητα του ατόμου και συνεπώς υιοθετούν μια ιδιογραφική προσέγγιση. Η ιδιογραφική προσέγγιση υποθέτει ότι κάθε άνθρωπος έχει μια μοναδική ψυχολογική δομή και ότι ορισμένα χαρακτηριστικά διακατέχονται από ένα μόνο άτομο, όπως επίσης και ότι υπάρχουν φορές που είναι αδύνατο να συγκριθεί ένα άτομο με άλλα. Αυτή η προσέγγιση, τείνει να χρησιμοποιεί περιπτωσιολογικές μελέτες για τη συλλογή πληροφοριών.
Η νομοθετική προσέγγιση, από την άλλη πλευρά, τονίζει τη συγκρισιμότητα μεταξύ των ατόμων. Αυτή η προσέγγιση βλέπει τα χαρακτηριστικά σαν να έχουν το ίδιο ψυχολογικό νόημα σε όλους. Αυτή η προσέγγιση τείνει να χρησιμοποιεί ερωτήσεις προσωπικότητας (αυτο-έκθεση), ανάλυση παραγόντων, κλπ. Τα άτομα διαφέρουν ως προς τις θέσεις τους κατά μήκος ενός συνεχούς ίδιου συνόλου χαρακτηριστικών.
| Ιδιογραφική Προσέγγιση: Οι άνθρωποι έχουν μοναδικά χαρακτηριστικά προσωπικότητας -έτσι ορισμένα χαρακτηριστικά (κύρια χαρακτηριστικά) είναι πιο σημαντικά για την κατανόηση της δομής ορισμένων ανθρώπων σε σχέση με άλλους. |
| Νομοθετική Προσέγγιση: Οι μοναδικές προσωπικότητες των ανθρώπων μπορούν να κατανοηθούν ως αυτές που έχουν σχετικά περισσότερα ή λιγότερα χαρακτηριστικά που είναι σταθερά σε όλους τους ανθρώπους (π.χ. Νεο-, είναι νομοθετική προσέγγιση). |
Όσον αφορά την ανάπτυξη της προσωπικότητας, θα πρέπει επίσης να εξεταστεί η επιρροή και η αλληλεπίδραση της φύσης (βιολογία, γενετική κ.ά.) όσο και η ανατροφή (το περιβάλλον, η διαπαιδαγώγηση).
Οι θεωρίες των χαρακτηριστικών της προσωπικότητας (Trait theories of personality) υποστηρίζουν πως η προσωπικότητα βασίζεται σε βιολογικά στοιχεία, ενώ οι state theories, όπως η Θεωρία της Κοινωνικής Μάθησης ( Social Learning Theory) του Bandura (1977), δίνουν έμφαση στο ρόλο της ανατροφής και στην περιβαλλοντική επίδραση.
Η ψυχοδυναμική θεωρία της προσωπικότητας του Φρόυντ συμπεραίνει πως υπάρχει μια αλληλεπίδραση μεταξύ φύσης (έμφυτα ένστικτα) και ανατροφής (γονικές επιρροές).
Η Θεωρία του Φρόϋντ
Η προσωπικότητα περιλαμβάνει πολλούς παράγοντες:
- Ενστικτώδεις ορμές (φαγητό, σεξ, επιθετικότητα)
- Ασυνείδητες διαδικασίες
- Πρώιμες παιδικές επιρροές (ψυχοσεξουαλικά στάδια) – ειδικά των γονέων
Η ανάπτυξη της προσωπικότητας εξαρτάται από την αλληλεπίδραση του ενστίκτου και του περιβάλλοντος κατά τα πρώτα πέντε χρόνια της ζωής. Η γονική συμπεριφορά είναι ζωτικής σημασίας για τη φυσιολογική και μη-φυσιολογική ανάπτυξη. Η προσωπικότητα και τα ψυχικά προβλήματα στην ενήλικη ζωή συνήθως μπορούν συνήθως να αναχθούν στα πρώτα πέντε χρόνια της ζωής.
Ψυχοσεξουαλική Ανάπτυξη
Οι άνθρωποι – συμπεριλαμβανομένων και των παιδιών οδηγούνται στην αναζήτηση της ευχαρίστησης/ηδονής ικανοποιώντας της επιθυμίες του Προεγώ τους. (Freud, 1920). Οι πηγές της ηδονής καθορίζονται από τη θέση της λίμπιντο (ζωτική δύναμη).
| Καθώς ένα παιδί κινείται μέσα από τα διάφορα αναπτυξιακά στάδια, η θέση της λίμπιντο, και ως εκ τούτου οι πηγές της ευχαρίστησης, αλλάζουν (Freud, 1905). |
| Οι περιβαλλοντικές και γονικές εμπειρίες κατά την παιδική ηλικία επηρεάζουν την προσωπικότητα ενός ατόμου κατά την ενήλικη ζωή.
Για παράδειγμα, κατά τα δύο πρώτα χρόνια της ζωής ένα βρέφος που παραμελείται (τρέφεται ανεπαρκώς) ή που είναι υπερβολικά προστατευμένο (τρέφεται υπερβολικά) μπορεί να γίνει ένα άτομο με στοματική εμμονή – orally fixated (Freud, 1905). |
H Τριμερής θεωρία της προσωπικότητας
Ο Φρόιντ (1923) εξέλαβε την προσωπικότητα δομημένη σε τρία μέρη (δηλαδή τρίπτυχη), το Προεγώ, το Εγώ και το Υπερεγώ (επίσης γνωστό και ως Ψυχή), όλα αναπτυσσόμενα σε διαφορετικά στάδια της ζωής. Αυτά είναι συστήματα, και όχι τμήματα του εγκεφάλου ή ούτε με ουδένα τρόπο σωματικά.
Το ΠροΕγώ είναι το πρωτόγονο και ενστικτώδες συστατικό στοιχείο της προσωπικότητας. Αποτελείται από όλα τα κληρονομικά (δηλαδή βιολογικά) στοιχεία της προσωπικότητας, συμπεριλαμβανομένου του ενστίκτου του σεξ (ζωή)-του Eros (που περιέχει τη λίμπιντο), και το ένστικτο της επιθετικότητας (θάνατος)-Thanatos.
Το ΠροΕγώ λειτουργεί με την αρχή της ηδονής (Freud, 1920), δηλαδή με την ιδέα ότι κάθε ευσεβής πόθος πρέπει να ικανοποιείται αμέσως ανεξάρτητα από τις συνέπειες.
Το Εγώ, αναπτύσσεται προκειμένου να μεσολαβήσει μεταξύ του εξωπραγματικού ΠροΕγώ και του εξωτερικού πραγματικού κόσμου (σαν διαιτητής). Είναι το στοιχείο της προσωπικότητας που λαμβάνει τις αποφάσεις.
Το εγώ λειτουργεί σύμφωνα με την αρχή της πραγματικότητας, λειτουργώντας με ρεαλιστικούς τρόπους για να ικανοποιήσει τις απαιτήσεις του ΠροΕγώ, συχνά συμβιβάζοντας ή αναβάλλοντας την ικανοποίηση προς την αποφυγή αρνητικών κοινωνικών συνεπειών. Το εγώ υπολογίζει τις κοινωνικές πραγματικότητες και νόρμες, την εθιμοτυπία και τους κανόνες για να αποφασίσει πώς να συμπεριφερθεί.
Το ΥπερΕγώ ενσωματώνει τις αξίες και τα ήθη της κοινωνίας που μαθαίνονται από τους γονείς και τους άλλους. Είναι παρόμοιο με μια συνείδηση, η οποία μπορεί να τιμωρεί το Εγώ προκαλώντας αισθήματα ενοχής.
References
Allport, G. W. (1937). Personality: A psychological interpretation. New York: H. Holt and. Company.
Bandura, A. (1977). Social learning theory. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall.
Freud, S. (1905). Three essays on the theory of sexuality. Se, 7.
Freud, S. (1920). Beyond the pleasure principle. SE, 18: 1-64.
Freud, S. (1923). The ego and the id. SE, 19: 1-66.
Weinberg, R. S., & Gould, D. (1999). Personality and sport. Foundations of Sport and Exercise Psychology, 25-46.
Πηγή: McLeod, S. A. (2014). Theories of Personality. Retrieved from www.simplypsychology.org/personality-theories.html
Απόδοση/Μετάφραση: Τομπέα Ελένη
socialpolicy.gr
Discover more from socialpolicy.gr
Subscribe to get the latest posts sent to your email.
