Η συμβολική βία κατά των γυναικών

Ντούνης Ανδρέας

Υποψήφιος Διδάκτορας

Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής

Πάντειο Πανεπιστήμιο

Η βία κατά των γυναικών (VAW) μπορεί να θεωρηθεί πώς επιδρά στο γνωσιακό σύστημα και τις πρακτικές μέσω των οποίων οικοδομούμε και αναγνωρίζουμε τις ταυτότητες φύλου (Goffman, 1977; Bourdieu, 1998). Οι αναλύσεις των σχέσεων ισχύος μεταξύ γυναικών και αντρών σε έρευνες με αντικείμενο την έμφυλη βία υπογραμμίζουν πώς η συμβολική οργάνωση της κοινωνίας οικοδομείται και συντηρείται από τις κοινωνικές πρακτικές και τους έμφυλους ρόλους [1].

Σύμφωνα με τον Bourdieu, η συμβολική βία είναι η ήπια, μη-ορατή, διάχυτη μορφή βίας που ασκείται μέσω της νόησης και της παραγνώρισης, της γνώσης και του συναισθήματος, συχνά με την ακούσια συναίνεση ή «συνενοχή» του κυριαρχούμενου. Ενσωματώνεται στους ίδιους τους τρόπους δράσης και τις δομές νόησης των δρώντων, και επιβάλλει το φάσμα της νομιμοποίησης της κοινωνικής τάξης που χαρακτηρίζεται από την αρσενική κυριαρχία. Οι εκδηλώσεις της συμβολικής βίας δίνουν την νομιμοποίηση/αναγνώριση στη δομική και την άμεση βία [2]

Η κατασκευή της βίας κατά των γυναικών πραγματοποιείται μέσω των καθημερινών αφηγήσεων. Ορισμένες από τις αφηγήσεις που παράγονται και καταναλώνονται σε καθημερινή βάση από την κοινωνία μεταβιβάζονται διαμέσου των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Η αφήγηση της βίας δεν είναι απαραιτήτως σωματική αλλά μπορεί επίσης να είναι και συμβολική. Σε συσχέτιση με τις έμφυλες σχέσεις, οι γυναίκες αποτελούν τους κύριους στόχους συμβολικής βίας. Η συμβολική βία μπορεί να προσδιοριστεί ακόμη και ως οι ιδέες και αξίες μίας κυρίαρχης πολιτισμικής τάξης (π.χ. άνδρες) η οποία τις έχει επιβάλλει (συχνά μέσω υπόρρητων / ασυνείδητων πρακτικών) επί μίας κυριαρχούμενης κοινωνικής ομάδας όπως οι γυναίκες.  Η ανδροκρατούμενη κουλτούρα επιτελεί ρόλο στην διατήρηση των σχέσεων ισχύος στη συμβολική βία [3].

Αντιλαμβανόμαστε, έτσι, πώς η συμβολική βία κατά των γυναικών διαμεσολαβείται από τις πρακτικές λόγου, και αυτές με την σειρά τους επικαθορίζονται από τον ηγεμονικό ανδρισμό και την πατριαρχική κοινωνική δομή. Η συμβολική βία, σύμφωνα και με την θεώρηση του Bourdieu, αποτελεί το «εργαλείο» εκείνο που δίδει τη δυνατότητα της διαιώνισης της νομιμοποίησης της άμεσης και έμμεσης βίας κατά των γυναικών.

Επιπρόσθετα, η οπτική της συμβολικής βίας επιτρέπει την εστίαση σε τέσσερα διαφορετικά ζητήματα: (α) πρώτον, στα διαφορετικά νοήματα που προσδίδονται στη βία από τις γυναίκες, (β) δεύτερον, στις κυρίαρχες κοινωνικές αναπαραστάσεις της Βίας κατά των Γυναικών, (γ) τρίτον, στη δομική βία και στα πλαίσια εντός των οποίων βιώνεται η βία και (δ) τέταρτον στις διαφορετικές υποκειμενικές ικανότητες, δυνατότητες δράσης και χειραφέτησης των γυναικών [4]

—–

Πηγές

[1] Angela Maria Toffanin, Research on violence against women. A sociological perspective, Interdisciplinary Journal of Family Studies, XVII, 1, 2012.

[2] Bourdieu, P. (2001). Masculine Domination, Cambridge, Polity; (2) Galtung, J. (1990), ‘Cultural Violence’, Journal of Peace Research, Vol. 27, No 3 από European Institute for Gender Equality.

[3] Wening Udasmoro, Symbolic Violence in Everyday Narrations: Gender Construction in Indonesian Television, Asian Journal of Social Sciences and Humanities Vol. 2 No. 3 August 2013.

[4] Angela Maria Toffanin, Research on violence against women. A sociological perspective, Interdisciplinary Journal of Family Studies, XVII, 1, 2012.

socialpolicy.gr