”Ατελιέ στο χρόνο: 10 γυναίκες εικαστικοί” στο Μουσείο Φρυσίρα

Το Μουσείο Φρυσίρα, με την έκθεση «Ατελιέ στον χρόνο», παρουσιάζει δέκα διακεκριμένες γυναίκες εικαστικούς, των οποίων το έργο αποτελεί σημείο αναφοράς της σύγχρονης ελληνικής τέχνης. Η έκθεση διαρκεί από τον Ιανουάριο ως τον Απρίλιο. Οι συμμετέχουσες δεν επιλέχθηκαν επειδή είναι γυναίκες, αλλά επειδή το καλλιτεχνικό τους έργο στο σύνολό του έχει μια συνέχεια και μια συνέπεια στον χρόνο και συμπυκνώνει σύγχρονες αναζητήσεις, μέσα από ποικίλα εκφραστικά μέσα, στυλ και υλικά.

Τα έργα των δέκα καλλιτεχνών συνομιλούν δημιουργικά σε διάφορα επίπεδα, συνθέτοντας ένα πολύπλευρο καλλιτεχνικό αποτέλεσμα, αντανάκλαση της σχέσης τους με την τέχνη ως εργαλείο προσωπικής έκφρασης, αλλά και της μακροχρόνιας παράλληλης πορείας τους. Συμμετέχουν οι καλλιτέχνιδες: Αντιγόνη Καββαθά, Μαριγώ Κάσση, Πελαγία Κυριαζή, Αφροδίτη Λίτη, Εύα Μελά, Ελένη Μωραΐτη, Βάλλυ Νομίδου, Σπυριδούλα Πολίτη, Δέσποινα Τσάκνη, Μαίρη Χρηστέα.

Η γυναίκα στην τέχνη

«Για αιώνες η θέση της γυναίκας ήταν συγκεκριμένη στην κοινωνία και οι επιλογές της περιορισμένες. Το εικαστικό πεδίο δεν αποτέλεσε εξαίρεση, με τη γυναίκα – καλλιτέχνη να αποτελεί κυρίως αντικείμενο απεικόνισης» τονίζει η Έλλη Λεβεντάκη στο εισαγωγικό κείμενο της έκθεσης. 

«Η γυναίκα μπορούσε αν είναι η μούσα, αλλά όχι η δημιουργός, μπορούσε να βρίσκεται πίσω από τον ταλαντούχο άντρα, αλλά όχι δίπλα του, μπορούσε να ασχολείται με κάποια μορφή καλλιτεχνικής έκφρασης, αλλά όχι  με την “υψηλή τέχνη”. Έτσι ακόμη κι όταν αναδύθηκαν οι πρώτες σπουδαίες εικαστικοί, εξακολουθούσε να ισχύει η στερεοτυπική αντίληψη, που ήθελε το έργο μιας γυναίκας να φέρει τα χαρακτηριστικά του φύλου της. Τα γυναικεία κινήματα του 1960 και 1970 επεδίωξαν να ανατρέψουν τέτοιου είδους συμβάσεις και να καταδείξουν αξιώσεις αναθεώρησης κατεστημένων θέσεων. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο, ότι την ίδια περίοδο προκύπτει και η ανάγκη να αποκτήσουν την ιστορία τους οι γυναίκες προκειμένου να παρθεί σοβαρά ο φεμινισμός.

Ύστερα από πολλά χρόνια διεκδικήσεων και ζυμώσεων, μπορούμε να πούμε πλέον ότι έχουμε περάσει σε μια εποχή όπου οι γυναίκες δεν είναι φορείς ανδρικών νοημάτων, αλλά είναι και οι ίδιες δημιουργοί νοήματος. Με άλλα λόγια, δεν δρουν απλώς εντός μιας προκαθορισμένης δομής, αλλά δύνανται και οι ίδιες να την επηρεάσουν και να καθορίσουν τα χαρακτηριστικά της. Ιδιαίτερα τη δεκαετία του 1990, που χαρακτηρίστηκε ως μια περίοδος μετα-φεμινισμού, η γυναικεία δημιουργία παύει να διαχωρίζεται από την αντρική.

Ανάλογη πορεία ακολουθεί και ο κόσμος της τέχνης στην Ελλάδα, όπου από το 1980 και μετά έχουμε προβληματισμούς σχετικά με το φύλο των καλλιτεχνών, αλλά και σταδιακά την αναζήτηση μιας αντίστοιχης βιβλιογραφίας. Τότε ξεκίνησε και η καλλιτεχνική σταδιοδρομία των γυναικών που παίρνουν μέρος σε αυτή την έκθεση του Μουσείου Φρυσίρα,  θέτοντας τις βάσεις για τις επόμενες γενιές και αποτελώντας παράδειγμα για τις νέες εικαστικούς που ακολούθησαν.

Οι δέκα συμμετέχουσες έχουν διακριθεί για τη δουλειά τους και κατέχουν σημαντικές θέσεις σε φορείς και ακαδημίες. Η εικαστική τους παραγωγή αποτελεί σημείο αναφοράς της σύγχρονης ελληνικής τέχνης, ανεξαρτήτως του εάν έχει στοιχεία του φύλου τους ή όχι. Εδώ δεν επιλέχθηκαν επειδή είναι γυναίκες, αλλά επειδή το καλλιτεχνικό τους έργο στο σύνολο του έχει μαι συνέχεια και συνέπεια στο χρόνο».

Διαβάστε επίσης: Η γυναίκα στα ρεμπέτικα τραγούδια της φυλακής

Με τη στήριξη της ΓΓΙΦ

Η Γενική Γραμματεία Ισότητας των Φύλων στηρίζει την έκθεση, όπως τονίζεται «με δεδομένο ότι η πολιτιστική δημιουργία λειτουργεί διαχρονικά ως δέκτης και πομπός αναμετάδοσης στο ευρύ κοινωνικό σύνολο ενός πλέγματος τυποποιημένων αντιλήψεων και προτύπων που απορρέουν από τις εκάστοτε κυρίαρχες αξίες, ο κρατικός φορέας ισότητας των φύλων λαμβάνει την πρωτοβουλία για την ανάδειξη της έκθεσης ”Ατελιέ στο χρόνο: 10 γυναίκες εικαστικοί” του Μουσείου Φρυσίρα».

diotima.org.gr