Γιώργος Μαστοράκης, MSc University of London
Το Άρθρο δίνει κατακλυσμιαία στοιχεία για το στεγαστικό πρόβλημα στην Ελλάδα σε σύγκριση με τα υπόλοιπα κράτη μέλη στην ΕΕ. Τα στοιχεία αποτελούν τρανή απόδειξη της υπερεπείγουσας ανάγκης δραστικών μέτρων για την αντιμετώπιση της στεγαστικής κρίσης στην Ελλάδα.
Η χώρα είναι πρώτη στην ΕΕ με υπερτριπλάσιο πληθυσμό με υπερβολικό βάρος (Overburden πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός) στο διαθέσιμο εισόδημα του σε έξοδα στέγης. Η Ελλάδα είναι συνάμα δεύτερη στην Ευρώπη σε αναλογία πληθυσμού που αδυνατεί να κρατήσει το σπίτι του θερμό, πρώτη στην ΕΕ με υπερτετραπλάσιο του ευρωπαϊκού, πληθυσμό να έχει οφειλές στέγασης (λογαριασμοί και δόσεις στεγαστικού δανείου ή ενοίκιο), πρώτη στην ΕΕ με διπλάσιο πληθυσμό που αδυνατεί να νοικιάσει σπίτι τους τελευταίους 12 μήνες, τρίτη στην ΕΕ σε ετήσια αύξηση τιμών ενοικίου και τρίτη στην ΕΕ με τον μισό πληθυσμό να δηλώνει υπερβολική οικονομική επιβάρυνση των εξόδων για το σπίτι.
Επιπλέον, η χώρα πρωτεύει και στις αυξήσεις τιμών κατοικιών σε σχέση με το εισόδημα. Σημειώνεται ότι την τελευταία πενταετία οι τιμές των κατοικιών καταγράφονται πλέον έως και 7 φορές μεγαλύτερες από τη μεταβολή του πραγματικού εισοδήματος των πολιτών. Επίσης, από τα στοιχεία της Eurostat για την ιδιοκατοίκηση συνάγεται ότι 246.947 νοικοκυριά ή πληθυσμός μελών 585.394 στην Ελλάδα, δεν κατοικούν πλέον, την τελευταία πενταετία, στο δικό τους σπίτι.
Συνακόλουθα υπογραμμίζεται ότι η Ελλάδα το 2024 είναι η τρίτη χώρα στην ΕΕ σε ποσοστό ενοικιαστών που νοικιάζουν με το ακριβό ενοίκιο της αγοράς (76%), σε αντιπαραβολή με την Ολλανδία – που διαθέτει ισχυρό απόθεμα κοινωνικής κατοικίας – και μόλις το 17% των ενοικιαστών πληρώνει το υψηλό ενοίκιο που ορίζει η αγορά ενοικίου. Είναι εν πολλοίς άγνωστο ότι στην Ευρωπη ο κανόνας είναι ότι το 35% των ενοικιαστών πληρώνει μειωμένο και προσιτό ή ρυθμιζόμενο ενοίκιο και όχι το ασύδοτο ενοίκιο της ελεύθερης αγοράς. Στο άρθρο φωτίζεται το γεγονός ότι η Ευρωπη εμφανίζει ισχυρό απόθεμα προσιτών ή κοινωνικών κατοικιών με μέσο ποσοστό στο 11% των συνολικών κατοικιών. Αναδεικνύονται όμως και τα ηχηρά παραδείγματα της Ολλανδίας, της Σουηδίας, της Αυστρίας, της Δανίας και της Γαλλίας, χωρών που εμφανίζουν ισχυρό απόθεμα κοινωνικών κατοικιών από το 17% ως το 29% του συνολικού αριθμού των κατοικιών στην επικράτεια τους.
Υπό το φως αυτών των λυπηρων δεδομένων για την πολλαπλή κατάταξη της χώρας μας στη θέση του ουραγού στην ΕΕ στη μέριμνα της Πολιτείας για τη στεγαστική κρίση και με παράθεση των τελευταίων ευρωπαϊκών εξελίξεων που θέλουν μια σειρά από χώρες να πρωτοστατούν στην οικοδόμηση κοινωνικών κατοικιών για να ανταποκριθούν στα επίμονα αιτήματα των πολιτών τους, το άρθρο παραθέτει μια πρόταση για την επείγουσα οικοδόμηση 80.000 κατοικιών και την ανακαίνιση 20.000 ακινήτων του Δημοσίου που την οποία συνοδεύει από ένα επιχειρηματικό πλάνο. Πριν αυτό αναπτυχθεί, αναπτύσσονται ανάλογα ευρωπαϊκά παραδείγματα οικονομικού σχεδιασμού και παρέχονται πλείστα όσα στοιχεία μελετών για τις θετικές ο οικονομικές επιδράσεις της παροχής προσιτής κατοικίας με μέριμνα του Κράτους.
Το επιχειρηματικό πλάνο βασίζεται στη δυνατότητα που παρέχουν οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες για τη δημιουργία κρατικών φορέων εκτός Γενικής Κυβέρνησης με χρηματοδότηση από δανεισμό εγγυημένες ομολογίες του φορέα από το Δημόσιο. Οι φορείς αυτοί έχουν μια συνεχή ροή εσόδων από παραχωρημενες πηγές εσόδων του Δημοσίου και οι δαπάνες τους δεν προσμετρωνται στο δημοσιονομικό αποτέλεσμα. Το Άρθρο προβλέπει τη δημιουργία ενός τέτοιου φορέα και παραθέτει συγκεκριμένα το επιχειρηματικό σχέδιο που θα καταρτίσει. Στο άρθρο επίσης εξετάζεται η βιωσιμότητα της επένδυσης με τη μέθοδο της καθαρής Παρούσας Αξίας.
Από το επιχειρηματικό πλάνο προκύπτει ότι η αρχική επένδυση 5,4 δις με δάνειο με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου στην κατασκευή 60.000 κατοικιών και στην ανακαίνιση 20.000 υπαρχόντων ακινήτων του Δημοσίου, είναι βιώσιμη στη δεκαετία και επιτρέπει αυτοεπένδυση (επένδυση με ίδιους πόρους) επιπλέον 2 δις στον πέμπτο χρόνο για τη δημιουργία επιπρόσθετων 20.000 κατοικιών. Στον φορέα για τη Στέγη εκχωρούνται έσοδα της ΔΥΠΑ από τις κοινωνικές εισφορές (μέχρι πρότινος υπέρ ΟΕΚ και Εργατικής Εστίας), οι οποίες κινούνται στο 3% των συνολικών ετήσιων εισφορών και αναμένεται να αποφέρουν έσοδα 8,3 δις στην δεκαετία. Ο φορέας έχει και ένα διαρκώς αυξανόμενο επίπεδο εσόδων από τα ενοίκια των κατοικιών που διανέμει τα οποία ορίζονται σε επίπεδο κατώτερο του 50% της αγοράς στην περιοχή κατασκευής.
Η όλη επένδυση του φορέα αποφέρει για την ελληνική κοινωνία όφελος επιπλέον 80.000 νεότευκτων κατοικιών και 20.000 ανακαινισμενων, γεγονός που θα αποτελέσει έκρηξη οφέλους για 100.000 νοικοκυριά και την οικονομία της χώρας. Οι κατοικίες θα έχουν αυστηρές προδιαγραφές, ώστε να εξασφαλίζεται το καλύτερο δυνατό περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Ένα μεγάλο μέρος αυτών μπορούν να είναι βιοκλιματικές ή ανοικτές σε πειραματικές επιρροές. Μαζι με τούτο, με όφελος από τις οικονομίες κλίμακας, μπορούν να αποτελούν πρότυπα ελληνικού αρχιτεκτονικού ρυθμού που θα παραδειγματισει και τον ιδιωτικό κατασκευαστικό τομέα.
Σε κάθε περίπτωση ο εν λόγω φορέας θα είναι συμπληρωματικός. Μπορεί να λειτουργεί εκ του παραλλήλου με δημόσιες υπηρεσίες ενός Υφυπουργείου Στέγης που θα επιδιώκουν στόχους κατασκευών ανάλογης έκτασης ή άλλους στόχους με κρατικές δαπάνες, αξιοποιώντας περισσεύματα υπερπλεονασμάτων σε συνδυασμό με τα ευνοϊκά στεγαστικά προγράμματα (εξαίρεση από τις κρατικές ενισχύσεις κ.α) που αναμένονται στο European Affordable Housing Plan που έχει εξαγγείλει η Κομισιόν αλλά δεν έχει θέσει ακόμα σε λειτουργία.
Πηγή: poulantzas.gr
