Κοινωνική Πολιτική και Κοινωνική Ανθρωπολογία @ Πάντειο, 1999

του Παναγιώτη Μπακατσέλου,

Απόφοιτου Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας,

Πάντειο Πανεπιστήμιο

Όταν ο κ. Κουραχάνης μου ζήτησε να γράψω για την εμπειρία μου ως προπτυχιακός φοιτητής του τμήματος στο Πάντειο ο αρχικός ενθουσιασμός μου μετατράπηκε εκ των υστέρων σε ένα νοητό ταξίδι στο τότε προκειμένου να μαζέψω μερικές εμπειρίες και μνήμες σε δύο κόλλες χαρτί. Εμπειρίες και γνώσεις από εκείνη την περίοδο που συμμετείχαν καθοριστικά στην διαμόρφωση του χαρακτήρα μου και της πολιτικής μου αντίληψης. Πράγματα που πλέον είμαι και δεν μπορώ να τα ξεχωρίσω εύκολα.

Μετά την σφαγή που ονομαζόταν Πανελλήνιες όσοι επιβιώσαμε περάσαμε κάπου. Εγώ είχα την τύχη να περάσω σε μια σχολή που θεωρούσα πως είχε ενδιαφέρον αντικείμενο και ας μην ήξερα ακριβώς τι είναι, ενώ και η επαγγελματική αποκατάσταση φάνταζε ένα πρόβλημα του μέλλοντος. Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας στο Πάντειο αντί της Κοινωνιολογίας, η οποία με διεκδικούσε βάση βαθμολογίας.

Ξεκινώντας, έχω ακόμα νωπή την ανάμνηση της πρώτης ημέρας στην Γ5.1, στην οποία καθόμασταν παντού αφού ήμασταν περισσότεροι από όσους χώραγε. Κάποιες πρώτες γνωριμίες με τους διπλανούς/ες και κάποιες πρώτες επαφές με το ακαδημαϊκό προσωπικό που θα μας συντρόφευε τα επόμενα χρόνια… Το ίδιο και η αίθουσα αποτελώντας σημείο αναφοράς για το τμήμα. Η Γ5.1 είναι στο «νέο κτήριο» το οποίο είχε παραδοθεί λίγο καιρό πριν και αποτελούσε μέρος του σκανδάλου που απασχολούσε το Πάντειο εκείνη την περίοδο και μας έφερε αρκετή δημοσιότητα. Ως μέρος της κοινωνίας μας το Πάντειο δεν θα μπορούσε να απέχει από το γενικότερο κλίμα της εποχής.

Το Πάντειο το 1999 ήταν ένας καινούριος κόσμος για μένα. Είχα την τύχη να γνωρίσω τόσους νέους ανθρώπους με τους οποίους μοιραστήκαμε για τέσσερα – και με ορισμένους περισσότερα – χρόνια τις αίθουσες, τις σημειώσεις, τις αγωνίες για την εξεταστική, το μέλλον, τον Άλλον/η, την κοινωνία, αλλά γνωρίσαμε και διάφορες γωνίες της Αθήνας. Μέσα από αυτό το ταξίδι ανακαλύπταμε και τον εαυτό μας και ενίοτε και τα όριά μας.

Το κοινό τμήμα παρουσίαζε κάποιες ιδιαιτερότητες που είχαν να κάνουν και με τον διττό χαρακτήρα του με τα δύο επιστημονικά πεδία που προσπαθούσαμε να κατανοήσουμε και να κρατήσουμε μια ισορροπία. Ειδικά όμως μετά την απόφαση για διχοτόμηση το χάσμα μεγάλωσε. Ήμασταν κατά κάποιο τρόπο υποχρεωμένοι να διαλέξουμε πλευρά και αυτό δεν ήταν κάτι που μου άρεσε σαν προοπτική αν και κατανοούσα τους λόγους που γινόταν και νομίζω πως ήταν προς την σωστή κατεύθυνση. Οι δύο επιστημονικοί κλάδοι περιορίζονταν μέσα στα στενά πλαίσια μιας κατεύθυνσης χωρίς να μπορούν να εμβαθύνουν από την αρχή. Όπως και να έχει όμως θεωρώ εξαιρετικές τις γνώσεις που αποκόμισα και από το κομμάτι της κοινωνικής ανθρωπολογίας, κι ας αποτελείται η συλλογή μου σχεδόν αποκλειστικά από πεντάρια και εξάρια.

Όλοι σχηματίζουμε κάποια εικόνα για τους καθηγητές από την επαφή μαζί τους και από την στάση τους. Κατά την διάρκεια των σπουδών μου έχουν υπάρξει κάποιες κουβέντες που άκουσα από καθηγητές οι οποίες είτε έμειναν χαραγμένες στο μυαλό μου είτε αποδείχτηκαν εξαιρετικές συμβουλές, ασχέτως αν εγώ δεν τις ακολούθησα. Μία τέτοια συμβουλή ήταν του κ. Μωϋσίδη για την σημασία των ξένων γλωσσών. Ζώντας στο εξωτερικό εδώ και εφτά χρόνια, μπορώ να πω πως έχω μετανιώσει αρκετά που δεν πήρα πιο σοβαρά τα λόγια του, παρότι ήξερα ήδη από τότε πως έχει δίκιο. Έτσι τα μαθήματα γερμανικών στο τμήμα ξένων γλωσσών αποτέλεσαν απλά μια εμπειρία ενώ θα μπορούσαν να είχαν διευκολύνει την επαγγελματική μου σταδιοδρομία.

Μεγάλη ήταν και η δυσκολία με την οποία αποχωριστήκαμε την καθημερινότητα του Παντείου όταν πήραμε το πτυχίο και ο καθένας τράβηξε τον δρόμο του. Αυτές οι στιγμές που πήγαινες για μάθημα το πρωί και ήταν άγνωστο πότε θα γυρίσεις. Μια ανεμελιά που τελείωσε με την αποφοίτηση. Με κάποιους ο δρόμος μου διασταυρώθηκε ξανά ή συνεχίζει να υπάρχει επαφή, ενώ με κάποιους άλλους κατά καιρούς χάθηκε. Όλοι όμως μοιραζόμαστε ένα κοινό παρελθόν το οποίο πιστεύω μας έχει στιγματίσει. Ασχέτως του τι ακολούθησε ο καθένας μετά τις σπουδές του στο τμήμα η οπτική με την οποία αντιλαμβάνεσαι τα γεγονότα έχει αλλάξει. Θεωρώ πως μετά από μια ντουζίνα χρόνια και κρατώντας μια κριτική στάση απέναντι στις εμπειρίες και στα γεγονότα πως ήταν καθοριστική εμπειρία.

Το συμπέρασμα είναι πως σημασία δεν έχει τόσο η μηχανική αναπαραγωγή των γνώσεων που σου πρόσφεραν οι διάφοροι καθηγητές που είχες, όσο η αντίληψη των εννοιών, η διεύρυνση της οπτικής και η ικανότητα να αναγνωρίζεις, να αναλύεις, να συνθέτεις και να ερμηνεύεις την πραγματικότητα. Το ιδανικό θα ήταν να προτείνονται και λύσεις – πολιτικές – από την στιγμή που είμαστε και ένα τμήμα Κοινωνικής πολιτικής σε μια εποχή γεμάτη δυσκολίες και ανάγκες.

Ίσως χρειαζόμουν περισσότερο χώρο για να γράψω κάτι πιο ουσιαστικό πέρα από μια μικρή αναφορά στο τότε γεμάτη κλισέ νοσταλγία. Γενικώς δεν αναζητώ το παρελθόν, αλλά κάθε φορά που περνάω απ’ έξω σκέφτομαι πόσο ωραία ήταν τότε.