Τι είναι κοινωνική θεωρία;

Μετάφραση/ Επιμέλεια: Ντούνης Ανδρέας

Υπό ένα γενικότερο πλαίσιο αναφοράς, οι κοινωνικές θεωρίες αποτελούν αναλυτικά πλαίσια ή παραδείγματα που χρησιμοποιούνται για την διερεύνηση των κοινωνικών φαινομένων. Ο όρος ‘κοινωνική θεωρία’ συμπεριλαμβάνει ιδέες και σκέψεις σχετικά με ‘τον τρόπο με τον οποίο οι κοινωνίες αλλάζουν και αναπτύσσονται, σχετικά με μεθόδους εξήγησης της κοινωνικής συμπεριφοράς, σχετικά με την ισχύ και την κοινωνική δομή, το φύλο και την εθνικότητα, τη νεωτερικότητα και τον πολιτισμό, καθώς και τις επαναστάσεις και ουτοπίες (Harrington 2005, 1). Στη σύγχρονη κοινωνική θεωρία, συγκεκριμένα θέματα-πυρήνες του σχετικού προβληματισμού αποκτούν «προβάδισμα» έναντι έτερων αναζητήσεων, όπως η φύση της κοινωνικής ζωής, η σχέση μεταξύ του εαυτού και της κοινωνίας (ή υποκειμένου και κοινωνίας), η δομή των κοινωνικών θεσμών, ο ρόλος και η πιθανότητα των κοινωνικών μετασχηματισμών, καθώς και έτερα θέματα όπως το φύλο, η φυλή και η κοινωνική τάξη  (Elliot 2008).{[1]}

Οι θεωρίες είναι επιλεκτικές ως προς τις προτεραιότητες και προοπτικές των δεδομένων που ορίζουν ως σημαντικές. Ως αποτέλεσμα, παρέχουν σύμφωνα με τον Lee Bryant {[2]}, μία συγκεκριμένη και μερική οπτική της πραγματικότητας {[3]}. Εκτός από την ύπαρξη και μελέτη ευρέων και καθοριστικών ζητημάτων, υπάρχουν έτερα παραδείγματα που χαρακτηρίζονται ως κοινωνικές θεωρίες όπως οι φεμινιστικές θεωρίες και οι τάσεις αυτών, όπως και οι κριτικές θεωρίες της φυλής. Είναι σημαντικό να αναφέρουμε το εξής: οι θεωρητικοί της κοινωνίας (social theorists) όπως ο Jacques Derrida, ο Pierre Bourdieu, ο Michel Foucault και ο Jürgen Habermas, όπως και η Julia Kristeva, ο Zygmunt Bauman, η Judith Butler, ο Jean Baudrillard και ο Ulrich Beck έχουν ασκήσει σημαντικότατη επιρροή που έχει υπερβεί κατά πολύ τα στενά όρια του επιστημονικού τους πεδίου και έχει διέλθει στην ευρύτερη δημόσια σφαίρα, συνδυάζοντας τον ρόλο του θεωρητικού της κοινωνίας με αυτόν του δημόσιου διανοούμενου.  (σε αυτό το σημείο δεν πρέπει να αμελήσουμε την συνεισφορά και του Νοαμ Τσόμσκυ)

Η συγκεκριμένη παράδοση στόχευσε στην χρησιμοποίηση της φιλοσοφίας για την εξέταση των κοινωνικών προβλημάτων, μία στόχευση που είναι παρόμοια με αυτήν που επιχειρείται στις ημέρες μας[4].

Πηγή: Social Theory Applied, What is Social Theory?, url: https://socialtheoryapplied.com/what-is-social-theory/

——————–

[1] What is Social Theory? https://socialtheoryapplied.com/what-is-social-theory/

[2] History Learning Sites: Sociological Theories – Courtesy of Lee Bryant, Director of Sixth Form, Anglo-European School, Ingatestone, Essex  / historylearningsite.co.uk

[3] Αν και σύμφωνα με την θεωρία του κοινωνικού κονστρουξιονισμού η ίδια η έννοια της πραγματικότητας, και δη η κοινωνική πραγματικότητα αποτελεί μία κοινωνική κατασκευή.

[4] Σημαντική μετατόπιση αποτελεί η «γλωσσική στροφή» της κοινωνικής θεωρίας και φιλοσοφίας, με υπομέρους επιστημονικά παραδείγματα που αναδεικνύουν την σημαντικότητα του εκφερόμενου λόγου στο κοινωνικό και πολιτικό πεδίο.