Πόσο έτοιμη είναι η ελληνική κοινωνία για την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση;

Η πράσινη και η ψηφιακή μετάβαση αποτελούν δύο από τους πιο καθοριστικούς άξονες πολιτικής των επόμενων δεκαετιών. Δεν είναι απλώς στρατηγικές προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή τεχνικοί σχεδιασμοί για την αναβάθμιση των υποδομών. Είναι μετασχηματισμοί που επηρεάζουν άμεσα τη ζωή των πολιτών, διαμορφώνουν νέες μορφές συμμετοχής και δημιουργούν ταυτόχρονα ευκαιρίες και προκλήσεις για την κοινωνική συνοχή.

Σε αυτό το πλαίσιο, η ανάγκη για τεκμηριωμένη γνώση είναι πιο επιτακτική από ποτέ. Οι δημόσιες πολιτικές απαιτούν δεδομένα που αποτυπώνουν με αξιοπιστία το πώς βιώνουν οι πολίτες τις αλλαγές, ποιες είναι οι πραγματικές τους ανάγκες και ποιοι παράγοντες ενισχύουν ή περιορίζουν τη συμμετοχή τους.

Με αυτόν τον στόχο σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε η μεγάλη κοινωνική έρευνα της εμβληματικής Δράσης JustReDI (Ανθεκτικότητα, συμπερίληψη και ανάπτυξη: Προς μια δίκαιη πράσινη και ψηφιακή μετάβαση των Ελληνικών Περιφερειών). Πρόκειται για μια από τις πλέον ολοκληρωμένες ερευνητικές προσπάθειες στη χώρα, με δείγμα 5.010 ατόμων, που εξασφαλίζει αντιπροσωπευτικότητα σε εθνικό επίπεδο και επιτρέπει αναλύσεις μεταξύ διαφορετικών κοινωνικών, γεωγραφικών και ηλικιακών ομάδων.

Η μεθοδολογία της έρευνας στηρίχθηκε σε προσωπικές συνεντεύξεις, πραγματοποιημένες με αυστηρές προδιαγραφές επιστημονικής ποιότητας, διαδικασίες ελέγχου και αναλυτική παρακολούθηση της συλλογής δεδομένων. Το ερωτηματολόγιο, δομημένο σε επτά θεματικούς άξονες, περιλαμβάνει 170 ερωτήσεις, οι οποίες καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα ζητημάτων: από τα επίπεδα ενημέρωσης για την κλιματική αλλαγή και τις στάσεις απέναντι στην ενέργεια, έως την ψηφιακή επάρκεια, τη χρήση τεχνολογικών υπηρεσιών και τις αντιλήψεις για τον ρόλο των δημόσιων θεσμών.

Το αποτέλεσμα είναι μια πλούσια βάση γνώσης που επιτρέπει να σκιαγραφηθεί με σαφήνεια η θέση της ελληνικής κοινωνίας απέναντι στις δύο μεγάλες μεταβάσεις. Τα πρώτα ευρήματα δείχνουν ότι οι πολίτες αναγνωρίζουν τη σημασία της προστασίας του περιβάλλοντος και της τεχνολογικής εξέλιξης, αλλά συχνά εκφράζουν ανησυχίες για το κόστος, την προσβασιμότητα και τις πιθανές ανισότητες που μπορεί να προκύψουν.

Ειδικά στο πεδίο της πράσινης μετάβασης, καταγράφεται υψηλό επίπεδο ευαισθητοποίησης σχετικά με την κλιματική κρίση. Παράλληλα, όμως, διαφαίνεται η ανάγκη για καλύτερη πληροφόρηση σχετικά με τις εναλλακτικές ενεργειακές λύσεις, τις υποχρεώσεις των πολιτών και τον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι τοπικές και εθνικές πολιτικές.

Στο πεδίο της ψηφιακής μετάβασης, οι πολίτες αναγνωρίζουν τα οφέλη που προκύπτουν από τον εκσυγχρονισμό των διαδικασιών και τη διεύρυνση των ψηφιακών υπηρεσιών. Ωστόσο, αναδεικνύονται επίσης σημαντικές διαφοροποιήσεις στις δεξιότητες και στην ευχέρεια χρήσης της τεχνολογίας, οι οποίες δημιουργούν διαφορετικά επίπεδα ετοιμότητας. Θέματα όπως η ευκολία πρόσβασης και η ανάγκη υποστήριξης συγκεκριμένων κοινωνικών ομάδων εμφανίζονται ως καθοριστικά για την επιτυχή υλοποίηση της μετάβασης.

Τα αποτελέσματα αυτά θα παρουσιαστούν επίσημα στην ημερίδα με τίτλο «Πρώτα Ευρήματα από την Έρευνα για την Πράσινη και Ψηφιακή Μετάβαση στην Ελλάδα», η οποία θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 1 Δεκεμβρίου 2025, στο Ωδείο Αθηνών. Η εκδήλωση θα αναδείξει τα βασικά συμπεράσματα της έρευνας, θα θέσει κρίσιμα ερωτήματα και θα εξετάσει τον τρόπο με τον οποίο οι πολίτες αντιλαμβάνονται τις αλλαγές που συντελούνται.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει εισηγήσεις που καλύπτουν όλο το φάσμα της διττής μετάβασης: την πολιτική της πράσινης ανάπτυξης, τις κοινωνικές συνέπειες της ενεργειακής κρίσης, την ενεργειακή φτώχεια, τις ψηφιακές δεξιότητες, την πρόσβαση στις δημόσιες ψηφιακές υπηρεσίες και τις προϋποθέσεις για μια συμπεριληπτική ψηφιακή μετάβαση.

Η συζήτηση που θα ακολουθήσει δεν θα επιχειρήσει μόνο να εξηγήσει πού βρισκόμαστε σήμερα. Θα επιδιώξει να αναδείξει τι χρειάζεται να γίνει ώστε η μετάβαση να είναι πραγματικά δίκαιη, αποτελεσματική και κοινωνικά αποδεκτή. Σε μια περίοδο όπου οι εξελίξεις επιταχύνονται, η αξιοποίηση αξιόπιστων δεδομένων και η ουσιαστική συμμετοχή των πολιτών αποτελούν βασικούς όρους για τον επιτυχή σχεδιασμό των δημόσιων πολιτικών.

Η έρευνα της Δράσης JustReDI προσφέρει ακριβώς αυτό: μια τεκμηριωμένη, λεπτομερή και αντικειμενική εικόνα της κοινωνίας. Και μέσα από την παρουσίαση των πρώτων ευρημάτων της, δημιουργεί έναν χώρο διαλόγου που μπορεί να στηρίξει καλύτερες αποφάσεις – για την πράσινη μετάβαση, την ψηφιακή μετάβαση και τελικά για το μέλλον της χώρας.

Δράση ενίσχυσης επενδύσεων «Εμβληματικές δράσεις σε διαθεματικές επιστημονικές περιοχές με ειδικό ενδιαφέρον για την σύνδεση με τον παραγωγικό ιστό» / Ανθεκτικότητα, Συμπερίληψη και Ανάπτυξη: Προς μια Δίκαιη Πράσινη και Ψηφιακή Μετάβαση των Ελληνικών Περιφερειών – TAEDR-0537352.

Η δράση υλοποιείται στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας Ελλάδα 2.0 με τη χρηματοδότηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης – NextGenerationEU.